2016_DCAN_00103 - Slachthuislaan. Heraanleg. SWOU11325 - Projectdefinitie en concept. Advies - Goedkeuring

Het voor deze opdracht vereist budget is voorzien op doelstelling 1SMB040602A00000

Bij gemeenteraadsbesluit van 30 maart 2015 (jaarnummer 146) en de collegebeslissing van 6 maart 2015 (jaarnummer 1791) werden de bevoegdheden van de districten gecoördineerd. Het district is niet bevoegd voor bovenlokale straten.

In het gemeenteraadsbesluit van 30 maart 2015 (jaarnummer 147) werden de bovenlokale locaties vastgesteld. De Slachthuislaan is een bovenlokale straat.

Artikel 285 van het Gemeentedecreet bepaalt dat de districtsraad een algemene adviesbevoegdheid heeft voor alle aangelegenheden die betrekking hebben op het district.

Het college wenst de Slachthuislaan opnieuw aan te leggen. De huidige inrichting is verouderd en dit gedeelte van de Singel is de missing link tussen de projecten IJzerlaan en Noordersingel, die beide volgens het profiel "Groene Singel" werden ontworpen en uitgevoerd zullen worden.

De bedrijfseenheid stadsontwikkeling heeft de zone onderzocht en gekeken naar alternatieven voor de huidige inrichting. Dit is vertaald in een projectdefinitie en een concept en werd voor advies aan de betrokken diensten voorgelegd.

De bedrijfseenheid stadsontwikkeling legt de projectdefinitie en het concept ter advies voor.

Inleiding

Het projectgebied omvat de volledige Slachthuislaan (lengte 900 meter) tussen het kruispunt met Schijnpoortweg en het project IJzerlaan.

Planningscontext

Voor het projectgebied is een ruime planningscontext aanwezig. In het verleden werd al meerdere malen nagedacht over de toekomstige ontwikkeling van de site. Hieronder een opsomming van deze visiedocumenten:

Beeldkwaliteitsplan Groene Singel (2012)
Dit is een visie op de volledige strategische ruimte Groene Singel. Het doel hiervan is meer eenheid genereren in de gefragmenteerde ruimte en de groene en ecologische verbindingen vergroten.

Binnen het beeldkwaliteitsplan valt het projectgebied in het havenlandschap. Hierbinnen zijn richtlijnen vastgelegd in verband met de vormgeving (stedelijk en industrieel karakter, beeldbepalende rol voor water) en de beplantings- en boomsoorten. Ook zijn in het beeldkwaliteitsplan ontwerprichtlijnen vastgelegd voor het profiel van de ganse Singel. Het basisidee achter deze profielen is de zone groener, aantrekkelijker en veiliger te maken.

Masterplan  publieke ruimte Singel noord (2013)

Dit is een verfijning van het beeldkwaliteitsplan in een gebied waar veel projecten gepland zijn. De basisvisie bestaat uit twee pijlers: ecologie en ruimte.

Binnen de pijler ecologie is het doel om binnen het gebied een netwerk van groene en blauwe verbindingen te maken om de missing links weg te werken. Op gebied van groen wordt voorgesteld te werken met stapstenen (groot, middelgroot en klein) om zo de meer mobiele soorten in het ecologisch systeem de kans te geven zich te verplaatsen. Op gebied van blauw is de doelstelling vismigratie mogelijk te maken en water meer in beeld te brengen.

Binnen de pijler ruimte is de doelstelling de Damwijk meer aan het water te brengen. Dit onder andere door meer en betere oversteekbewegingen te voorzien over de Slachthuislaan en de kades aantrekkelijker te maken. Ook het afbouwen van de Damwijk tot aan de Slachthuislaan kan hiertoe bijdragen. 

Masterplan Slachthuissite – Noordschippersdok - Lobroekdok (2015)

Naar aanleiding van de definitieve sluiting van het Slachthuis en andere ontwikkelingen in de buurt werd beslist om voor de hele zone Slachthuissite – Noordschippersdok – Lobroekdok een masterplan op te maken. Dit masterplan in opmaak omvat een volledige ruimtelijke visie voor de wijk, dus niet enkel een visie op gebied van de publieke ruimte zoals de voorgaande visiedocumenten. Het masterplan wordt opgemaakt onder leiding van AG VESPA en in samenwerking met Land Invest, die een groot deel van de Slachthuissite in eigendom heeft.

Het winnende wedstrijdontwerp dat momenteel wordt uitgewerkt tot voorontwerp door studiebureau ‘Palmbout Urban Landscapes’,  bestaat uit vier (4) thema’s:

• Den Dam uit het isolement: de ontsluiting van de wijk zal gebeuren via een nieuwe toegangsweg ter hoogte van het voormalige Slachthuis, en niet meer via de Kalverstraat. Er moeten meer oversteken voorzien worden over de Slachthuislaan en deze moet kwalitatief ingericht worden zodat deze niet meer als een rand fungeert maar als deel van een aantrekkelijk stedelijk landschap;
• een gezonde wijk: het groen van de wijk wordt verplaatst van de rand van de wijk (Noordschippersdok) naar het centrum van de wijk. In de wijk komen extra pocket parks binnen het nieuwe woonweefsel;
• wonen, werken en leren: binnen de herontwikkeling van de vrijgekomen Slachthuissite en de zone Noordschippersdok wordt getracht de verschillende functies goed te laten samengaan. Bedrijvigheid wordt geclusterd en er komt ruimte voor een nieuwe school en nieuwe woonontwikkelingen;
• niet verdringen maar aanvullen: de huidige bewoners mogen niet verdrukt worden door de nieuwe bouwontwikkelingen.

Analyse

Op basis van de ingewonnen adviezen van de deskundigen werd de bestaande toestand grondig geanalyseerd en werden de knelpunten en potenties in beeld gebracht.

Projecten omgeving
In de omgeving zijn volgende projecten in planning of in uitvoering: de aanleg van de Oosterweeltunnels en sleuven en het hierdoor saneren en verkleinen van het Lobroekdok, heraanleg zone Schijnpoortweg, heraanleg Noordersingel, aanleg zone Spoor Oost, verbreding Albertkanaal met afbraak IJzerlaanbrug, heraanleg IJzerlaan en aanleg fietsbrug IJzerlaan.

Bestaand profiel
Het huidig profiel bestaat uit smalle voetpaden, minimale fietspaden zonder schrikstrook naast parkeren of rijweg, een zeer brede rijweg met aan de zijkanten waar mogelijk parkeerzones en een middenberm zonder bomen. De beeldkwaliteit is momenteel laag en verouderd. De randbebouwing is meestal laag en versnipperd. 

Eigendommen
Zowel de gehele zone Noordschippersdok (met voetbalveld, speel-groenzone en groendienst) als de hele kadezone rondom de gebouwen (inclusief enkele van deze gebouwen) zijn in eigendom van de stad Antwerpen. Dat geeft mogelijkheden naar de inrichting en ontwikkeling van de Slachthuislaan en zijn randen.

Functies
Naast de Slachthuislaan wordt voornamelijk gewerkt. Ook zijn er groen-, spel-, en sportvoorzieningen aanwezig.

Milieu
Langs de Slachthuislaan is naast de zone Noordschippersdok een bestaande bomenrij aanwezig. De meeste van deze bomen (esdoorns) verkeren in goede gezondheid en dienen indien mogelijk behouden te blijven bij de heraanleg.

Mobiliteit
De Slachthuislaan is volgens het mobiliteitsplan een steenweg (50-70 km/u), net zoals Noordersingel en IJzerlaan in het verlengde ervan. De Kalverstraat is als buurtweg (30 km/u) aangeduid en is de hoofdontsluiting tot de wijk.
De Slachthuislaan is aangeduid als kernroute voor fietsers en maakt deel uit van het bovenlokaal functioneel fietsroutenetwerk Provincie Antwerpen. Ter hoogte van Samberstraat sluit de Slachthuislaan aan op een kernroute die de verbinding maakt tussen Antwerpen Noord en de hoofdroutes langs het Albertkanaal (via de nieuw te realiseren fietsbrug IJzerlaan).

Naast de Slachthuislaan geldt vrij parkeren langs de rijbaan. Ook op de kades wordt geparkeerd naast de bedrijven. Dit is privaat terrein in eigendom van de stad Antwerpen waar geen parkeerverbod geldt. Op de Slachthuislaan zijn ook twee toegangen naar de grote private parkings Slachthuis en Sport die gebruikt worden bij evenementen. In de zone Noordschippersdok zijn er twee (2) parkeerpockets met bewonersparkeren.

Buslijn 23 van de Vlaamse vervoersmaatschappij De Lijn rijdt over de Slachthuislaan in het gedeelte tussen Schijnpoortweg en Kalverstraat. Dichtbij het kruispunt Schijnpoortweg ligt aan de noordzijde een bushalte.

De straat is een hoofdroute voor de brandweer. Dat wil zeggen dat er steeds een vrije ruimte van 6 meter moet zijn om uitwijken mogelijk te maken en zo steeds door te kunnen rijden met hulpvoertuigen. 

Voor fietsers en voetgangers is de Slachthuislaan niet kwalitatief ingericht. De breedte van vooral de fietspaden is niet voorzien op een kernroute en de beide zijn in slechte staat met veel putten en slechte oversteken. De straat is gelegen op een blindengeleidenroute en ook hiervoor is momenteel niets voorzien.

Om de veiligheid van de zwakke weggebruikers te verbeteren op korte termijn werd in de zomer van 2015 met tijdelijke ingrepen en verkeerslichten een voetgangers- en fietsersoversteek gemaakt ter hoogte van de Kalverstraat.

Techniek
De verhardingen op de Slachthuislaan zijn op verschillende plaatsen in slechte staat. Ook de verlichting is verouderd. Centraal onder de Slachthuislaan zitten twee grote waterleidingen waarop enkel niet-diepwortelende boomsoorten geplaatst kunnen worden. 
 

Algemene randvoorwaarden

• Singelprofiel doortrekken;
• hoofdroute brandweer respecteren;
• Masterplan: de nieuwe ontsluitingsweg Damwijk moet mee verwerkt worden in het ontwerp Slachthuislaan zodat bij aanleg van deze ontsluitingsweg enkel minimale ingrepen nodig zijn op de Slachthuislaan.

Mobiliteitsvoorwaarden

• snelheidsregime: 70km/u;
• voorrangsregeling: Slachthuislaan voorrang op zijstraten;
• verkeerssamenstelling: brede enkelrichtingsfietspaden, die in een latere fase als dubbelrichting gereglementeerd kunnen worden;
• parkeerorganisatie: langs parkeren waar mogelijk;
• rijrichting: dubbel met middenberm, twee (2) vakken per rijrichting;
• aparte linkse afslagstroken;
• lichtengeregelde kruispunten ter hoogte van Schijnpoortweg en Kalverstraat;
• nieuwe oversteek met drukknop ter hoogte van toekomstige ontsluitingsweg Damwijk.

Concepten

De ambitie is om van de Slachthuislaan een groene as te maken met een hoogwaardige beeldkwaliteit waarbij zowel de dwarse relatie tussen de Damwijk en het Lobroekdok als de langse verbinding voor voetgangers- , fiets-, en gemotoriseerd verkeer verbeterd worden. 

Profiel:
Om het minimumprofiel van de Groene Singel door te trekken is een breedte nodig van 31,5 meter. Hierin zitten voetpaden van 1,8 meter, fietspaden van 2,5 meter aan stadzijde en 3 meter aan andere zijde, een schrikstrook van 0,5 meter, een parkeer/groenstrook van 2,5 meter, een dubbele rijbaan van 6,9 meter en een groene middenberm van 2,6 meter. 

Op de Slachthuislaan is binnen de bestaande rooilijnen echter maar 30 meter aanwezig. De ambitie is om het minimumprofiel zoveel als mogelijk te realiseren en dus per zone naar al dan niet tijdelijke oplossingen te zoeken om dit te realiseren. Aangezien een groot deel van de naastgelegen terreinen aan de zuidkant in eigendom zijn van Stad Antwerpen en Land Invest wordt voorgesteld om het profiel vanaf de overzijde (noordkant) uit te zetten en aan de zuidkant naar oplossingen te zoeken:

• zone 1 ter hoogte van groen- en speelzone Noordschippersdok, eigendom van de stad Antwerpen: het nieuwe fietspad ligt tot vlak naast de bomenrij tussen Slachthuislaan en groenzone. Het nieuwe voetpad zal dus in deze groenzone moeten komen. Hier wordt voorgesteld om het bestaande pad dat evenwijdig ligt met de Slachthuislaan als voetpad voor de Slachthuislaan te gebruiken. Dat ligt enkele meters achter de bomenrij. In de toekomst is het doel de groenzone te bebouwen. Op dat moment kan een voetpad aangelegd worden op de gewenste plaats;
• zone 2 ter hoogte van voetbalveld All-Inn, eigendom van de stad Antwerpen: in deze zone loopt dezelfde bomenrij door, en vlak achter de bomenrij staat het hekwerk van het voetbalveld. Om hier een voetpad te realiseren met een wettelijk minimum zal het hekwerk minstens 1,5 meter naar achter geplaatst moeten worden. Hierdoor verkleint de uitloopzone van het voetbalveld tot de minimaal nodige breedte. In de toekomst zal ook hier bebouwing komen volgens de visie van het masterplan en kan een breder voetpad voorzien worden;
• zone 3 ter hoogte van de groendienst stad Antwerpen: hier kan het hekwerk van de groendienst naar achter geplaatst worden om zo een minimale wettelijke voetpadbreedte te bekomen. In de toekomst zal in deze zone de rand komen van een nieuw park. Op dat moment kan voor voetgangers meer ruimte voorzien worden;
• zone 4 tussen Kalverstraat en Slachthuis, privaat: in deze zone kan met de huidige breedte geen Singelprofiel gerealiseerd worden. Hier wordt voorgesteld om in onderhandeling met de eigenaars te gaan om zo het gewenste profiel bij aanleg te kunnen realiseren. Als dit niet kan wordt voorgesteld om alles volgens correcte breedte aan te leggen behalve het voet- en fietspad zuidkant. Dit kan tijdelijk volgens minimale wettelijke breedtes (1,5 meter voetpad en 1,5 meter fietspad) aangelegd worden met waar nodig plaatselijk een gemengd karakter;
• zone 5 ter hoogte van Slachthuis, privaat Land Invest: hier kan de bestaande muur met hekwerk naar achter geplaatst worden zodat het minimumprofiel aangelegd kan worden;
• zone 6 tussen Slachthuis en zone vóór kruispunt Schijnpoort weg: hier kan binnen de rooilijnen geen dubbelzijdig parkeren/groen gerealiseerd worden. Er wordt voorgesteld het parkeren aan de zuidkant te voorzien omdat aan die kant het minst private parkeervoorzieningen aanwezig zijn;
• zone 7 voor kruispunt Schijnpoort: om hier de nodige afslagstroken te voorzien, vervalt het parkeren/groen aan beide zijden. De schrikstrook tussen rijbaan en fietspad wordt wel groen gemaakt.
    

Concept oversteken
Er wordt voorgesteld de oversteken ter hoogte van Schijnpoortweg, Samberstraat en Kalverstraat te behouden en een extra oversteek met drukknop te voorzien ter hoogte van de toekomstige ontsluitingsweg Damwijk. Indien de randen van de Slachthuislaan in de toekomst verder ontwikkelen, kan overwogen worden om extra oversteken te voorzien ter hoogte van verlengde Rupelstraat en toegang Slachthuissite. Op korte of lange termijn kan ervoor gekozen worden om de volledige kade als kwalitatieve openbare ruimte in te richten. Zo kan de wijk dichter bij het water komen. Hierbij wordt voorgesteld om een wandelpromenade te voorzien langs het Lobroekdok. De oversteken over de Slachthuislaan kunnen rechtstreeks op deze promenade aangesloten worden.
  

Concept Groen
In het Singelprofiel zit een driedubbele bomenrij. In de parkeerzones wordt voorgesteld om minstens 25% groen in te richten, zoals voorgeschreven in het beeldkwaliteitsplan Groene Singel. Ook naast de wandelpromenade wordt een bomenrij/groenzone voorgesteld die waar mogelijk over de ganse breedte van de kade kan lopen zodat het groenbeeld vanop de Slachthuislaan aanzienlijk verhoogt.
  

Concept parkeren
Over de ganse Slachthuislaan wordt dubbel langsparkeren voorgesteld waar mogelijk. Op een aantal plaatsen is dit niet of maar enkelzijdig mogelijk omwille van afslagstroken, oversteken of te weinig breedte tussen de gevels.

Op de kadezone tussen Schijnpoort en Kalverstraat wordt momenteel rondom de bestaande bedrijven geparkeerd op privaat terrein van de stad Antwerpen. De zone is in slechte staat en bij herinrichting wordt voorgesteld om het parkeren duidelijk af te bakenen met langsparkeerstroken. Concreet wil dit zeggen dat rondom de gebouwen aan een (1) zijde geparkeerd kan worden. Momenteel wordt op veel plaatsen ook vlak naast de kade geparkeerd. Om deze plaatsen te compenseren kan een groene parking aangelegd worden aan het einde van de bedrijvenzone. 

Het concept resulteert vermoedelijk in een negatieve (meer dan -10%) parkeerbalans en een positieve bomenbalans.