Inleiding
Situering en afbakening projectgebied
Park Gravenhof is gelegen in het centrum van Hoboken. Hieraan grenzend ligt ten noorden de Louisalei, ten westen de Lambrechtsstraat en ten zuiden de parking van de Carrefour.
Het kasteel Gravenhof wordt momenteel verbouwd tot cultuurcentrum. De opening hiervan is voorzien in het najaar 2015.
Planningscontext
Harmonisch park en groenbeheerplan, 2011
Dit document, opgemaakt door het studiebureau Arcadis, formuleert op basis van een volledige groeninventarisatie een aantal voorstellen en adviezen inzake groenbeheer, parktoegangen, en paden.
RUP Gravenhof, 2014
Dit ruimtelijk uitvoeringsplan is een aanpassing van de bestemming van park Gravenhof. Voordien was deze zone volgens het gewestplan ingekleurd als woongebied. Nu is hier een opdeling naar maatschappelijke functie (het cultuurcentrum) en parkzone (het park).
Masterplan Hoboken centrum, 2013
Dit document, opgemaakt door studiebureau BRUT, vormt de voornaamste aanleiding voor de uitvoering van dit project. Het masterplan biedt een overkoepelende visie om het park Gravenhof in te zetten als een belangrijke schakel tussen de nieuwe ontwikkelingszone Groen Zuid, ten noorden van het projectgebied, en de Kiosk- en Lelieplaats, het centrumplein voor het district Hoboken.
Analyse
Op basis van de ingewonnen adviezen van de deskundigen werd de bestaande toestand grondig geanalyseerd en werden de knelpunten en potenties in beeld gebracht.
OMSCHRIJVING:
Karakter
- kasteel Gravenhof dateert uit 1879 en is opgetrokken in een neo-Vlaamse renaissancestijl. De kiosk vertoont tekenen van brandschade maar het dak is recent vernieuwd. Het bouwvallige terras en vijver zijn uitgelijnd op de oostgevel van het kasteel;
- de verbouwingswerken omvatten onder meer een uitbreiding opgetrokken in glazen en bakstenen gevels;
- het park is aangelegd in een Engelse landschapstijl en bevat veel volgroeide karaktervolle bomen;
- het park wordt begrensd door een amalgaam van muren; lage ommuring met hekwerk, lage ommuring met deksteen, gelijkgrondse restant van ommuring, hoge muren met deksteen, blinde achterkanten van aanpalende percelen met sterk wisselende hoogtes…
Gebruik
- het park wordt voornamelijk gebruikt voor korte wandelingen en doorsteekbewegingen;
- de trappen van het terras, de vijver en de kiosk werden sporadisch gebruikt als verblijfszone door jongeren;
- er komt kleine criminaliteit voor: vandalisme, graffiti…
- het cultuurcentrum brengt nieuwe gebruiksvormen met zich mee; bezoekers die parkeren (auto/fiets), eten en/of drinken op het terras van de foyer, werkend personeel in en rond het gebouw, laden en lossen door leveranciers…
Techniek
- De bestaande verlichting bevond zich op en nabij het kasteel Gravenhof en is reeds verwijderd.
Mobiliteit
- medewerkers en bezoekers van het cultuurcentrum gebruiken de hoofdtoegang aan de Louisalei;
- de loskade voor het cultuurcentrum bevindt zich in de Lambrechtsstraat;
- bezoekers voor het park gebruiken de drie overige toegangen;
- momenteel wordt de parking van de Carrefour via de Lambrechtsstraat gebruikt om naar de Kioskplaats door te steken;
- als de geplande doorbraak in de perceelmuur grenzend aan de parking van de Carrefour gerealiseerd wordt, kan in de toekomst een lokale verbindingsas Groen Zuid via park Gravenhof met het centrum van Hoboken verbinden;
- voorts moet er extra aandacht worden besteed aan de oversteekplaats van Louisalei tegenover de Hertoglei en de inrichting (eventueel tijdelijk) op de parking van de Carrefour zelf;
- de buslijnen in de Louisalei maken dit park vlot bereikbaar voor bezoekers;
- het cultuurcentrum heeft een overeenkomst met sportcomplex Extra Time voor het medegebruik van hun parking;
- nabij het cultuurcentrum komt een kleine parking die twee plaatsen voor mindervaliden biedt en vier plaatsen voor medewerkers.
Groen
- het park is aangelegd in een Engelse landschapstijl en bevat veel volgroeide karaktervolle bomen;
- er zijn een aantal recente aanplantingen ten midden van de open grasvlaktes;
- langs de randen zijn dichte struikengroepen die de achterliggende zones aan het zicht onttrekken. Dit geeft een onveilig gevoel;
- de omgeving van het cultuurcentrum staat niet in relatie tot het park;
- de open grasvlaktes waren versnipperd door het uitgebreide padennetwerk, een aantal van deze paden zijn inmiddels dichtgegroeid en niet meer zichtbaar;
- de paden lopen te dicht onder de bomen door en verstoren de wortelzones door bodemverdichting;
- op andere plaatsen ontbreekt een deel pad zodat er geen rondgang mogelijk is;
- de vijver is uit gebruik en op de bodem groeit gras;
- het reliëf loopt stijgend naar het zuidoosten, tussen het hoogste en het laagste punt ligt 2,20 m;
- er bevinden zich twee kleine heuveltjes in het park.
Algemene randvoorwaarden
Volgens het Masterplan Hoboken Centrum:
- de functie als openbaar buurtpark versterken;
- de achterkanten, ofwel de blinde gevels grenzend aan het park opwaarderen;
- een nieuwe route doorheen het park realiseren die Hoboken centrum met de nieuwe ontwikkelde zones verbindt;
- kavel van Carrefour herontwikkelen en afstemmen op de nieuwe doorsteek.
Volgens het Harmonisch park- en groenbeheerplan:
- een verbeterde padenstructuur volgens de Engelse landschapstijl;
- groeiplaatsomgeving van de bomen verbeteren door middel van een aangepast padenstructuur;
- de toegangen naar het park beter leesbaar en herkenbaar maken;
- een opwaardering van de muren rondom het park;
- een bestemming voor zowel de vijver als de kiosk bepalen;
- kunstintegratie voorzien.
De geplande aanwerking rond het cultuurcentrum in functie van de toegankelijkheid voor bezoekers, de diensten en brandweer en de integratie van het gebouw in de parkomgeving.
Respect voor het rijke bomenbestand en het waardevolle groen.
Mobiliteitsadvies
- Park Gravenhof biedt kansen als zachte verbinding tussen de ontwikkelingen op Groen Zuid en de Kioskplaats, op voorwaarde dat de doorsteek tussen park en de parking van de Carrefour gerealiseerd kan worden;
- aandachtspunten voor deze zachte verbinding van noord naar zuid is de oversteek over de Louisalei;
- de integrale toegankelijkheid van de parking van de Carrefour moet eveneens verbeteren; doorgangen, niveauverschillen en materiaalgebruik;
- de andere logische doorsteekbewegingen (diagonaal van woonwijk ten westen van Gravenhof en functies in de Kapelstraat naar het openbaar vervoerknooppunt hoek Kioskplaats/Louisalei) moeten ook voor voetgangers voldoende vlot en comfortabel mogelijk zijn.
Ambitie
- een integraal toegankelijk park voor alle gebruikers;
- een opgewaardeerde parkinfrastructuur die de verblijfswaarde verhoogt;
- ruimtelijk integratie van het vernieuwde cultuurcentrum en ander functies (parking, fietsenstalling, doorsteek);
- park als waardevolle schakel in de verbinding van Groen Zuid met Hoboken centrum.
Concept
Na ontwerpend onderzoek werd een concept weerhouden waarbij de ambitie maximaal wordt gerealiseerd, rekening houdend met de randvoorwaarden. De krachtlijnen van het concept worden hier opgesomd:
Paden
- De nieuwe vereenvoudigde padenstructuur behoudt de mogelijkheid om zoals vandaag een vlotte schuine doorsteek (ZW-NO) te maken. De verbinding tussen de Emiel de Harvenstraat en het kruispunt Louisalei-Kioskplaats blijft.
- De toegang in de Lambrechtsstraat wordt verplaatst tot tegenover de Emiel de Harvenstraat, de zijstraat van de Lambrechtsstraat.
- Een gesloten rondgang, passend binnen de gebogen vormentaal van de Engelse landschapstijl, maakt een afwisselende wandeling doorheen het park mogelijk. Deze rondgang die de groeiplaatsomgevingen van de aanwezige bomen maximaal respecteert, verbindt alle zones en bezienswaardige elementen in het park.
- Er is rekening gehouden met een toekomstig scenario van een doorsteek naar de parking van de Carrefour. Mits inrichting van een korte aftakking kan de verbinding naar de parking worden gemaakt.
- Op dezelfde as als die van het kasteel, het terras en de vijver wordt een ovaal grasvlak afgebakend door een rondgaand pad. Op die manier wordt de symmetrie van het gebouw, terras, vijver en trappenpartij verder gezet in het park.
Toegangen
Ondersteunende maatregelen (maken geen deel uit van dit project)
- Gekoppeld aan de hoofdtoegang voor het cultuurcentrum en aan de toegang voor voetgangers en fietsers, zal op termijn het kruispunt met de Hertoglei worden aangepast om de oversteekbewegingen vlotter te laten verhogen.
- Gekoppeld aan de geplande doorbraak van de perceel muur op de grens met de parking van de Carrefour, wordt als tijdelijke maatregel het tracé voor voetgangers en fietsers gevisualiseerd. Dit kan aan de hand van (tijdelijke) schilderingen op de grond en tegen de muur.
Open/gesloten
- een duidelijke afbakening tussen de gebieden met een open- dan wel een gesloten groenbeeld in het park garandeert een afwisselende beleving van het groen;
- het gesloten groenbeeld situeert zich langs de randen. Hier bepalen de bomengroepen en struikengroepen het zicht;
- de boomkruinen bieden beschutting en de inheemse struikengroepen schermen waar nodig de minder fraaie randen af. Hierbij wordt gestreefd naar een inrichting zonder schuilhoekjes waar sociale controle evident is;
- groencompensatie omwille van gerooide bomen hoort binnen deze zone te worden voorzien;
- grenzend aan het vernieuwde cultuurcentrum situeren zich centraal een aantal open grasvlaktes waar ruimte is voor culturele evenementen, picknick, frisbee, zonnen…
- de bestaande solitaire bomen in deze zone komen goed tot hun recht maar dienen omwille van het open zicht niet te worden aangevuld met nieuwe aanplantingen.
Randen
Hieronder volgen een aantal maatregelen die afhankelijk van het budget mee in het project opgenomen kunnen worden. De opsomming is volgens volgorde van belangrijkheid.
Straatzijde
- Park wordt door het verwijderen of uitdunnen van de struiken beter zichtbaar van op straat.
- Langs de Louisalei kan de lage gemetste muur worden doorgetrokken voor een uniform beeld.
- De poortkolommen dienen te worden opgeknapt en teruggeplaatst.
Achterzijde
- De hoge blinde muren (achterkanten Kioskplaats) worden verfraaid en de alkoof krijgt een invulling die in samenwerking met de jeugddienst kan worden uitgewerkt. Hier zou een kunstwerk kunnen komen dat enerzijds een zichtpunt vormt binnen het park maar ook als spelaanleiding kan dienst doen. Dit object moet samen met de aanpak van de muren bekeken worden.
- De muur op de grens met de parking van de Carrefour uniform maken.