2015_CBS_10383 - District Antwerpen. Heraanleg Groenplaats. SWOU10766 - Analyse stakeholdersgesprekken en visievorming - Goedkeuring

Het voor deze opdracht vereist budget is voorzien op doelstelling 1SWN050302A00000.

Op 22 mei 2015 (jaarnummer 4291) besliste het college om de ontwerpopdracht voor de heraanleg van de Groenplaats te gunnen aan TV NP-Bridging Architecten & Ingenieurs BV ovv BVBA, atelier Veldwerk, ARCADIS, Moritz & Simon Architectes bvba. Met deze keuze bevestigde het college de motivatie van het gunningsverslag van open oproep 00 2703 om te kiezen voor een sterk participatietraject.

Stakeholdersgesprekken 
De ontwerpopdracht bestaat in een eerste fase uit een reeks intense gesprekken met alle betrokken stakeholders. Deze gesprekken zijn opgestart op 17 juni 2015 en in totaal werden ongeveer 47 gesprekken georganiseerd. Onder stakeholder begrijpen we iedereen die betrokken is of belang heeft bij de heraanleg van het plein: de stedelijke bedrijven en diensten, de bewoners, de horeca uitbaters, het management van het winkelcentrum, de directie van het Hilton Hotel, de beheerders van de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal, de directie van de Karel de Grote Hogeschool, de uitbater van de toeristentrein, De Lijn, vertegenwoordigers van de taxi maatschappijen, nutsmaatschappijen. Afhankelijk van de doelgroep verliepen deze gesprekken in groep, bijvoorbeeld met de bewoners, met anderen werden individuele gesprekken gevoerd, bijvoorbeeld met de directie van het Hilton Hotel. Met enkele belangrijke stakeholders waren er meerdere ontmoetingen.

Deze gesprekken hebben tot doel:

• het duidelijk omschrijven van ieders belang: stakeholders formuleren de wensen, kansen, eisen en risico’s die ontstaan door de herinrichting van het plein;
• wat betekent de heraanleg van de Groenplaats: het definiëren van de projectgrenzen, zowel ruimtelijk als inhoudelijk;
• het scherpstellen van het ontwerp programma: tijdens de gesprekken komen diverse thema’s aan bod zoals mobiliteit, afvalophaling, fietsenstallingen, laden en lossen, terrassen en vaste constructies, evenementen, geluidsoverlast, ontsluiting parking, eigendomsstructuur, bereikbaarheid van de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal, beheer en onderhoud, groen, verlichting, toiletten, taxi’s, toeristentrein, keerlus tram, metrotoegang, betegeling, brandveiligheid, de relatie met de ondergrondse infrastructuur. Uit de analyse van deze gesprekken bleek dat de heraanleg van het plein enkel succesvol kan zijn indien hierdoor ook alle al jaren aanslepende problemen opgelost raken. Voor de meeste stakeholders is het ook een kans om eigen ambities en toekomstplannen die, zo blijkt, geboren worden vanuit een enthousiasme en dynamiek die ontstaan is door de aard en openheid van de stakeholders gesprekken, te realiseren. De heraanleg van de Groenplaats is dus veel meer dan louter de aanleg van een plein. Het is een hefboom voor de ruimtelijke, economische en maatschappelijke ontwikkelingen in het historisch centrum van de stad Antwerpen. 

Analyse
De stakeholdersgesprekken toonden aan dat een geslaagde heraanleg van de Groenplaats het resultaat is van de som van meerdere mogelijk deelprojecten die de pleingrenzen overstijgen. Deze deelprojecten kunnen benoemd worden in een aantal kritieke succesfactoren: 

• project fietsenstalling: het openbaar vervoersknooppunt, het winkelcentrum, de Karel de Grote Hogeschool, de talrijke horeca en evenementen op het plein, de erediensten en concerten in de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal genereren fietsgebruik. Er is op en om de Groenplaats behoefte aan stallingen voor 1500 fietsen;
• project Eiermarkt: het laad- en losverkeer op de Eiermarkt, Melkmarkt en Beddenstraat in combinatie met het verkeer naar de inrit van de parking Groenplaats is nefast voor de ruimtelijke kwaliteit van de Eiermarkt. De inkom van het Hilton Hotel is soms moeilijk bereikbaar, voetgangers en fietsers moeten vaak hun weg zoeken tussen bestelwagens. Het vereenvoudigen van de verkeerssituatie op de Eiermarkt is positief voor de ruimtelijke kwaliteit en biedt kansen voor de lokale handelaars;
• project parking: indien de infrastructuur van de ondergrondse parking aangepast moet worden aan de huidige veiligheidsnormen (liften, trappen en noodluiken) dan wordt dit bij voorkeur afgestemd op de pleinaanleg;
• project metro & winkelcentrum: de infrastructuur van het bestaande metrostation Groenplaats is niet afgestemd op het stijgend aantal tramreizigers. Een aanpassing van de capaciteit van de perrons, de ontsluiting en evacuatieroutes is wenselijk. Een geoptimaliseerde, open verbinding tussen het plein en de ondergrondse parking, de metro en de toegang op niveau -1 tot het winkelcentrum zijn een kans om de levendigheid op niveau -1 te versterken en de ruimtelijke kwaliteit en relatie met het plein te optimaliseren;
• project horeca en erfgoed: de wens om horeca terrassen en gesloten constructies bij historische panden mogelijk te maken moet afgestemd worden op de eisen en wensen geformuleerd vanuit erfgoed en monumentenzorg;
• project riolering en regenwater: het opvangen en bufferen van regenwater, afkomstig zowel van de daken van de omliggende panden als van het plein zelf en het gebruiken van dit water voor onder andere het bevloeien van bomen, het schoonmaken van het plein of het voeden van een  waterpartij op het plein;
• project verlichting: toepassing van de principes van het stedelijk lichtplan om te komen tot een duurzame pleinverlichting;
• project Nationalestraat-Schoenmarkt-Meirbrug: de heraanleg van deze straten en de heraanleg van het plein en bijhorende deelprojecten moeten op mekaar worden afgestemd;
• project heraanleg plein: inbegrepen flankerende maatregelen zoals de organisatie van de afvalophaling, het laden en lossen, faciliteren van evenementen, ruimte voor (elektrische) taxi’s, toeristentram, ambulante handel enzovoort. 

Visievorming
De deelprojecten die vanuit de analyse van de stakeholdersgesprekken gedefinieerd werden zijn de basis voor een integraal ontwerp voor de Groenplaats. Dit ontwerp is meer dan louter de pleinaanleg, het is het sluitstuk van de realisatie van een reeks deelprojecten en dit in een logische volgorde. Om de reële omvang en inhoud van de deelprojecten in beeld te brengen zijn bijkomende gesprekken met de mogelijke partners noodzakelijk en moet door ontwerpmatig onderzoek onderzocht worden welke oplossingen ruimtelijk het meest aangewezen zijn. Hieruit moet ook blijken:

• welke middelen nodig zijn om de verschillende deelprojecten te realiseren;
• welke fasering in functie van de beschikbare middelen optimaal is, in welke logische volgorde de realisatie van de deelprojecten mogelijk is, en wat de invloed van de fasering is op de timing van de aanleg van de Groenplaats;
• welke vormen van samenwerkingsverbanden met stakeholders wenselijk of noodzakelijk zijn om de deelprojecten te realiseren.