Indien de subsidieaanvraag wordt goedgekeurd, zullen de ontvangsten en uitgaven die met dit project gepaard gaan, met behulp van een subsidiefiche in het meerjarenbudget worden ingeschreven. De uitgaven en ontvangsten worden pas verwacht in 2016. Wanneer voldoende informatie is gekend, zal dit mee opgenomen worden bij budgetwijziging 2016.
Binnen de prioriteitsas Mobility for growth (beter bekend als Civitas), van het onderzoeks- en innovatieprogramma Horizon2020 werd op 23 april 2015 het projectvoorstel PORTIS ingediend. Het college keurde deze indiening goed op 8 mei 2015 (collegebesluit met nummer 3742). Het projectvoorstel, waarvoor Antwerpen als coördinator zal optreden, werd weerhouden voor de indiening van een uitgebreid projectvoorstel in fase 2 van de getrapte aanvraagprocedure.
De volledige naam van het project met afgekorte naam PORTIS, is PORT-cities: Integrating Sustainability. Binnen het project zal de stad met verschillende Europese havensteden samenwerken rond de bijzondere mobiliteitsproblematiek die kenmerkend is voor de activiteiten die zich in en rond de haven afspelen. Een mobiliteitsstructuur die zowel de groei van de haven als de ontwikkeling van een veilige, leefbare en energievriendelijke stad ondersteunt, is daarbij onontbeerlijk. Binnen het PORTIS-project zullen de deelnemende steden maatregelen op vlak van duurzame mobiliteit ontwikkelen, demonstreren en evalueren. Een projectconsortium bestaat uit enkele leading cities en enkele follower cities. De leading cities zetten daarbij het voorbeeld door innovatieve maatregelen te demonstreren, terwijl de follower cities de gedemonstreerde maatregelen overnemen en leren van de leading cities. Daarnaast is het de ambitie van het consortium om andere Europese havensteden en daarbuiten te tonen hoe een visie op duurzame mobiliteit kan ontwikkeld worden die de functionele en sociale cohesie tussen stadscentra en havens kan verbeteren, terwijl economische groei en attractiviteit van de economische omgeving verbeterd worden.
Het Antwerpse lokale partnerschap bestaat naast de stad uit het Havenbedrijf, Provincie Antwerpen, NMBS, De Lijn, Traject NV en BAM. Bovendien ondersteunt Transport & Mobility Leuven als consultant mee het consortium. Andere betrokken leading cities zijn Aberdeen (Verenigd-Koninkrijk) en Triëste (Italië). Follower cities zijn Klaipeda (Litouwen), Constanta (Roemenië) en de internationale follower city Ningbo (China).
Binnen het consortium werken de verschillende steden samen vanuit de gelijkaardige uitdaging waarmee ze als havensteden geconfronteerd worden. Binnen het lokale Antwerpse partnerschap schuift het lokaal consortium een pakket van maatrelen naar voor. Afhankelijk van de inbreng krijgt elke partner de nodige middelen toegeschoven in het projectbudget. De Antwerpse maatregelen kunnen daarnaast ook ingedeeld worden volgens trekker: stad, Havenbedrijf of BAM.
1) Maatregelen getrokken door de stad
De stad schuift zelf een aantal mobiliteitsmaatregelen naar voor die ingeschreven staan binnen de meerjarenplanning, waarvoor binnen het project bijkomende subsidies bekomen kunnen worden.
1.1. Optimaliseren van het stedelijk mobiliteitsplan
Met oog op de grote wegenwerken in en rond Antwerpen in de periode 2015 tot 2022 zal de stad haar strategisch mobiliteitsplan optimaliseren. Binnen PORTIS focust de optimalisatie op de interactie tussen stad en haven, het analyseren van mobiliteitsdpatronen (via analyse van data) in de Antwerpse regio en het garanderen van toegankelijkheid van stad en haven.
1.2. Evenements- en bedrijfsvervoerplannen
Organisatoren van evenementen en bedrijven zullen nog meer ondersteund worden bij de ontwikkeling van vervoersplannen. Daartoe zullen multimodale mobiliteitsgidsen ontwikkeld worden, zal een kaderakkoord gelanceerd worden en zal het systeem van gepersonaliseerde vervoersplanning uitgebreid worden.
1.3. Ontwikkelen van een dynamisch verkeersmanagement
Hieronder valt de ontwikkeling van een dynamisch verkeerssignalisatie systeem, opname van Park & Rides in het parkeergeleidingssysteem en de uitbreiding van het parkeergeleidingssysteem naar havengebied, het installeren van slimme ANPR camera's in het havengebied, de invoering van een lage emissiezone en het ontwikkelen van een digitaal platform voor duurzame mobiliteit in stad, haven en regio.
1.4. Ontwikkklen van slimme laadinfrastructuur
Via verdere ontwikkeling van laadinfrastructuur voor elektrische wagens en fietsen zal de overstap naar elektrische mobiliteit verder bevorderd worden.
1.5. Coördineren van vrachtverkeer
Er zal gewerkt worden aan de ontwikkeling van een concept voor duurzame stedelijke logistiek via analyse en onderzoek.
2) Getrokken door Antwerps Havenbedrijf
2.1. Aanmoedigen van fietsen
Verschillende maatregelen zullen genomen worden ter bevordering van woon-werk-verkeer per fiets in het havengebied. Binnen PORTIS zullen voor een aantal maatregelen haalbaarheidsstudies ontwikkeld worden, waaronder de organisatie van een ferry over het Kanaaldok en de Schelde, veiligheidsmaatregelen voor fietsers richting haven, constructie van een Liefkenshoekpier, uitbreiding van het Velo fietsdeelsysteem naar Eilandje en haven, fietsvriendelijke verkeerslichten en mobiele fietsparkings.
2.2. Integratie van het openbaar vervoernetwerk
Tram- en treingebruik zullen bevorderd worden als vervoermiddel om de stad te bereiken om op die manier een modal shift te realiseren. Hieronder valt onder meer de promotie van het nieuwe tramnetwerk van Noorderlijn, een haalbaarheidsstudie naar het Regionaal expressnet, de optimalisering van het treinverkeer tijdens de piekuren en het testen van een geïntegreerd ticket voor openbaar vervoer.
2.3. Bewustmaking
Bedoeling is om de mindset van werknemers in het havengebied te veranderen om zo fietsen als meer duurzame vervoersmethode te bevorderen via een campagne, een fietstelbord, coaching en promotieactiviteiten.
3) Getrokken door BAM
3.1. Bevorderen van institutionele dialoog
De dialoog tussen de verschillende lokale en regionale mobiliteitsstakeholders zal bevorderd worden via versterken van bestaande en initiëren van nieuwe samenwerkingsplatfiormen.
3.2. Verbinden van het transportsysteem
Om een modal shift te bekomen naar meer duurzame verplaatsingen, zal het gebruik van de Park & Rides gepromoot worden.
Als projectcoördinator zal de stad de formele eindverantwoordelijkheid dragen in dit project. Ze zal in de praktijk daarvoor ondersteund worden door verschillende binnen- en buitenlandse consultants.
Het totale project budget bedraagt 17.687.405,00 euro. Het Antwerpse aandeel in het projectbudget bedraagt 2.523.370,00 euro. De financiering vanuit het Horizon 2020 programma voor publieke overheden bedraagt 100%. Er dient dus geen cofinanciering te worden voorzien. De andere lokale projectpartners zetten daar gecombineerd nog een budget van 2.548.067,50 euro tegenover. In totaal wordt dus in het kader van het project een budget van 5.071.437,50 ingezet voor maatregelen die bijdragen aan de verduurzaming van de mobiliteit in en rond de Antwerpse stad en haven.
De deadline voor indiening van het projectvoorstel in fase 2 was 15 oktober 2015. Indien het project ook na deze tweede indiening weerhouden wordt, kan het project worden opgestart en zullen Europese middelen ontvangen worden. De looptijd van het project is vier jaar. Binnen de stad wordt het project getrokken door de dienst mobiliteit (bedrijfseenheid stadsontwikkeling).
Het college bekrachtigt de indiening van het Civitas projectvoorstel PORTIS fase 2