2015_DCAN_00483 - Camille Huysmanslaan, Jan De Voslei en Jan Ligthartplein. Heraanleg speelterrein. SWOU08310 - Projectdefinitie en concept - Goedkeuring

De financiële middelen die reeds voor deze investering voorzien zijn in het budget en het meerjarenplan zijn de volgende:

Meerjarenplanning
Jeugd:
   -   100.000,00 EUR (2016)
   -   100.000,00 EUR (2017)

Sport:
   -   100.000,00 EUR (2017)

Het concept zoals voorgelegd in de projectdefinitie heeft als doel een totaalvisie van hele gebied voor te leggen met het oog op de toekomst. Het budget dat nu  reeds voorzien is volstaat enkel voor de heraanleg van de speelterreintjes zelf. Bijkomende voorstellen kunnen gefaseerd en verspreid over de toekomst worden uitgevoerd en ondersteunen het concept van een ‘speelsinger’. Om deze reden werden globale ramingen toegevoegd aan het conceptdocument.

Met de collegebeslissing van 6 maart 2015 (jaarnummer 1791) werden de bevoegdheden van de districtscolleges gecoördineerd. Artikel 3 bepaalt dat het districtscollege bevoegd is voor de aanleg, heraanleg en onderhoud van lokale speelterreinen.

In het gemeenteraadsbesluit van 30 maart 2015 (jaarnummer 147) werden de bovenlokale locaties vastgesteld. De Camille Huysmanslaan, Jan De Voslei en Jan Ligthartplein zijn lokale speelpleinen.

Het districtscollege van Antwerpen wenst de speelterreinen aan de Jan De Voslei heraan te leggen. De aanleiding is dat de speelterreinen periodiek moeten worden heraangelegd om de kwaliteit te kunnen waarborgen. Verder wenst het districtscollege met de heraanleg belangrijke elementen van het speelweefselplan te realiseren en daarnaast de beeldkwaliteit en leefomgeving van het projectgebied te verbeteren door bestaande knelpunten te reduceren.

De bedrijfseenheid stadsontwikkeling heeft de zone onderzocht en gekeken naar alternatieven voor de huidige inrichting. Dit is vertaald in een projectdefinitie en een concept en werd voor advies aan de betrokken diensten voorgelegd.

De bedrijfseenheid stadsontwikkeling legt de projectdefinitie en het concept ter goedkeuring voor.

Inleiding

Het projectgebied situeert zich ten zuiden van Antwerpen in de wijk ‘het Kiel’ en wordt begrensd door het Kielpark in het noorden, de Jan De Voslei in het oosten, de Zamenhofstraat in het zuiden en de Boomsesteenweg in het westen.

Voor de volledige site wordt er een globale visie met bijhorende concepten uitgewerkt.

Er worden eveneens 3 speelterreinen nader bekeken die in een volgende fase verder uitgewerkt worden tot een definitief ontwerp.

Planningscontext 

• Speelweefselplan: voor de volledige wijk het Kiel werd een speelweefselplan goedgekeurd. Hierbij werd eveneens de visie van een speelslinger, onderwerp van dit document, goedgekeurd.
• Concept Kielparktorens: dit is een samenwerking tussen studiebureau Carve en Kind& Samenleving en schetst een globale visie voor de site bovenop de ondergrondse parking.
• Project woonhaven Zamenhofstraat: dit project bevat de renovatie van de sociale woningblokken en de directe omgeving aan de Zamenhofstraat. Een project in samenwerking met VMSW (Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen, Mebumar en de stad Antwerpen)

Analyse

Op basis van de ingewonnen adviezen van de deskundigen werd de bestaande toestand grondig geanalyseerd en werden de knelpunten en potenties in beeld gebracht.

Karakter

‘Het Kiel’ typeert zich door de collectieve woningbouw. Deze blokken werden gebouwd rond de jaren ‘50 en ‘60. Binnen het gebied zijn er verschillende bouwvolumes die elk hun eigen sfeer en schaalniveau creëren.

Aangezien het gebied in zijn totaliteit ontworpen werd voor collectieve woningbouw zorgt dit voor een sterke, ruimtelijk samenhangende structuur met veel groene ruimte aan de voet van de blokken.

De pleintjes zelf hebben een zéér open karakter en missen daardoor soms een sfeer van geborgenheid.

Gebruik

De hoofdfunctie van het gebied is wonen, maar de appartementen zijn relatief klein waardoor de nood aan (ontspannings)ruimte bijzonder groot is. Op regelmatige basis zijn er dan ook speelterreintjes en kleinere verblijfszones voorzien.

Zo zijn er in de bestaande toestand 5 speelterreintjes voor kinderen tot en met 10 jaar. Ze gebruiken allen wit zand als valdemping en zijn ingericht met standaard catalogus toestellen zoals een wip, glijbaan, schommel en een enkele keer een combinatietoestel.
Bovenop het dak van de parking is ook een groot voetbalveld dat zéér intensief gebruikt wordt.

Het informele gebruik door kinderen is meestal in de directe omgeving van de woonblokken. De jongeren vinden uitbreiding van hun activiteiten ten zuidwesten van het projectgebied (TIR, Abdijstraat…). De Jan De Voslei wordt enkel overgestoken in functie van formele activiteiten.

Veel jongeren hebben nood aan sociale ontmoetingsplaatsen. Momenteel komen plaatsen als Abdijstraat, TIR, Kielpark en Jan Ligthartplein naar voren.

Groen

In de ruimere omgeving zijn er 3 grote groenzones. Zo zijn er het Kielpark, de Mastvest en de Wilrijkse pleinen.

Aan de voet van de gebouwen is er hoofdzakelijk kijkgroen waarbij bloemenperkjes en intensief gemaaide grasvelden met hier en daar een boom het beeld bepalen van de omgeving.

Over het algemeen is er vrij veel groen en open ruimte aanwezig. Daarnaast heerst er een parksfeer vanwege het uitblijven van echte laanbeplanting.

Op het dak van de ondergrondse parking staan er geen bomen en is er enkel gras.

Mobiliteit

Het gebied wordt begrensd door de Boomsesteenweg, het Kielpark, de Jan de Voslei en de Zamenhofstraat. In het projectgebied ligt ook de Camille Huysmanslaan, een vrij drukke verbindingsweg.

Aan de woongebieden zelf zijn er enkel woonstraten met plaatselijk verkeer gelegen.

De knelpunten en potenties worden weergeven in de bijlage. De knelpunten voor de voetganger situeren zich aan oversteekplaatsen. Onderbroken voetpaden bemoeilijken het doorkruisen van het gebied. De potentie ligt vooral in de duidelijke hiërarchische wegenstructuur, waardoor de betrokken straten bijna uitsluitend worden gebruikt door bewoners en niet door doorgaand verkeer.

Techniek

In het verleden werden allerlei kleine ingrepen, die het openbaar domein toegankelijker maken, uitgevoerd.

Ondergrondse parking: deze site wordt momenteel onderzocht en aanbesteed in 2018.

Sorteerstraatjes: onlangs werden bovengrondse verzamelplaatsen vernieuwd met behulp van ondergrondse sorteerstraatjes. Aan het Jan Lighthartplein is er eveneens een sorteerstraat voorzien.

Algemene randvoorwaarden

• karakter van omgeving behouden;
• inpassen in bestaand ontwerp aan de Zamenhofstraat;
• de ondergrondse parking niet hypothekeren;
• bereikbaarheid brandweer;
• sorteerstraat voorzien;
• bomen mogen niet gekapt worden.

Mobiliteitsvoorwaarden

• oversteekbaarheid van de grote assen (Jan De Voslei en Camille Huysmanslaan) dient voldoende aandacht te krijgen;
• de oversteekplaatsen aan de scholen op de Jan De Voslei zijn voorzien van verkeerslichten met drukknop. Misschien dat dit ook op andere plaatsen overwogen kan worden;
• voetgangers en fietsers moeten beter geleid worden naar de aanwezige oversteekplaatsen. Logische fietsverbinding creëren tussen de verschillende speelpleintjes zonder hierbij de voetgangers te hinderen;
• snelheidsremmers op logische plaatsen voorzien op Kielpark (straat).

Ambitie

• concretiseren van het speelweefselplan;
• parksfeer van de blokken doortrekken;
• verblijfskwaliteit verbeteren.

Concept

Het concept van het speelweefselplan voor de volledige wijk ‘het Kiel’ wordt binnen dit project verder uitgediept tot een speelslinger nabij de Jan De Voslei met bijhorende faciliteiten (speelterreintjes, spelaanleidingen, oversteekplaatsen…).

Het tweede basisconcept is ‘wonen in een park’. De groenstructuur vertrekt vanuit het Kielpark en zal over het hele gebied uitwaaieren en voor een groene basis tussen de woonblokken zorgen.

Binnen deze concepten van trage verbindingen worden op geregelde plaatsen speelterreinen en spelaanleidingen voorzien. Zo zullen er, telkens op de kruising tussen 2 trage verbindingen (noord-zuid en oost-west), speelterreinen komen en zullen er op de tussenliggende padenstructuur prikkels zijn die het openbaar domein bespeelbaarder en aantrekkelijker maken. Dit kan met onder andere stapstenen, stammen, rotsen verwezenlijkt worden.

Voor het ganse gebied zijn er eveneens kleinere concepten die de speelslinger ondersteunen:

• een groot speelterrein met sportveld bovenop de ondergrondse parking.
  Dit concept wordt nog verder uitgediept in een later stadium;
• de straat aan het Kielpark onderbreken zodat er een gelijkgrondse verbinding tussen het park en de speelzone boven de ondergrondse garage mogelijk is. Dit zorgt enerzijds voor het vertragen van het verkeer en anderzijds voor een enorme uitbreiding van de autovrije beweegruimte voor kinderen;
• via plaatselijke ingrepen de voetpaden nabij de blokken met elkaar verbinden zodat de doorwaadbaarheid van het gebied toeneemt;
• plein 1: voor alle pleinen wordt uitgegaan van een vaste structuur die de basis legt van de verbindingen van het speelweefselplan. Deze padenstructuur wordt uitgevoerd in porfiersplit. Het speelterrein wordt vervolgens aan deze padenstructuur opgehangen. Het geheel wordt in zijn totaliteit vergroend met bloemenweides, heesters en bomen. De speeltoestellen zijn allen gemaakt met robiniahout en worden uitgevoerd in het thema ‘natuur’.
  Zo komt er een speelterrein met boomschors als valdemping, omrand met perkoenpaaltjes, waarbij de volledige zone wordt ingezaaid met een bloemenmengsel;
• oversteek aan de Camille Huysmanslaan: de bestaande oversteek, tussen de 2 lichtengeregelde kruispunten in, is niet wenselijk en wordt ontmoedigd. Hiervoor voorzien we een stevige groene buffer aan de ene zijde van de straat en aan de andere zijde wordt de hondenloopzone uitgebreid. Om dit geheel te ondersteunen wordt ook hier een duidelijke padenstructuur voorzien die de mensen naar de hoeken leidt;
• plein 2 krijgt dezelfde opbouw als het voorgaande. De bestaande pergola blijft behouden en een deel van het bestaande betonnen zitelement wordt geïntegreerd in het ontwerp. De valdemping in de speelzone bestaat uit wit zand;
• de speeltuin voor de school wordt verplaatst en het hekwerk wordt verwijderd. Zo ontstaat er meer ruimte voor enkele speelaanleidingen en een bloemenweide. Ook het pad voor de kinderen kan over deze groenzone lopen;
• het verplaatsen van de parking van Manus naar vooraan in de straat levert meer ruimte op voor de voetganger. Zo blijven achteraan enkel de inritten behouden en is er meer ruimte voor een voetpad. Tegelijkertijd zullen de auto’s vlugger via de Boomsesteenweg aan-, en afrijden waardoor er minder verkeer door de straat komt;
• de opzet van het Jan Lighthartplein is dezelfde als bij de 2 voorgaande pleintjes. Ook hier worden de belangrijkste verbindingen verhard en komt de speelzone op de kruising tussen de 2 paden. Daarnaast wordt een parcours voorzien, evenwijdig aan het pad, zodat de schoolroute voor de kinderen als aangenaam wordt ervaren. Centraal op het plein voorzien we ook een ontmoetingsplaats voor jongeren. 

Het concept resulteert in een neutrale parkeerbalans en een positieve bomenbalans.