2015_CBS_04295 - Stedelijke Staten Generaal van de verkeersveiligheid in Antwerpen - Samenwerkingsovereenkomst. Nascholingsaanbod verkeers- en mobiliteitseducatie - Goedkeuring

In het kader van het kerntakendebat werd beslist dat de verkeerspolitie haar inspanningen op het vlak van verkeers- en mobiliteitseducatie in de toekomst zou beperken tot de taken die haar wettelijk zijn opgelegd (opleiding gemachtigd opzichters) of waarvoor zij het best geplaatst is (bijvoorbeeld Dagen Veilig Motorrijden, verkeerslessen voor verkeersovertreders). In de praktijk betekent dit dat nogal wat door de scholen als ‘vanzelfsprekend’ gepercipieerde ondersteuning op het vlak van verkeers- en mobiliteitseducatie (VME) is weggevallen.

De stedelijke Staten-Generaal van de verkeersveiligheid Antwerpen (SGVA) greep de gelegenheid aan om het bestaande VME-aanbod af te zetten tegen het gewenste en aldus de oude en nieuwe lacunes in beeld te brengen. Hiervoor pleegde de SGVA overleg met de bedrijfseenheid cultuur, sport, jeugd en onderwijs (CS),  Algemeen Onderwijsbeleid (AOB) en Sporting ‘A’ vanuit de doelstelling ‘Iedereen kan fietsen’, de afdeling mobiliteit en de verkeerspolitie enerzijds en de Vlaamse Stichting Verkeerskunde (VSV) anderzijds.

De noden werden in kaart gebracht op basis van interne en externe ervaringen uit het verleden (wat werkte en wat werkte niet), inzichten uit de literatuur over ‘good practice’ in VME en de verkeersonveiligheidsanalyses van de verkeerspolitie.

De gewenste thema’s en de beoogde doelgroepen voor een verkeers- en mobiliteitseducatie in Antwerpen zijn de volgende. Hierbij wordt uitgegaan van het principe ‘levenslang leren’:

Het doelpubliek van verkeers- en mobiliteitseducatie is dus ruimer dan alleen het onderwijs. Het wordt op uiteenlopende wijzen bediend.

Zo werden in het Actieplan ‘Iedereen kan fietsen’ van Sporting A de stedelijke inspanningen voor het scheppen van informele en formele kansen om (beter) te leren fietsen gebundeld (ter beschikking hebben van locaties en fietsen, speelse en georganiseerde leermomenten). Dit gaat van fietsen als vaardigheid op zich tot het zich veilig per fiets door de stad kunnen bewegen. In de Fietsschool kunnen volwassenen terecht die alsnog willen leren fietsen en jongeren uit het secundair onderwijs die de eindterm ‘leren fietsen’ in het basisonderwijs niet gehaald hebben. Sensibiliseringscampagnes worden opgezet door de verkeerspolitie en (al dan niet in samenwerking) door de stad.

Specifiek wat betreft de doelgroep ‘onderwijs’ blijkt het nodig om nieuwe schikkingen te treffen om aan de nood aan verkeers- en mobiliteitseducatie tegemoet te komen. 

Omdat de provinciale verkeerstuin niet langer wordt ondersteund, wordt voor elk district voorzien in een uitleenbaar mobiel verkeerspark (5.000,00 euro/stuk), waarvoor momenteel al middelen beschikbaar zijn bij de SGVA.  De praktische organisatie voor de ontlening en het onderhoud van deze materialen zal worden ondergebracht bij de districten, in samenwerking met de ontleningsdienst van Buurtsport. De reeds bestaande praktijk in het district Ekeren dient hier als inspiratiebron.

Met de Vlaamse Stichting Verkeerskunde (VSV) werd gezocht naar een maximale synergie voor het luik basis- en secundair onderwijs. De Vlaamse Stichting Verkeerskunde (VSV) werd in 1990 door het Vlaams Parlement opgericht, onder meer met als uitdrukkelijke opdracht om praktijkgerichte verkeers- en mobiliteitseducatie te stimuleren en aan te bieden in Vlaanderen.

Overleg met de VSV resulteerde in de afspraak dat ze haar nascholingsaanbod voor leerkrachten systematischer zal aanbieden in Antwerpen en daarbij uitdrukkelijk(er) aandacht besteden aan de (groot)stedelijke context. Daarbij zullen bij voorkeur 10op10-scholen als gastheer optreden. De stad (AOB, SGVA en de mobiliteitsdienst) neemt hierbij een coördinerende rol op. Dit wil zeggen dat zij mee zorgt voor de bekendmaking van het nascholingsaanbod, dat ze het aanbod mee afstemt op de stedelijke context van Antwerpen en dat ze een beperkte faciliterende rol speelt (onder andere zorgen voor locaties). De VSV engageert zich tot periodiek overleg met de stad om tot een permanente kwaliteitsbewaking en –verbetering te kunnen komen.

Het verkeers- en mobiliteitseducatief aanbod dat specifiek voor de stad Antwerpen door de VSV wordt aangeboden (volgens het principe ‘teach the teacher’) is het volgende:

• training voetgangersvaardigheden;
• training fietsvaardigheden;
• leren het openbaar vervoer te gebruiken;
• alcohol- en drugspreventie.

De essentie van de ‘teach the teacher’-aanpak is dat op korte termijn een multiplicatoreffect wordt beoogd door leerkrachten te leren hoe ze zelf veilig en verantwoord met hun leerlingen aan de slag kunnen gaan in de (groot)stedelijke verkeerscontext. In de nascholing wordt de haalbaarheid aangetoond door met de eigen leerlingen op het terrein te gaan. Deze ‘teach the teacher’-aanpak vereist de nodige ondersteunende randvoorwaarden, zoals het ter beschikking stellen van materialen.

Het nog bruikbare educatief materiaal van de verkeerspolitie zal worden overgedragen aan de stad (3 ‘meestappersstraatjes’, begeleidende brochures voor de leerkrachten, 2 aanhangwagens met fietsparcours, eventueel ook nog wat (te herstellen) fietsjes).

De implementatie van de nieuwe werking ‘verkeers- en mobiliteitseducatie’ is voorzien vanaf het begin van het schooljaar 2015-2016. Er is voorzien in periodiek overleg met ruimte voor evaluatie en bijsturing voor de toekomst. De afspraken over een aanbod voor het voorjaar 2016 (tweede en derde trimester van het schooljaar) zullen worden gemaakt op basis van de ervaringen opgedaan in het voorafgaande schooljaar.

De concrete opvolging zal gebeuren door Algemeen Onderwijsbeleid (AOB), terwijl de algemene coördinatie zal worden verzorgd door de stedelijke Staten-Generaal voor de verkeersveiligheid (SGVA). De afdeling Mobiliteit (SW/MOB) en de stedelijke Staten-Generaal verkeersveiligheid (SW/SGVA) geven inhoudelijk advies in het kader van de uitwerking van het nascholingsaanbod.

Indien er een beperkte catering voor de lesdeelnemers gewenst is, zal deze op een later tijdstip vastgelegd worden.