De openbare sector bevindt zich in een budgettair moeilijke periode. Besparingen en optimalisaties zijn noodzakelijk. Efficiënte inzet van de beschikbare middelen is meer dan ooit de boodschap.
Op vlak van informatietechnologie (IT) is dit niet anders. Ook daar moeten investeringen afgewogen worden tegen het rendement en de kwaliteit van het resultaat.
Een krachtig instrument om de kosten/baten verhouding van een investering drastisch te verbeteren, is samenwerking tussen partijen met een gelijkaardige behoefte. Gezamenlijke investering in één oplossing die voor al de partijen bruikbaar is, is een lucratieve strategie: “eenmaal maken, meermaals gebruiken”.
De oprichting van Digipolis in 2003 was precies gebaseerd op het streven naar synergie tussen de deelnemers op vlak van IT. Artikel 4 uit de statuten luidt:
Artikel 4
…..
De deelnemers stellen zich hierbij tot doel om opportuniteiten tot onderlinge synergie op te sporen, gezamenlijke projecten uit te voeren en gemeenschappelijke telematicadiensten te organiseren, die voor elk van de individuele deelnemers optimaler zijn op bedrijfseconomisch en functioneel vlak, dan indien ze door de deelnemers apart zouden georganiseerd worden.
Deze srategie duidde op de synergie tussen de steden Antwerpen en Gent, maar even goed (en in de loop de jaren steeds meer nadrukkelijk) op synergie tussen de entiteiten van de groep stad Antwerpen zelf (en ook zo van de groep stad Gent).
In het huidig bestuursakkoord van de stad Antwerpen is het streven naar synergie ingeschreven als strategische doelstelling, met Digipolis als programmaleider:
1TSB1303 – Via Overheids-IT-Architectuur willen we volgehouden, doorgedreven en vastberaden inspanningen leveren om een IT-biotoop te creëren waarin duurzaam investeren en maximaal hergebruiken mogelijk, en vervolgens de norm wordt.
Op verschillende domeinen is synergie op IT-vlak reeds ingeburgerd:
Iedereen vindt het normaal dat er één geïntegreerd telecommunicatienetwerk is, of een gemeenschappelijke toepassing voor het beheer van persoonlijke agenda’s (Outlook), Ook op vlak van gegevensbeheer zijn al flinke stappen gezet: reeds in de periode van Telepolis (de voorloper van Digipolis) werden centrale referentiesystemen (CRS’n) gecreëerd voor kerngegevens van personen, adressen, ondernemingen. De inzet van een Enterprise Service Bus (ESB) zorgt ervoor dat toepassingen op een beheersbare manier kunnen geïntegreerd worden.
Op vlak van domeingebonden softwaretoepassingen was tot nu toe de synergiegedachte moeilijker te realiseren: de afweging tussen enerzijds gelijkaardige maar toch verschillende toepassingen die beantwoorden aan specifieke gebruikersnoden van verschillende partijen, en anderzijds één generieke “fit-for-all” toepassing, kantelde niet steeds in de meest kostenefficiënte richting.
De manier waarop vandaag softwaretoepassingen kunnen gemaakt worden, geeft echter aan dit debat een heel nieuwe wending. Waar tot voor kort pakketten werden aangeboden die in-hun-geheel of helemaal-niet moesten ingezet worden, laten de moderne technieken toe om kleine herbruikbare componenten (in het jargon ‘engines’) te maken, en die door andere componenten te laten aanspreken via Application Programming Interfaces of API’s. Hergebruik kan vandaag hand in hand gaan met maatwerk. Het aanbieden en aanspreekbaar maken van deze ‘engines’ op een platform, een vitrine zeg maar, wordt in het jargon PaaS genoemd (Platform as a Service). Digipolis speelt sterk in op deze nieuwe evolutie en bouwde een technisch platform waarin zo veel mogelijk generieke en herbruikbare ‘engines’ worden verzameld, zodat deze ter beschikking kunnen worden gesteld van alle entiteiten van de groep stad Antwerpen.
‘Engines’ bevinden zich onder de motorkap en zijn voor de buitenwereld niet zichtbaar. Ze zijn aanspreekbaar via API’s vanuit A-stad, vanuit het Medewerkersportaal, maar ook vanuit de portalen van de lokale politie Antwerpen, het onderwijsportaal, het A-Welzijnsportaal van het OCMW, het portaal van de brandweer enz…
Voorbeelden van ‘engines’ zijn: de Notificatie Engine (verzorgt de doorstroming van notificaties over alle toepassingen en platformen heen), de meertaligheid Engine (zorgt, daar waar nodig, voor meertaligheid), de API/SDK Engine (zorgt voor de ontsluiting van API’s of open services zowel intern als extern en geeft een gereedschapskist aan interne en externe software ontwikkelaars). De laatste ‘engine’ is vooral interessant om rond de digitale stad een gemeenschap te kunnen laten groeien die mee wil bouwen aan die digitale stad.
Omdat deze werkwijze erg innovatief is (en met oog op het verwerven van Europese subsidies), werd om opportunistische redenen geopteerd voor een Engelstalige generieke en in het milieu betekenisvolle benaming van dit technisch Antwerps platform: ACPaaS (Antwerp City Platform as a Service).
Een PaaS is in de IT-wereld een ingeburgerd begrip (Microsoft met Azure, Amazone met AWS, …), een City PaaS is eerder zeldzaam en weinig steden zijn technisch in staat om een dergelijk platform te bouwen. Barcelona en Helsinki zijn hier de voorbeelden, en met hen werken we nauw samen via het Europese project “SELECT for Cities”.
Het Gartner-instituut, toonaangevend IT-trendwatcher, gaf recent ook al aan dat de ontwikkeling van een Digital Government Platform een strategisch technologisch vooruitstrevende keuze is (cfr. Neville Cannon, “Top 10 Strategic Technology Trends for Digital Government”, issued 9112014 at ITxpo Barcelona). Het is ook in de periode van deze publicatie (november 2014) dat voor het bestaande platform de benaming ACPaaS werd aangenomen.
ACPaaS vormt een onzichtbare onderste basislaag voor andere platformen en toepassingen binnen de groep stad Antwerpen en is ondersteunend aan platformen zoals Astad. Het is de motor onder de motorkap.
In de lange evolutie van het implementeren van een centraal platform voor herbruikbare componenten (onder verschillende labels als Enterprise Architectuur, IT-Overheids-Architectuur) betekende de technologisch vooruitstrevende manier waarop in 2014 vorm werd gegeven aan A-Stad, een enorme inspirerende, innovatieve en doorslaggevende boost voor het ACPaaSplatform.
Het college neemt kennis van het streven van Digipolis om zoveel mogelijk IT-componenten generiek te maken en ter beschikking te stellen aan alle leden van de groep stad Antwerpen.