2015_CBS_06295 - Onderwijsbeleid - Beheer en dringend onderhoud tjalk 'De Gerlache' - Goedkeuring

Artikel 57, §3, 1° en 8° a: college is bevoegd voor daden van beheer en beschikking van roerende goederen, met uitzondering van het aangaan van een dading.

De beheersovereenkomst tussen de stad Antwerpen, vzw Baobab en vzw De Trotter over het gebruik en beheer van de tjalken eindigde op 31 december 2013. Vanaf 1 januari 2014 zijn de tjalken ‘De Gerlache’ en ‘Ortelius’ terug onder het beheer van de stad.

In de praktijk is er nog één tjalk, ‘De Gerlache’, in de vaart. Om met groepen schoolkinderen te kunnen varen, werd zowel de romp als de binneninrichting als de veiligheidsuitrusting vernieuwd.

De havenrondvaarten met de tjalken zoals beschreven in de afgelopen overeenkomst, zitten niet meer in het onderwijsaanbod van de stad Antwerpen. Als alternatief kunnen de scholen met een havenvignet van het Havencentrum Lillo een educatieve rondvaart maken met leerlingen van de derde graad van het basisonderwijs.

De tjalk werd op 13 februari 2014 definitief beschermd als varend erfgoed door Watererfgoed Vlaanderen. De bescherming van de tjalk ‘De Gerlache’ zorgt voor de vrijwaring van historisch, wetenschappelijk en sociaal-cultureel waardevol varend erfgoed dat een belangrijke plaats inneemt in de geschiedenis van de Antwerpse haven.

Door de classificatie van de tjalk De Gerlache als varend erfgoed is de stad Antwerpen verplicht om dit schip in een goede staat te behouden. Het erfgoed mag niet ontsierd, beschadigd of vernield worden en de nodige instandhouding- en onderhoudswerken moeten uitgevoerd worden. Deze instandhoudings- en restauratiewerken kunnen betoelaagd worden via een beheerspremie.

Om aanspraak te kunnen maken op een beheerspremie moet er een beheersprogramma worden opgesteld waarin verduidelijkt wordt wat de visie is op het verdere gebruik en beheer van het vaartuig. Op basis van een beheersprogramma kan een beheersovereenkomst afgesloten worden. Dan wordt er officieel vastgelegd dat de beschreven werken uitgevoerd zullen worden. Daar stelt de Vlaamse overheid een premie tegenover voor elke fase van de uitvoering.

Binnen de stad Antwerpen draagt de dienst Musea en Erfgoed Antwerpen zorg voor de Collectie Antwerpen. Binnen deze dienst heeft het Museum aan de Stroom ervaring en expertise omtrent het beheer van varend erfgoed en heeft bijvoorbeeld reeds een beheersovereenkomst opgesteld omtrent het gebruik en onderhoud van het museumschip T/S Williwaw.

Tegen 2016 wordt onderzocht of de tjalk ‘De Gerlache’ kan overgedragen worden van de dienst Onderwijsbeleid naar de dienst Musea en Erfgoed, meerbepaald naar het Museum aan de Stroom. De expertise voor erfgoedbeleid zit immers binnen Musea en Erfgoed en voor het specifieke beheer van varend erfgoed zit de ervaring binnen het Museum aan de Stroom. Daarnaast kan deze overdracht er ook voor zorgen dat dit beschermd varend erfgoed wordt opengesteld voor een breder publiek.  

Ondertussen heeft ‘De Gerlache’ ook nood aan onderhoud. In afwachting van de overdracht en het aanvragen van de beheerspremie is het dus noodzakelijk om ook al op korte termijn enkele werkzaamheden uit te voeren om het erfgoed in goede staat te bewaren en oplopende kosten te vermijden. Deze opdracht wordt toegekend aan de vzw Water-rAnt, een vrijwilligersorganisatie die ernaar streeft het nautisch erfgoed van de stad, haven en Scheldedelta bij een groot publiek meer bekend te maken door het bestaand patrimonium mee te ondersteunen.