2015_CBS_01879 - Afbouw verkeerslichten - Start uitschakelprocedure - Goedkeuring

In zitting van 29 januari 2013 (jaarnummer 35) keurde de gemeenteraad het bestuursakkoord 2013-2018 goed. Het bestuursakkoord verwijst herhaaldelijk naar de noodzaak van een vlotte doorstroming:

• "we leggen een heldere en leesbare hiërarchie van wegen vast die de doorstroming van het verkeer in en uit de stad garandeert";
• "een vlotte doorstroming, inclusief voorrang aan de verkeerslichten, zorgt mee voor een efficiënt OV-net (resolutie 183)";
• "we zetten prioritair in op het bestrijden van sluipverkeer. Een heldere hiërarchie in de verschillende wegtypes vergroot de doorstroming van het verkeer en verbetert de leesbaarheid van het wegennet";
• "woongebieden die binnen de structurele assen liggen, worden geleidelijk zone 30. Om deze zone 30 af te dwingen, wordt het wegbeeld waar nodig aangepast aan het snelheidsregime. Het invoeren van een zone 30 gaat onder meer gepaard met het afschaffen van tal van verkeerslichten."

In zitting van 22 augustus 2014 (jaarnummer 8549) keurde het college de nota "Naar minder verkeerslichten in 't Stad" goed. Hierin werden enerzijds de uitgangspunten en criteria vastgelegd voor het verwijderen van verkeerslichten op stadskruispunten en anderzijds de resultaten van een onderzoek naar de haalbaarheid en wenselijkheid om verkeerslichten af te bouwen op een aantal stadskruispunten.

In zitting van 13 februari 2015 (jaarnummer 1027) keurde het college het fietsbeleidsplan en fietsactieplan 2015 goed. De fiets moet een voor de hand liggend vervoermiddel worden voor bewoners, bedrijven, bezoekers en brains. Het fietsbeleidsplan en fietsactieplan 2015 wil dan ook inzetten op structurele oplossingen om een eersteklas fietsnetwerk uit te bouwen, onder meer door het verbeteren van de doorstroming voor fietsers. Eén van de mogelijkheden om dat te verwezenlijken, is waar mogelijk verkeerslichten te verwijderen.

De afdeling stadsontwikkeling/mobiliteit bestudeerde reeds 17 lichtengeregelde kruispunten en oversteekplaatsen met het oog op een mogelijke uitschakeling en verwijdering van de verkeerslichten. Daarbij werd rekening gehouden met de uitgangspunten en criteria voor het verwijderen van verkeerslichten, zoals opgenomen in de nota 'Naar minder verkeerslichten in 't Stad'. Van de 13 weerhouden kruispunten en oversteekplaatsen zijn er voor zeven inmiddels alle voorbereidingen klaar voor de effectieve opstart van de stapsgewijze uitschakeling van de verkeerslichten:

• kruispunt Paleisstraat-Bresstraat;
• kruispunt Balansstraat-Broederminstraat;
• kruispunt Oranjestraat-Dambruggestraat;
• kruispunt Schoenmarkt-Geefsstraat;
• oversteekplaats Oudaan;
• oversteekplaats Markgravelei;
• oversteekplaats Lange Lobroekstraat.

De uitschakelprocedure verloopt in principe in drie stappen of fasen. In de eerste fase worden de driekleurige verkeerslichten op oranjegeel knipperlicht gezet, in de tweede fase worden de verkeerslichten uitgeschakeld en in de laatse fase worden de verkeerslichten effectief verwijderd. Op twee kruispunten en drie oversteekplaatsen wordt echter onmiddellijk overgegaan naar fase twee van de uitschakelprocedure omwille van volgende reden:

• kruispunt Balansstraat-Broederminstraat: de verkeerslichten staan reeds één jaar op proef op 'knipperlicht' en kregen een positieve, tussentijdse evaluatie;
• kruispunt Schoenmarkt-Geefsstraat: de verkeerslichten functioneren vandaag overwegend op 'knipperlicht';
• oversteekplaats Oudaan: de verkeerslichten functioneren vandaag op knipperlicht en worden pas geactiveerd door middel van een drukknop op de lantaarnpaal;
• oversteekplaats Markgravelei: de verkeerslichten functioneren vandaag op knipperlicht en worden pas geactiveerd door middel van een drukknop op de lantaarnpaal. De aansturing is echter wegens een defect al verschillende maanden buiten gebruik;
• oversteekplaats Lange Lobroekstraat: de verkeerslichten functioneren vandaag op knipperlicht en worden pas geactiveerd door middel van een drukknop op de lantaarnpaal. De aansturing is echter wegens een defect al verschillende maanden buiten gebruik.

Om de verkeerssituatie zonder verkeerslichten veiliger te maken, stelt de ambtelijke werkgroep op een aantal locaties diverse kleine ingrepen aan de kruispuntinrichting voor. De voorgestelde ingrepen zijn snel uitvoerbaar en tijdelijk van aard, in afwachting van een méér duurzame (her)aanleg.

Bij het uitschakelen van de verkeerslichten op voornoemde kruispunten blijft de voorrang-van-rechtsregel van toepassing. Om de weggebruikers attent te maken dat de verkeerssituatie is gewijzigd (uitgeschakelde verkeerslichten) en de voorrang-van-rechts van toepassing is, worden op alle toekomende takken van de kruispunten tijdelijk B17 of 'voorrang-van-rechts'-borden met onderbord 'gewijzigde verkeerssituatie' aangebracht. Eventuele rateltikkers en drukknoppen worden verwijderd bij aanvang van fase één van de uitschakelprocedure. Lichtarmaturen (en stopstrepen) worden pas verwijderd bij aanvang van fase twee van de uitschakelprocedure en lantaarnpalen en schakelkasten worden pas verwijderd in fase drie, mits goedkeuring van het college voor het definitief verwijderen van de verkeerslichten.

De stapsgewijze uitschakeling van de verkeerslichten en de flankerende, infrastructurele ingrepen werden toegelicht en besproken op:

• een ambtelijke werkgroep met vertegenwoordiging van diverse betrokken stadsdiensten en de lokale verkeerspolitie op 19 februari 2015;
• de stedelijke adviesraad voor personen met een handicap en de Werkgroep Antwerpen Toegankelijk (WAT) op 24 februari 2015.

De Vlaamse Vervoermaatschappij De Lijn Antwerpen werd geïnformeerd over de stapsgewijze uitschakeling van verkeerslichten tijdens een informeel werkoverleg in september 2014. De Lijn laat weten positief te staan tegenover elke maatregel die de doorstroming van het openbaar vervoer bevorderd.

Aan het districtscollege van Antwerpen werd in zitting van 9 maart 2015 informeel advies gevraagd over de voorziene infrastructurele ingrepen op de vijf kruispunten en oversteekplaatsen, gelegen in het district Antwerpen. Het district Antwerpen vraagt prioritair werk te maken van de uitrol van de zones 30 en aandacht te hebben voor een goede verlichting ter hoogte van de kruispunten. Het district Antwerpen adviseert het volgende:

• Kruispunt Paleisstraat-Bresstraat: gunstig advies onder voorbehoud: links afdraaien fietsers en rol van hulpdiensten meenemen in evaluatie. Antwoord mobiliteit: Hier zal zeker de nodige aandacht aan worden besteed tijdens observaties / evaluatie.
• Kruispunt Schoenmarkt-Geefsstraat: gunstig advies.
• Kruispunt Oranjestraat-Dambruggestraat: ongunstig advies. Vraag om plooibakens te vervangen door jerseys en snelheidsmetingen te doen. Antwoord mobiliteit: Advies wordt gevraagd aan verkeerspolitie voor plaatsing jerseys i.p.v. plooibakens. Verkeerspolitie heeft op werkgroep reeds toegezegd om een snelheidsinformatiebord (met radar) te plaatsen gedurende enkele weken.
• Oversteek Markgravelei: gunstig advies. Wat is advies WAT in kader van de blinden in verband met verwijderen knipperlicht. Antwoord mobiliteit: Het project is toegelicht en besproken op de stedelijke adviesraad voor personen met een handicap op 24 februari 2015. Alle aanwezige verenigingen hebben zich akkoord verklaard met werkwijze van proef en de voorziene begeleidende maatregelen.
• Oversteek Lange Lobroekstraat: gunstig advies. Zijn er snelheidsmetingen gebeurd? Antwoord mobiliteit: Er zijn snelheidsmetingen gebeurd in mei vorig jaar (V85: 30km/u en % zware overtredingen 1,05).
• Oversteek Oudaan: gunstig advies.
• Kruispunt Balansstraat-Broederminstraat: gunstig advies.

De lokale verkeerspolitie Antwerpen adviseerde de start van de uitschakelprocedure van de verkeerslichten op voormelde zeven locaties goed in de werkgroep van 19 februari 2015.

Behoudens onvoorziene omstandigheden wordt gestart met de uitschakeling van de verkeerslichten op voornoemde locaties op maandag 30 maart 2015. De gebruikelijke, stedelijke (media)kanalen zullen worden ingezet om zowel de bovenlokale doelgroepen (alle Antwerpenaren, weggebruikers, ...) als lokale doelgroepen (passanten, bewoners in onmiddelijke omgeving, ...) te informeren over de afbouw van het aantal verkeerslichten in de stad Antwerpen en over de uitschakeling van de verkeerslichten op bepaalde kruispunten en oversteekplaatsen.