Inleiding
De Speelpleinstraat ligt in het centrum van het district Merksem, ten noorden van de Bredabaan en ten oosten van de Nieuwdreef. De straat is de verbinding tussen de Terlindenhofstraat enerzijds en het Kroonplein anderzijds. De straat is integraal onderdeel van het projectgebied waarvoor een ontwerp zal worden opgemaakt.
Planningscontext
De aanleiding voor dit project is het Masterplan Groen Hart dat enkele jaren geleden werd opgemaakt door studiebureau BRUT. In dit plan werd een overkoepelende visie uitgewerkt om de drie parken in het centrum van Merksem beter met elkaar te verbinden. Het plan formuleert acties om deze ambitie te concretiseren op korte, middellange en lange termijn. Eén van de strategische projecten waar op gefocust wordt, is de heraanleg van de Speelpleinstraat. Door een herprofilering van de straat kan immers een bestaande barrière tussen de parken worden geminimaliseerd.
Analyse
Op basis van de ingewonnen adviezen van de deskundigen werd de bestaande toestand grondig geanalyseerd en werden de knelpunten en potenties in beeld gebracht.
Karakter:
- de Speelpleinstraat is ongeveer 400 m lang en vormt de grens tussen het Gemeentepark en het Hof van Roosendael. Ook het Runcvoortpark is vlakbij gelegen;
- voor het grootste deel wordt de straat begrensd door groene parkruimte. Slechts op een beperkt aantal plaatsen staat bebouwing langsheen de straat;
- in de nabijheid van het projectgebied liggen twee kasteeltjes met belangrijke erfgoedwaarde. Zowel het Runcvoorthof als het Hofke Van Roosendael zijn beschermd als monument;
- het Runcvoortpark is beschermd als dorpsgezicht.
Gebruik:
- in de Speelpleinstraat ligt een kinderdagverblijf met plaats voor meer dan 100 peuters;
- de ingang van Virgo Maria, een lagere school, is gelegen aan de Terlindenhofstraat, ter hoogte van het kruispunt met de Speelpleinstraat;
- de Academie van Merksem heeft een wijkafdeling in het doodlopend stuk straat naar het Runcvoortpark;
- in het Hof Van Roosendael ligt het stadion en de oefenterreintjes van voetbalclub S.C. City Pirates;
- de Sint-Sebastiaansgilde, een schuttersclub, heeft in het Hof Van Roosendael haar thuisbasis;
- in de Speelpleinstraat zelf ligt een baskethal die onder meer door de Antwerp Giants wordt gebruikt;
- in het Gemeentepark, vlakbij het kruispunt Speelpleinstraat-Terlindenhofstraat ligt een groot speelterrein dat enkele jaren geleden werd aangelegd;
- op het vernieuwde Kroonplein kunnen jongeren uit de buurt zich uitleven op het basketveld;
- het Rode Kruis heeft een plaatselijke afdeling in de Speelpleinstraat;
- de Heemkundige Kring van Merksem is gevestigd in het kasteel Hofke Van Roosendael;
- scoutsgroep Sint-Jozef en Chiro Sus hebben hun lokalen in het doodlopend straatje naar het Runcvoortpark;
- in de Terlindenhofstraat en rond het Kroonplein zijn enkele buurtwinkels en horecazaken gelegen;
- op dinsdag staat een deel van de wekelijkse markt in de Terlindenhofstraat;
- de groendienst heeft een stelplaats in de Speelpleinstraat.
Techniek
De straatverlichting in de Speelpleinstraat is aan vervanging toe. De oudste armaturen dateren er uit de jaren ’50.
Mobiliteit:
- in de Speelpleinstraat liggen twee zebrapaden;
- in de Speelpleinstraat geldt een snelheidsregime van 30 km/u. Ook het aanpalende stuk van de Terlindenhofstraat maakt deel uit van dezelfde zone 30;
- de Speelpleinstraat is enkelrichting van de Terlindenhofstraat naar het Kroonplein;
- in de Speelpleinstraat is parkeren toegelaten aan de noordzijde van de straat;
- op de parking aan het begin van de straat is plaats voor meer dan honderd wagens;
- de Terlindenhofstraat maakt deel uit van het Bovenlokaal Functioneel Fietsroutenetwerk.
Groen:
- de Speelpleinstraat heeft een uitgesproken groen karakter door de aanwezigheid van twee parken aan weerszijden van de straat;
- in het tweede deel van de straat, tussen de rotonde en het Kroonplein, heeft de straat een eigen groenstructuur. Tussen rijbaan en voetpaden staan aan weerszijden dubbele rijen lindes. De lindes staan dicht op elkaar en hebben beperkte wortelruimte waardoor uitval een blijvend risico vormt. Af en toe wordt haaks geparkeerd tussen de bomen wat zorgt voor verdichting van het wortelpakket en nadelige invloed heeft op de groei.
Algemene randvoorwaarden
Conform masterplan groen hart:
- de herinrichting van de Speelpleinstraat moet ervoor zorgen dat de parken aan weerszijden beter met elkaar verbonden worden;
- de profielbreedte van de rijweg wordt versmald om het autoverkeer af te remmen en de oversteekbaarheid te verhogen;
- de overgedimensioneerde rotonde zal worden omgevormd tot een echte schakel tussen de twee parken waar voetgangers en fietsers vlot en veilig kunnen oversteken;
- de straat wordt heraangelegd in de materialen en volgens de inrichtingsprincipes die in het masterplan worden voorgeschreven. Zo worden bijvoorbeeld de voetpaden aangelegd in hetzelfde materiaal als de parkpaden (kleiklinkers) zodat de Speelpleinstraat zich als een volwaardig onderdeel van het park kan profileren;
- het ritme van vier rijen lindes wordt zo ver als mogelijk doorgetrokken langsheen de straat om het wensbeeld van een parkdreef te versterken;
- tussen de rijweg en de parking van het voetbalstadion wordt één rij lindes aangeplant in het verlengde van de dreefstructuur;
- de groenmassieven tussen park en straat worden uitgedund om transparante en doorwaadbare parkranden te creëren. Het resterende hekwerk tussen voetpad en park wordt verwijderd;
conform programma van eisen, goedgekeurd door het districtscollege van 18 september 2014 (jaarnummer 250):
- onderscheid tussen parking en rijweg duidelijk maken;
- bocht tussen Speelpleinstraat en Terlindenhofstraat minder scherp maken;
- inrichting Speelpleinstraat als fietsstraat met aansluiting op de fietspaden in de Terlindenhofstraat;
- fysieke obstakels om snelheidsregime van 30 km/u af te dwingen;
- duidelijke oversteekplaatsen voor voetgangers en joggers;
- kiss & ride-zone ter hoogte van kinderdagverblijf.
Mobiliteitsvoorwaarden:
- rijrichting: de beperkte enkelrichting van Terlindenhofstraat naar Kroonplein behouden;
- snelheidsregime: 30km/u;
- snelheidsremmers: nodig;
- gemengd verkeer want zone 30;
- parkeerregime: er moet een logische parkeerstructuur worden ontworpen die geen conflicten geeft met fietsers en die oversteekbewegingen van zwakke weggebruikers niet belemmert.
Ambitie:
- Speelpleinstraat als dreef door het park;
- vormgeving afgestemd op andere projecten masterplan;
- verkeersveiligheid verhogen;
- parkeerbalans in evenwicht.
Concept
Na ontwerpend onderzoek werd een concept weerhouden waarbij de ambitie maximaal wordt gerealiseerd, rekening houdend met de randvoorwaarden. De krachtlijnen van het concept worden hier opgesomd:
- de groenstructuur van vier rijen lindes wordt maximaal doorgetrokken. Op plaatsen waar er ruimtelijke beperkingen zijn, wordt een enkele rij aangeplant als aanzet van een eventuele uitbreiding;
- de overgedimensioneerde rotonde, die vooral een barrière is voor parkbezoekers, wordt gesupprimeerd. De ruimte die vrij komt wordt bij de parken gevoegd en ontwikkeld als kwalitatieve groene gebruiksruimte;
- het Gemeentepark en het Hof Van Roosendael worden verbonden tot één groenzone. Dit gebeurt onder meer door de paden van beide parken, waaronder het loopparcours, op logische plaatsen met elkaar te verbinden;
- ter hoogte van deze schakelzones zullen voetgangers en fietsers de straat op een vlotte en veilige manier kunnen oversteken. Een verhoogde aanleg van deze zones remt het autoverkeer en bevordert de zichtbaarheid. Een materialisatie in kleiklinkers zorgt voor uniformiteit en herkenbaarheid als onderdeel van het Groene Hart;
- de Speelpleinstraat blijft enkelrichting van west naar oost. De breedte van de rijbaan wordt versmald om de ontwerpsnelheid van 30 km/u ook ruimtelijk af te dwingen. Echter blijft het profiel wel voldoende ruim om het kruisen van fietsers en automobilisten toe te laten. In de verdere uitwerking van het ontwerp wordt onderzocht hoe een fietsstraat geïmplementeerd kan worden;
- er komt een parkeerstrook aan één zijde van de straat. Ter hoogte van de vroegere rotonde verandert de parkeerstrook van kant zodanig dat er steeds zo dicht mogelijk bij de bebouwing kan geparkeerd worden;
- in het deel van de Speelpleinstraat ter hoogte van de parking is plaats voor een rijbaan van 3,60 m breed met ruime voetpaden aan weerszijden. De voetpaden worden aangelegd in antracietkleurige kleiklinkers. Tussen het voetpad en de parking wordt de laanstructuur van lindes doorgetrokken in een langgerekt groenvak;
- in het deel van de straat tussen de speeltuin en de rotonde is meer ruimte beschikbaar. Hier is naast een rijbaan en voetpaden ook ruimte voor een parkeerstrook in kasseien. De parkeerstrook wordt aangelegd aan de linkerzijde van de weg, de kant van de baskethal en de woningen. In de berm voor de baskethal wordt de lindestructuur doorgetrokken;
- tussen de rotonde en het Kroonplein verandert het profiel opnieuw. Centraal tussen de bomen blijft ruimte voor een rijbaan met enkelzijdig parkeren. De parkeerstrook wisselt van kant zodanig dat ze ook hier aan de kant van de bebouwing (kinderdagverblijf) ligt. De voetpaden blijven aan de buitenzijde van de dubbele rijen lindes;
- het ontwerp van het kruispunt Speelpleinstraat - Terlindenhofstraat wordt aangepast zodat beide straten loodrecht op elkaar aansluiten. Om dit mogelijk te maken verschuiven de groenvakken. Ter hoogte van de parking wordt de rijbaan aangelegd in asfalt om duidelijk het onderscheid te maken met de parking en de pleinruimte in kleiklinkers. De structuur van lindenbomen wordt door getrokken in het grasveld tussen parking en baskethal.
Het concept resulteert vermoedelijk in een neutrale (tussen -5 en 5%) parkeerbalans en een positieve bomenbalans.