De organisatie van missies en werkbezoeken heeft een financiële impact. Momenteel zijn hiervoor in het budget geen middelen voorzien; toch is een basisbudget noodzakelijk. Uit de organisatie van de missie naar Shanghai en Singapore leerden we dat voor elke euro die de stad Antwerpen eraan besteedde, ongeveer 3,00 EUR door andere partijen werd ingelegd. Het college beslist principieel 50.000,00 EUR te voorzien per jaar voor één missie en diverse werkbezoeken, als een investering waarvan verwacht wordt dat stakeholders en partners in de stad Antwerpen deze meerdere keren zullen bijtreden. Deze werkingsmiddelen worden alleen besteed wanneer er missies en werkbezoeken zijn die aan de criteria voldoen. Als dit in bepaalde jaren niet het geval is, beslist het college over het herbestemmen of het in de tijd verschuiven van de vastgelegde middelen. De missie van 2015 werd verschoven naar het voorjaar van 2016, zodat in 2016 uitzonderlijk tweemaal 50.000 EUR dient te worden voorzien.
Het budget voor de missies wordt in de budgetopmaak gecompenseerd ingeschreven met middelen die de bedrijfseenheid bestuurszaken hiervoor vrijmaakt.
In zitting van 10 januari 2014 (jaarnummer 12559) keurde het college de beleidsnota over externe relaties goed en gaf het de gelijknamige dienst onder meer de opdracht een optimalisering van de stedenrelaties voor te bereiden. Dit ter realisatie van de operationele doelstelling 'de stad zet in op haar nationale en internationale betrekkingen en gaat actief op zoek naar synergieën' (OD - 1TSB070302). De visie die op 10 januari 2014 werd uitgesproken stelt onder meer dat de stad Antwerpen:
2. Missie naar Shanghai & Singapore 2014
Van 11 oktober 2014 tot en met 18 oktober 2014 organiseerde de dienst bestuurszaken/externe relaties een handelsmissie naar Shanghai en Singapore, samen met het Gemeentelijk Havenbedrijf, AWDC en met de steun van de federale diplomatie en Flanders Investment & Trade. Het 30-jarige bestaan van de stedenrelatie vormde een goede aanleiding om de stad Antwerpen opnieuw op de kaart te zetten in Shanghai. In het collegebesluit van 21 februari 2014 staat dat “Een bezoek aan de Chinese stad, met een hernieuwing van de overeenkomsten met stad en haven, een goed programma en een sterke delegatie opportuniteiten creëren voor de stad Antwerpen, de haven, de stakeholders en de partners. Aansluitend aan het bezoek te Shanghai volgt een - veel korter - bezoek aan Singapore en de hoofdzetel van PSA International. De stad Antwerpen is daarbij juist gepositioneerd om de rol van regisseur op te nemen.”
Over deze missie zijn twee evaluatierapporten gemaakt. Beiden werden opgesteld na een uitgebreide consultatieronde van alle betrokken interne en externe medewerkers, stakeholders en partners. Ook de resultaten van de bevraging van de delegatieleden, aan de hand van dagelijkse enquêtes tijdens de missie, werden hierin verwerkt.
Het eerste, algemene rapport concludeert dat dit een zeer geslaagde missie was, die duidelijk aan haar doelstellingen beantwoordde. Er werden mogelijkheden voor delegatieleden, haven en diamant gecreëerd en ook voor de stad Antwerpen, dewelke in 2015 vervolg krijgen. Het volledige rapport zit in bijlage bij dit collegebesluit.
Het tweede rapport is louter voor intern gebruik binnen de stad Antwerpen en bespreekt enkele budgettaire, personeelsmatige en dienstreisgerelateerde aangelegenheden. Hieruit blijkt onder meer dat de missie 115.000,00 EUR heeft gekost, waarvan de stad Antwerpen 30.000,00 EUR gedragen heeft. De overige 85.000,00 EUR was voor rekening van het Havenbedrijf, AWDC, de delegatieleden en enkele sponsors. Hierbij maken we abstractie van de personeelskosten en de reis- en verblijfskosten van de stadsdelegatie.
We concluderen dat de personeelsinvestering vanuit de stad Antwerpen groter was dan deze van werkingsmiddelen. Het bedrag van de werkingsmiddelen is laag gebleven dankzij het partnerschap met de co-organisatoren. Als bij toekomstige missies dit soort van overeenkomst niet mogelijk blijkt, zal de kost voor de stad Antwerpen met zekerheid stijgen.
3. Partnersteden
In zitting van 10 januari 2014 (jaarnummer 12559) werd besloten over te gaan tot een evaluatie van de bestaande stedenrelaties. Zoals in de bijlage van dat besluit werd vermeld, kent de stad Antwerpen enkele historische, officiële banden onder de noemer 'verzustering', 'vriendschapsverdragen' en 'vriendschappelijke betrekkingen'. Deze staan hieronder vermeld, waarbij we abstractie maken van verdragen afgesloten vanuit de haven of vanuit de districten (vóór de fusie in 1983).
Huidige officiële banden: Rotterdam (Nederland, 1940); Mulhouse (Frankrijk, 1956); Sint-Petersburg (Rusland, 1958); Marseille (Frankrijk, 1958); Rostock (Duitsland, 1963); Shanghai (China, 1984); Haïfa (Israël, 1986); Los Angeles (Verenigde Staten van Amerika, 1987); Kaapstad (Zuid-Afrika, 1996); Barcelona (Spanje 1997) en Ludwigshafen (Duitsland, 1998).
In zitting van 12 september 2014 werd een principebesluit genomen om nieuwe aanvragen tot verzustering in beraad te houden, tot er een kader is ontwikkeld waaraan mogelijke aanvragen kunnen getoetst worden. De stad Antwerpen heeft sinds de goedkeuring van de beleidsnota externe relaties op 10 januari 2014 geen verdragen gesloten met nieuwe partnersteden. Wel werd intensief gewerkt aan de vernieuwing van een - breed gedragen - samenwerkingsovereenkomst met zowel Rotterdam (4 juli 2014) als Shanghai (13 oktober 2014).
De stad Antwerpen heeft ondertussen niet actief andere steden benaderd om soortgelijke partnerschappen aan te gaan, noch heeft ze op inkomende vragen van - veelal kleinere - steden positief geantwoord.
In zitting van 12 september 2014 werd reeds geargumenteerd dat “het aantal stedenbanden die de stad optimaal kan beheren in de toekomst in ieder geval beperkt zal zijn”. Er is dus nood aan een duidelijk kader, waarvoor in dit besluit een aanzet wordt gegeven.
Het concept van een brede missie, met de stad Antwerpen in de regisseursrol, is een pluspunt gebleken. De stad Antwerpen en haar dienst bestuurszaken/externe relaties hebben aangetoond dat ze die rol ook kunnen opnemen, onder de voorwaarde van zeer nauwe samenwerking met co-organisatoren en goede partnerschappen. Een missie kan je immers niet alleen of van op afstand organiseren, ook lokale contacten zijn broodnodig.
Het algemene evaluatierapport over de missie naar Shanghai en Singapore concludeerde ook dat het belang van een bestaand partnerschap tussen beide steden niet onderschat mag worden voor de geboekte economische successen. Voor de stad Antwerpen was dit dan wel een handelsmissie, de binnenkomer in Shanghai was het vieren van de 30-jarige vriendschap tussen beide steden. Goede bestuurlijke relaties kunnen economische samenwerking vereenvoudigen.
Om deze reden dient de tactiek ten aanzien van missies en partnersteden een gezamenlijke te zijn.
1. Terminologie
De stad Atwerpen hanteert onderstaande begrippen als volgt:
2. Waarom op missie?
Welke meerwaarde creëert de stad Antwerpen met de organisatie van een internationale missie? We formuleren de doelstellingen als volgt:
Externe relaties:
Stadsmarketing:
a) Focus op groeimarkten...
De wereld is groot, de middelen van de stad Antwerpen, de co-organisatoren van de missies en alle partners en stakeholders zijn beperkt. We dienen vanwege die beperkte middelen duidelijke tactische keuzes te maken met betrekking tot de bestemmingen van de missies.
De beleidsnota goedgekeurd door het college in zitting van 10 januari 2014 (jaarnummer 12559) geeft ons een eerste richting: als prioritair principe voor het maken van een geografische keuze kiest de stad Antwerpen voor concrete output vanuit mercantiele drijfveer. Deze output kan financieel/economisch of maatschappelijk/cultureel van aard zijn met bijzondere aandacht voor BRICS-landen en de buurlanden.
De evoluerende globale economische context dwingt ons ertoe de focus op de BRICS-landen verder uit te breiden met de nieuwere wereldwijde groeimarkten, de MINT-landen (Mexico, Indonesië, Nigeria en Turkije).
Focussen op steden binnen alle BRICS- en MINT-landen is echter niet realistisch in functie van onze middelen: we dienen dus nog verder af te bakenen.
b) ... die relevant zijn voor de stad Antwerpen en haar partners
Die afbakening doen we door specifiek die markten uit de BRICS- en MINT-landen te selecteren met groeipotentieel voor de stad Antwerpen. We maken deze keuze bewust en wanneer economische groeiprognoses in de (nabije) toekomst veranderen, zal mogelijk ook de selectie van landen wijzigen.
Om te bepalen welke van de opgesomde landen het meeste potentieel biedt vroeg de dienst bestuurszaken/externe relaties in meerdere gesprekken informatie op zowel binnen de stadsadministratie als bij het Havenbedrijf en de diamantsector. Als co-organisatoren van de vorige en toekomstige missies zijn deze drie partijen het best geplaatst om de richting te bepalen. Er dient echter ook rekening te worden houden met de geografische focus van een aantal andere stakeholders en partners zoals hieronder zal blijken.
Geografische focus voor de stad Antwerpen
Uit het plan over externe marketing van de stad Antwerpen:
Geografische focus voor de haven
Geografische focus voor de diamant
Geografische focus voor enkele andere stakeholders en partners
Onderstaande lijst is een niet-exhaustieve selectie van stakeholders en partners evenals enkele van hun focuslanden:
Enkele bestaande initiatieven waarmee rekening kan/moet gehouden worden
c) Voorstel programma voor missies
Het evaluatierapport van de missie uit 2014 stelt dat de organisatie van een dergelijk project een negental maanden in beslag neemt. Een missie co-organiseren duurt mogelijk nog langer en vraagt vooral de opmaak van een planning ver vooruit. Elke organisatie plant namelijk meer dan een jaar vooraf. Als er tijdschema’s op elkaar dienen te worden afgestemd, moet dit dus minstens een jaar op voorhand gebeuren.
Vanuit bovenstaande argumentatie is het belangrijk nu al een programma voor 2016 op te maken en de afdeling externe relaties verdere voorstellen uit te laten werken voor 2017, 2018 en 2019.
Het uitgangspunt is dat er jaarlijks één missie doorgaat, mogelijk aangevuld met werkbezoeken/stedelijke afvaardigingen in missies van derden. Aangezien de tijd te kort is om in 2015 nog een missie te organiseren verhuist de editie van 2015 naar voorjaar 2016.
Programma
4. Aanvullend programma van werkbezoeken en investeerdersseminars in primaire markten
Bovenstaand programma voor missies en werkbezoeken legt een focus op groeimarkten en haakt in op de actieplannen van de co-organisatoren van internationale missies. Ondernemen en stadsmarketing zal aanvullend een programma ontwikkelen met initiatieven in de huidige primaire markten. Het doel is daarbij nieuwe buitenlandse investeringen aan te trekken of bestaande investeringen te bestendigen. De huidige belangrijkste landen voor directe buitenlandse investeringen zijn de Verenigde Staten en de buurlanden. Deze landen leveren het gros van de investeringsprojecten in België en de stad Antwerpen en sluiten dicht aan bij belangrijke sectoren in de stad Antwerpen. Vanuit de programma's economie, toerisme en internationale stadsmarketing zal de bedrijfdseenheid ondernemen en stadsmarketing in overleg met de dienst bestuurszaken/externe relaties een programma opstellen van investeerdersseminaries en/of werkbezoeken voor de buurlanden en de Verenigde Staten. Zo kan bijvoorbeeld de samenwerking van Antwerp Headquarters vzw - Alfaport en het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen leiden tot een werkbezoek met Antwerp Maritime City als kapstok. Londen en Hamburg zijn hierbij belangrijke speerpunten. Een tweede voorbeeld vinden we bij de Duitse eco-innovatieve bedrijven die een belangrijke doelgroep vormen met het oog op de ontwikkeling van Blue Gate.
5. Beperking van het aantal actieve partnersteden
In punt 3 onder het hoofdstuk 'motivering' werd gesteld dat er nood is aan een duidelijk kader dat het aantal stedenbanden kan optimaliseren.
Wat betreft de huidige officiele banden vernoemd in de motivatie van dit besluit zal de stad Antwerpen tot het einde van deze legislatuur verder investeren in een samenwerking met Barcelona, Haïfa, Kaapstad, Shanghai, Sint-Petersburg, Rotterdam en Ludwigshafen. Dit vanwege enerzijds de argumentatie uit bovenstaande hoofdstukken 3 en 4 en anderzijds de lange traditie met betrekking tot de banden met deze steden. Deze keuze betekent impliciet dat er minder aandacht zal worden gegeven aan de andere vier steden uit het lijstje van de huidige officiële stedenbanden, namelijk Mulhouse, Marseille, Rostock en Los Angeles. Geen enkele band wordt formeel gebroken.
Op basis van dezelfde argumentatie zullen ook enkele mogelijke nieuwe partnersteden die bijzonder interessant blijken nader bekeken worden (Londen, Berlijn ...).
Er werd reeds geargumenteerd in dit besluit dat goede bestuurlijke relaties ook economische samenwerking kunnen vereenvoudigen. Bouwen op partnerschappen biedt meer kans op successen tijdens een missie. Om een duurzaam effect te bekomen van de inspanningen die een missie vraagt, stelt de dienst bestuurszaken/externe relaties voor ook te investeren in de bestuurlijke relaties met de steden waar de missies op focussen, en dit reeds enige tijd vóór de missie plaatsvindt.
Om een potentiële partnerstad in deze landen te selecteren dient de dienst bestuurszaken/externe relaties een acquisitieprofiel op te stellen dat steden kan toetsen aan specifieke principes, de doelstellingen van de stad Antwerpen en de belangen van de stakeholders en partners. In de beleidsnota over externe relaties goedkeurd op 10 januari 2014 (jaarnummer 12559) werden reeds een aantal principes voor een geografische focus bepaald:
eerstvolgend de stad Antwerpen een werkbezoek organiseren aan Brazilië. Dit in functie van het aanknopen van bestuurlijke banden met de steden die het best aansluiten bij het acquisitieprofiel. Hiervoor is een afvaardiging vanuit het stadsbestuur gewenst.
Het college neemt kennis van de evaluatierapporten over de missie Shanghai en Singapore.
Het college besluit jaarlijks één internationale missie te organiseren, mogelijk aangevuld met werkbezoeken, en hiervoor telkens 50.000,00 EUR te voorzien. Aangezien de missie van 2015 is verzet naar het voorjaar van 2016, dient er voor 2016 uitzonderlijk tweemaal 50.000 EUR te worden voorzien. Het college besluit dat bij het ondernemen van werkbezoeken en missies steeds de kansen voor alle beleidsdomeinen dienen te worden onderzocht en er rekening dient gehouden te worden met de belangen van de relevante stakeholders en partners.
Het college besluit in het voorjaar van 2016 (als uitgestelde missie van 2015) een missie naar Brazilië en eind 2016 een missie naar Shanghai te ondernemen.
Het college besluit verder te investeren in de partnersteden Barcelona, Haïfa, Kaapstad, Shanghai, Sint-Petersburg, Rotterdam en Ludwigshaven. Nieuwe stedenbanden worden onderzocht in functie van de organisatie van toekomstige missies of vanwege een uitzonderlijk belang voor de stad.
Het college geeft opdracht aan:
| Dienst | Taak |
| BZ/ER | Opstarten van de organisatie van de missies naar Brazilië en Shanghai en voorbereidingen treffen voor missies in 2017, 2018 en 2019. |
| BZ/ER | Opstellen van een acquisitieprofiel voor nieuwe partnersteden. |
| OS | In overleg met externe relaties een programma ontwikkelen van investeerdersseminars en/of werkbezoeken voor de primaire markten, in het bijzonder de buurlanden en de Verenigde Staten. |
| BZ/OB | Het uitwerken van een nieuwe beleidslijn voor vluchten (economy versus business) en een alternatief systeem voorstellen voor de huidige kostenafrekening van dienstreizen. |
| FI/BV/VE |
Op punt brengen van reisverzekering voor stadspersoneel in functie van intercontinentale dienstreizen. |