Momenteel loopt er een aanbesteding van de Vlaamse Vervoersmaatschappij De Lijn (hierna De Lijn) voor de aankoop van 146 nieuwe tramvoertuigen. De stad Antwerpen wil aandringen om na te gaan of binnen de lopende aanbesteding de vraag naar enkelrichtingtrams kan wijzigen in een vraag naar dubbelrichtingtrams, zoals nu reeds voor de stad Gent besteld worden.
Ook vraagt de stad Antwerpen aan De Lijn en de Vlaamse overheid om versneld werk te maken van een betere 'interoperabiliteit' tussen verschillende vervoersmodi onder de vorm van een 'combikaart'. Met één kaart zouden gebruikers toegang moeten krijgen tot verschillende vervoersmiddelen, zoals tram, bus, trein, deelwagen en/of deelfiets, park and rides,...
Beide maatregelen kaderen binnen het mobiliteitsplan van de stad Antwerpen (goedgekeurd in de gemeenteraad van 2 maart 2015, jaarnummer 39) en vormen mogelijke maatregelen binnen het minder-hinderpakket dat de stad Antwerpen en Vlaanderen de komende jaren zullen uitrollen.
Aankoop van dubbelrichtingtrams
Op het Antwerpse tramnet rijden momenteel enkel enkelrichtingtrams. Dit in tegenstelling tot de stad Gent, waar de tramvloot bestaat uit dubbelrichtingtrams. Dubbelrichtingtrams beschikken aan de twee uiteinden van de tram over een stuurcabine en er zijn aan beide zijden van de tram deuren aanwezig. Het gebruik van dubbelrichtingtrams kent echter heel wat voordelen.
Dubbelrichtingtrams hebben immers geen nood aan ruimteverslindende keerlussen. Omwille van het ruimtebeslag is het niet mogelijk om op verschillende 'strategische' plekken van het tramnet keerlussen te realiseren. Dit zorgt voor beperktere exploitatiemogelijkheden, in het bijzonder tijdens calamiteiten of festiviteiten waarbij een tramlijn ingekort moet worden. Grote delen van een tramlijn vallen daardoor zonder exploitatie. De aanleg van een keerlus brengt ook een hoge kostprijs en een lange procedure met zich mee.
Om dubbelrichtingtrams te laten keren, volstaat het om de tramsporen van bijkomende wissels te voorzien, wat op veel kortere termijn realiseerbaar is tegen een lagere kostprijs. Bovendien is dit ook op meerdere plaatsen op het tramnet realiseerbaar, aangezien dit in veel gevallen geen extra ruimtebeslag vraagt, wat de exploitatiemogelijkheden en dus de flexibiliteit en de robuustheid van het tramnet ten goede komt. Ook bij grote werven ontstaat dan de mogelijkheid om de tram tot aan de werf zelf te laten rijden. Zo dreigt momenteel een groot deel van Antwerpen-Noord zonder de bediening van tram 12 te vallen door de werken aan Schijnpoort en de onmogelijkheid een (tijdelijke) keerlus te realiseren ter hoogte van de werf of (vlak) ervoor.
Door de dubbele stuurcabine en deuren aan beide zijden van de tram, gaan er wel enkele zitplaatsen verloren. Dit weegt volgens de stad Antwerpen echter niet op tegen het zuiniger ruimtegebruik en een meer robuuste en flexibele exploitatie. Om de capaciteit op haar (stam)lijnen te verhogen, zal De Lijn in de toekomst ook langere tramvoertuigen inzetten (door het aaneenschakelen van 'Hermelijnen' of door de inzet van de langere 'Albatros').
Daarenboven meent het stadsbestuur dat het standaardiseren van de trams in Vlaandereren (Antwerpen en Gent) ook de kostprijs van de voertuigen ten goede komt, aangezien De Lijn dan ook maar één tramtype voor Vlaanderen moet bestellen.
Het laatste jaar vonden er reeds verkennende gesprekken plaats tussen De Lijn Antwerpen en het stadsbestuur over het gebruik van dubbelrichtingtrams op het Antwerpse stadsnet, waarbij onder andere de mogelijkheid werd besproken om ook oudere PCC-dubbelrichtingtrams van Gent als minder-hindermaatregel in te zetten in Antwerpen.
Versneld werk maken van een 'combikaart'
Niet enkel een robuuster en meer flexibel tramnet dragen bij tot het verhogen van het tramgebruik. Het stadsbestuur wil ook werk maken van een betere 'interoperabiliteit' tussen verschillende vervoersvormen onder de vorm van een 'combikaart'. Deze kaart zou toegang kunnen verschaffen tot tram, bus en trein, maar ook tot autodelen of fietsdelen of de toegang tot park and ride-gebouwen.
Een dergelijke kaart verlaagt de drempel om gebruik te maken van verschillende vervoersmiddelen. Gebruikers kunnen dan, naargelang het type verplaatsing, kiezen welk vervoersmiddel hiervoor het best geschikt is. Dit zal het gebruik van alternatieve vervoersmiddelen faciliteren en stimuleren. Als minder-hindermaatregel zou een dergelijke kaart de komende jaren een grote toegevoegde waarde kunnen betekenen voor het bereikbaar houden van Antwerpen. De minder-hindermaatregelen, maar ook de uitrol van het nieuwe 'registratie-, ticketing- en boordcomputersysteem' van De Lijn (ReTiBo), kunnen en moeten een hefboom zijn om de realisatie van een dergelijke combikaart te versnellen. De stad Antwerpen wil dan ook aan De Lijn vragen hier het voortouw in te nemen.
Het college keurt de collegiale brieven gericht aan De Lijn, De Lijn Antwerpen en de Vlaams minister van mobiliteit goed.