2015_DCBO_00035 - Stadsprojecten. Moorkensplein 1 - Borgerhout. - Deelopdracht P05945, inrichting historisch gemeentehuis - Voorontwerp. Advies - Goedkeuring

Artikel 282 van het Gemeentedecreet over de mogelijkheid van de gemeenteraad, het college en de burgemeester om bevoegdheden over te dragen aan de districtsraden, districtscolleges en districtsvoorzitters.

Artikel 285 van het Gemeentedecreet over de adviesbevoegdheid van de districtsbesturen.

Op 19 april 2013 gaf het college opdracht aan de bedrijfseenheid stadsbeheer om een eindrapport op te maken met het herbestemmingsonderzoek van het Oude Districtshuis met synthese van resultaten van de reeds opgeleverde externe studies en een intern onderzoek naar de haalbaarheid integratie loketwerking in het oude districtshuis.

Op 14 maart 2014 gaf het college opdracht aan de bedrijfseenheid stadsbeheer om de resultaten van het haalbaarheidsonderzoek met betrekking tot invulling districtshuis Borgerhout in uitvoering te brengen. Dit omvat de herbestemming van het oude gemeentehuis van Borgerhout. De invulling zal de loketwerking, het vrijetijdsloket en de districtswerking bevatten.

Het college stelt het extern architectenbureau KARUUR architecten bvba, Carnotstraat 196/6, 2060 Antwerpen, ondernemingsnummer 0814.788.815, aan via de raamovereenkomst (kleine pool - deelopdracht P05945) volgens bestek GAC/2012/1422 om hiervoor een ontwerp uit te werken. De keuze voor dit architectenbureau wordt gemotiveerd in het gunningsverslag. Deze keuze werd gemaakt op basis van de in achtname van onderstaande aspecten:

Historisch onderzoek

De projectzone valt samen met het historisch centrum van het district. Het oude gemeentehuis, opgericht tussen 1886-1889, is een imposant gebouw in neo-Vlaamse renaissancestijl van de hand van de architecten en tevens broers Leonard en Henri Blomme. Het gebouw werd op 2 juli 1974 beschermd als monument en is hiermee het eerste beschermde monument van Borgerhout.

Er werd een uitgebreid historisch onderzoek uitgevoerd door het architectenbureau. Gedurende het volledige ontwerpproces werd er ook op regelmatige tijdstippen advies ingewonnen van de dienst Onroerend Erfgoed Vlaanderen. 

Ontwerpvisie

1. Toegankelijkheid

Na onderzoek bleek dat de loketwerking, met het meest aantal bezoekers, best kan ondergebracht worden in de plint. Het Schoon verdiep (niveau 1) is namelijk niet toegankelijk voor alle bezoekers omwille van een monumentale toegangstrap zowel aan de binnen- als buitenzijde van het gebouw. Oplossingen zoals platformlift, toegangshelling en andere werden onderzocht, maar niet weerhouden. Bovendien is het Schoon verdiep zeer goed bewaard gebleven en sterk geornamenteerd. Er is geen ruimte voor grote ingrepen zoals het creëren van openheid noodzakelijk voor het goed functioneren van de loketten.

De loketwerking vraagt een open en overzichtelijke ruimte waar in één oogopslag het juiste loket gevonden wordt. Het is echter onmogelijk deze openheid en leesbaarheid op het Schoon verdiep te verkrijgen. De loketten in de centrale open ruimte onderbrengen is dan weer niet wenselijk omdat dit het flexibele gebruik van deze ruimte onmogelijk maakt (geen tentoonstellingen, recepties, ... meer). Bovendien werd door de opdrachtgever gevraagd om de ceremoniële bezoekersstromen maximaal te scheiden van de overige bezoekersstromen.

De integratie van de loketwerking op plintniveau biedt bijkomend het voordeel dat dit drempelloos kan betreden worden gezien de plint op pleinniveau ligt. Verder is de plint de enige verdieping die ingrepen verdraagt zoals het openwerken en transparant maken ten behoeve van de leesbaarheid.

2. Herstellen planmatige logica plint

Na analyse van het plintniveau bleek dit niveau volgens een duidelijke planmatige logica te zijn ontworpen; centrale opslagruimtes met rondom een circulatiezone en aan de buitenzijde kantoren. De overblijvende circulatieruimte geraakte in onbruik en slibde op termijn dicht. Allerlei nevenfuncties kwamen hier terecht zoals stookruimte, hoogspanningscabine,... De enige overblijvende verbinding naar de trap is de smalle gang langs de cellen.

De planmatige logica wordt gerevaloriseerd en de ‘rondgang’ wordt hersteld. De technische functies worden verplaatst naar de kelder. De planmatige indeling en gebruikslogica wordt in ere hersteld. Vermits er maar één functie komt zal de centrale rondgang (circulatiezone) zijn dienst meer dan bewijzen. Hierdoor zal de plint terug leesbaar en overzichtelijk worden.

In tegenstelling met vroeger zullen wij de centrale zone ook inrichten als kantoor, hier komen de loketten.

3. Verbinden Plint met Schoon Verdiep

Zowel bouwkundig als functioneel was de plint oorspronkelijk quasi losstaand van de bovenliggende verdiepingen. De toegangen tot de plint bevonden zich aan de zijkanten van het gebouw. Intern was er, op een kleine draaitrap na, geen verbinding met de bovenliggende verdiepingen.

Ook qua gebruik en functionele invulling was de plint niet echt verbonden met het gemeentehuis. Er bevond zich een conciërgewoning, een opslagplaats voor de brandweer, het politiekantoor met enkele cellen en de dienst kadaster/welstand. Elke functie had zijn eigen toegang.

Deze onafhankelijk werkende gebruikers liggen vermoedelijk aan de basis van de weinig gestructureerde en totaal onleesbare indeling zoals we ze vandaag aantreffen. Dit is dus zeker vatbaar voor optimalisatie.

De nieuwe invulling van het districtshuis vraagt om een doorbreking van de tweeledigheid van het gebouw. Vanaf heden zal het volledige gebouw districtshuis zijn, ook de ruimtes in de plint. De eerste verdieping met zijn monumentale toegang aan de voorgevel en zijn representatieve karakter moet dus ‘verbonden’ worden met de plint die toegangen heeft aan de zijkanten van het gebouw. Dit willen we realiseren door een nieuwe monumentale trappenpartij. De vorm en positie van de trap tussen de eerste en de tweede verdieping wordt herhaald tussen plint en eerste verdieping.

VOORONTWERP

1. Plint

De kernpunten van het ontwerp :

• Zijtoegang wordt nieuwe inkom

De zijtoegang aan het plein wordt de nieuwe toegang voor het publiek (behalve ceremonieel). Deze wordt op gepaste wijze geaccentueerd. De voor in de toekomst geplande heraanleg van het plein moet ook aangewend worden om deze toegang een prominent karakter te geven.

De bestaande zijdeuren zijn gesloten van aard en nemen veel licht weg.

Overdag zullen de originele deuren open staan en zorgen voor een maximale lichtinval. Tochtsassen zullen ervoor zorgen dat het aangename binnenklimaat bewaard blijft. Beide deurvleugels zullen in een messing kader worden gevat. In de dagkant van de opening (van de nieuwe toegang) wordt nog een messing kader geplaatst. Dit kader zorgt voor een opvallend accent aan de zijtoegang en weerkaatst bijkomend extra licht in het gebouw. Wanneer het districtshuis gesloten is zullen de orginele deuren de zijtoegangen afsluiten. Een informatiebord of -scherm wordt in de deur geïntegreerd.

• Leesbaarheid en transparantie

De originele rondgang is terug in ere hersteld en vormt de centrale circulatie rond de loketten. Dit is meteen ook de centrale functie van deze verdieping die 2/3de van het aantal bezoekers van het districtshuis ontvangt.

Door de gecreëerde openheid verkrijgen we een leesbaar gebouw. Bij het binnenkomen kijkt men recht in de lokettenzaal zodat het voor de bezoekers meteen duidelijk is waar ze moeten zijn.

De wachtruimte is ruim, licht en duidelijk aanwezig. Ook de bezoekers die voor de districtswerking komen moeten langs het onthaal en worden dan opgehaald of verder doorverwezen naar één van de vergaderruimtes.

• Nieuwe trappenpartij

Wegens de nieuwe bestemming van het gebouw is een duidelijke verbinding tussen de plint en rest van het gebouw noodzakelijk (zie ook ontwerpvisie). Er zal centraal een nieuwe trappenpartij vertrekken die de plint met het Schoon verdiep verbindt.

Het nieuw trapontwerp wordt afgestemd op de originele monumentale trap van het Schoon Verdiep en bevindt zich ook op dezelfde plaats in het gebouw.

Er wordt gekozen voor een sober en strak trapontwerp met een lichte betontrap met kleurnuances.

• Licht

De ramen van de plint zijn klein, er wordt dan ook maximaal ingezet op lichtheid. De buitenschil is wit om licht binnen te trekken. De dubbele zijdeuren worden tijdens de kantooruren opengezet, aangrenzend zullen er glazen tochtsassen voorzien worden, die ervoor zullen zorgen dat het aangename binnenklimaat bewaard blijft. De tussenmuren in de plint worden opengewerkt en transparant gemaakt met glazen deuren en ramen.

Bijkomend wordt overdag, tijdens de kantooruren, de toegangsdeur (aan beide zijden) open gezet. De deuren hebben een gesloten karakter maar de openingen zijn groot. De deuren openzetten heeft dus een groot effect op de hoeveelheid licht dat binnenvalt.

Verder wordt de tussenmuur (tussen buitenste ruimtes en centrale loketruimte) zo open mogelijk gemaakt. Bestaande openingen worden verdergezet in een vast ritme en ingevuld met glazen deuren.

Boven de lokettenzone komt een lichtplafond bestaande uit een spanplafond met akoestische werking.

2. Schoon Verdiep

De invulling van het Schoon Verdiep wijzigt beperkt.

Achteraan tussen de twee torens komt de nieuwe monumentale trap, gelijkaardig aan de bestaande, tussen het Schoon Verdiep en de plint.

De diensttrap naast de monumentale trap, die momenteel geen verbinding meer heeft met de verdieping erboven, wordt doorgetrokken en kan in geval van nood als vluchttrap gebruikt worden.

Het lokaal waar nu een deel van het secretariaat is gelegen wordt sanitair. Indien de toegang naar de plint gesloten wordt (bijvoorbeeld bij concerten ‘s avonds) door middel van een branddeur, is er ook op deze verdieping voldoende sanitair voor de bezoekers.

Op deze verdieping is de ceremoniële toegang, maar ook schepenen en bezoekers voor culturele activiteiten komen langs de toegang aan de voorzijde van het gebouw binnen. Andere bezoekers betreden het gebouw via de plint.

3. Ceremonieel Verdiep

Het Ceremonieel Verdiep behoudt zijn ceremoniële functie. Wel wordt de bar- en bergruimte het kantoor van de Voorzitter en de Pol Mara zaal ernaast wordt het kantoor voor de Schepenen. Het gaat hier om kleine wijzigingen met een beperkte impact. De ruimtes zonder lambrisering krijgen een nieuwe lambrisering.De Trouwzaal en Ontvangstzaal blijven hun functie behouden, evenals de Raadzaal. Naast de Raadzaal is er een vergaderruimte.

4. Zolder

Op zolder komen ondersteunende functies zoals een refter met kitchenette, een voorraad- en schoonmaakberging, een zithoek, extra sanitair, een terras en archiefruimtes.

Er wordt gewerkt met een box-in-box principe voor thermische en akoestische isolatie. De spanten van de dakstructuur blijven maximaal zichtbaar.

De refter heeft 1 groot raam aan de oostgevel en enkele kleinere aan de zuidgevel en krijgt een nieuw raam aan de binnenkant van de daken met westoriëntatie. Dit raam geeft toegang tot een nieuw terras met zicht op de beiaard.

De zithoek heeft enkel zeer hoge ramen in de achtergevel en krijgt nieuwe dakvlakramen in het tegenoverliggende dakschild. Deze nieuwe dakvlakramen kijken uit op de beiaardtoren.

Deze verdieping is niet publiek toegankelijk en heeft een maximale bezetting van 49 personen.

RAMING

De realisatie van het voorontwerp wordt geraamd op 3.200.420,80 euro inclusief btw en marge voor vermoedelijke hoeveelheden en herzieningen. Van dit bedrag zal 203.190,90 euro kunnen worden ingeschreven onder de energiebesparende-maatregelenmatrix voor het isoleren van het dak en het vernieuwen van de stookplaats.

Op vraag van districts-en loketwerking wordt er in de intekening van de functies aandacht besteed aan de scheiding van de verschillende bezoekersstromen, enerzijds de bezoekers van de loketten, anderzijds de ceremoniële bezoeken (trouwpartijen, culturele bezoeken en dergelijke). Dit heeft als gevolg dat de loketwerking ingetekend dient te worden in de plint, op de begane grond, zoals bovenstaand toegelicht.

Hiernaast worden er een aantal werken die uit ‘planmatig onderhoud’ gegenereerd werden ook tijdens de algemene aanneming voor de herinrichting, opgenomen.

Er is voldoende budget beschikbaar op de meerjarenbegroting.

PLANNING

januari 2015                  goedkeuring definitief voorontwerp
voorjaar 2015                opmaak vergunningsaanvraag + opmaak uitvoeringsdossier
najaar 2015                   aanbestedingsprocedure + gunning van de opdracht
2016                             uitvoering werken
voorjaar 2017                ingebruikname

Dit besluit past in de realisatie van: 

• 1SSB03 - Elke Antwerpenaar kan rekenen op een kwalitatieve en klantgerichte individuele administratieve dienstverlening

• 1SSB0303 - De stadsloketten en centraal loket vreemdelingenzaken zijn toegankelijk, veilig, duurzaam en efficiënt in gebruik

• 1SSB030301  - De stadsloketten en centraal loket vreemdelingenzaken worden structureel onderhouden en zo efficiënt mogelijk gebruikt door ruimteoptimalisatie en flexplekken door te voeren (2014-2019)