2014_CBS_13001 - Gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan 'Havanastraat', district Antwerpen - Proces- en richtnota - Goedkeuring

De nodige budgetten zullen in een komend budgetproces opgenomen worden.

Art. 2.2.13.§1. van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening zegt dat het college belast is met het opmaken van gemeentelijke ruimtelijke uitvoeringsplannen en de nodige maatregelen tot opmaak neemt.

Het collegebesluit van 10 juli 2008 (jaarnummer 8600) dat de decretale procedure van opmaak van een gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan aanvult. In dit collegebesluit wordt de goedkeuring door het college van een proces- en richtnota vermeld.

Het RUP kadert binnen de uitvoering van het Masterplan Havana dat een herontwikkeling van de site Havana vooropstelt. 

In oktober 2011 (jaarnummer 14301) keurde het college een eerste Masterplan Havanastraat goed . Dit masterplan omvatte de huisvesting van de Polytechnische campus Noord in de S.B. Housmanskazerne en het huisvesten van de noordelijke cluster van stedelijke ateliers en depots in de zone tussen de kazerne en de A12 voor een periode van 20 à 25 jaar. 

In maart 2013 (jaarnummer 3227) besloot het college om dit masterplan te herzien in functie van een programma voor grootschalige detailhandel. In oktober 2013 (jaarnummer 9951) werden de krachtlijnen van een herzien masterplan Havanastraat door het college goedgekeurd als basis voor de verdere uitwerking van het definitieve programma van de site Havana.

De voorliggende proces- en richtnota (zie bijlage 1) is de volgende stap om de ambities volgens de in  2013 goedgekeurde ‘herziening Masterplan Havanastraat’ om te zetten naar een gemeentelijk  ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP) ‘Havana’.

Het plangebied van het RUP Havana ligt ten noorden van de wijk Luchtbal, tussen verschillende bovenlokale verkeersinfrastructuren: de Havanastraat, de Noorderlaan, de Ekersesteenweg, de A12 en de spoorlijn Antwerpen – Rotterdam. 

De ambitie van het strategisch Ruimtelijk Structuurplan Antwerpen (s-RSA) voor de Havanastraat als strategisch gebied en als poort tot de metropool is uitgewerkt in het masterplan Havanastraat.  Het masterplan Havanastraat voorziet in de mogelijkheid van een ontwikkeling met enkele bovenlokale programma’s, zoals een P&R en een grootschalige detailhandel. 

Krachtlijnen van het RUP Havana
Het gewestplan vormt momenteel het juridisch kader om de ambitie van het masterplan af te toetsen. De geldende bestemmingen ‘woongebied’ en ‘bufferzone’ langs de A12 bieden te weinig mogelijkheden om de vooropgestelde ontwikkeling te realiseren. Het RUP Havana legt een nieuw juridisch kader dat de vooropgestelde ontwikkeling wel mogelijk maakt. De opdracht voor dit RUP is om volgende elementen op te nemen:

• Fasering uitwerking: een ruimtelijk programma opzetten dat de doelstellingen van het masterplan voor de drie gedefinieerde zones, met name ‘kop’, ‘buik’ en ‘staart’ mogelijk maakt. Elk van deze zones kent een eigen ontwikkeling, een eigen dynamiek en een eigen programma. Het RUP voorziet voldoende flexibiliteit om zowel op korte als op lange termijn de transformatie van het plangebied op te vangen.
• Capaciteit Noorderlaan: bij het uitwerken van het RUP is een breed perspectief op de mobiliteitsdruk in de omgeving van de Noorderlaan van groot belang. De Noorderlaan kent in zijn huidige profiel en binnen het profiel dat Brabo 2 vooropstelt, immers een hoge mobiliteitsdruk. De MOBER voor de contactzone Noorderlaan onderzoekt de mobiliteitsdruk met als doel oplossingen aan te reiken.
• Halte-infrastructuur Brabo 2: ter hoogte van de site Havana wordt binnen Brabo 2 een halte-infrastructuur voorzien, dat onder meer een fietsenstalling en een wachtruimte huisvest. De infrastructuur is uitgewerkt als een gebouw dat over de perrons en sporen tot in de onthaalzone van de site Havana reikt. De positie van de halte-infrastructuur is mede bepalend voor en interfereert mogelijks met de toekomstige ontwikkelingen in ‘de kop’.
• Oplossing parkeren voor P&R en grootschalige detailhandel: Brabo 2 voorziet een 250-tal parkeerplaatsen op de P&R. De stad heeft de ambitie om dit aantal op termijn te verhogen tot 1.200 plaatsen. Het nodige aantal parkeerplaatsen voor een grootschalige detailhandelszaak is circa 1.500. Om dit grote aantal parkeerplaatsen functioneel en ruimtelijk organisatorisch kwalitatief op te lossen, wordt in de volgende fase de mogelijkheden voor de realisatie van een gescheiden of een gezamenlijke parkeervoorziening voor de P&R en de grootschalige detailhandel verder onderzocht.
• Beschikbare ruimte voor grootschalige detailhandelszaak: de beschikbare breedte is gelimiteerd door een bufferzone van 30 meter langs de A12 (volgens gegevens AWV) en de aanwezigheid van de S.B. Housmanskazerne. In het westen en oosten is de zone afgebakend door respectievelijk de ‘kop’zone (cfr. plan in proces- en richtnota p. 50) en veld 3 (cfr. plan in proces- en richtnota p. 54).

Realisatie van het RUP

1. de gevolgen voor de aanwezige stedelijke diensten
   De stedelijke diensten aanwezig op de site zijn opgenomen in het masterplan technische gebouwen. In dit masterplan worden de technische diensten geclusterd in twee logistieke centra. De locatie voor de technische cluster noord wordt de site Straalstraat te Merksem. In een latere fase wordt ook een zuidelijke cluster op site Emiel Vloorsstraat gerealiseerd.
   De opstart van project Straalstraat is essentieel voor realisatie van het RUP Havana binnen vooropgestelde timing. De opstart van project Straalstraat ligt op 19 december 2014 ter goedkeuring voor in het college.
   Voor de Straalstraat werd in samenspraak met de verschillende bedrijfseenheden een programma van eisen opgesteld en een financiële investeringsanalyse opgemaakt.  De huidige plannen vragen een investering van 64.000.000,00 euro. Door de realisatie van dit project wordt jaarlijks 3.760.000,00 euro bespaard. Een eenmalige investering doen van 64.000.000,00 euro is noodzakelijk. De te valoriseren panden ter waarde van 44.000.000,00 euro komen vrij.
   De afbraak van meerdere werk- en stelplaatsen van de stad Antwerpen is nodig vooraleer tot de ontwikkeling van de site kan overgegaan worden. De afbraakkosten worden geraamd op 417.437,35 euro (zie proces- en richtnota p. 61, 10.2.2.d).
   Zie ook adendum stadsbeheer ruimtebeheer (als bijlage 2 bij dit besluit).
2. gevolgen voor het aanwezige containerpark
   De afbraak en herlokalisatie van het huidige containerpark dat gelegen is binnen de nieuw gedefinieerde ‘kop’zone, aan de zijde Noorderlaan. Ten oosten van de zone voor grootschalige detailhandel, in veld 3, kan een nieuw stedelijk programma ontwikkeld worden. Een ontwikkelingsveld van 6.500 m² in de ‘buik’zone kan plaats geven aan een nieuw containerpark met aandacht voor mobiliteit en ontsluiting. De realisatie van een nieuw containerpark op de site wordt geraamd op 2.000.000,00 euro (zie proces- en richtnota p. 61, 10.2.2.b).  
   Alternatieve ontsluiting containerpark Havana
   Het containerpark op de site Havana ontsluit vandaag via de Logistiekweg naar de Noorderlaan. De Logistiekweg vangt daarbij wachtende bezoekers van het containerpark op. Bij piekmomenten gebeurt het echter dat ook op de Noorderlaan een wachtrij ontstaat waardoor de verkeersdoorstroming er wordt gehinderd. Bij realisatie van de tramlijn op de Noorderlaan (Brabo 2) kan deze wachtrij tot op de Noorderlaan ook belangrijke hinder veroorzaken voor het tramverkeer.
   
   In het collegebesluit van 4 oktober 2013 (jaarnummer 9951) werd daarom opdracht gegeven aan stadsontwikkeling, het autonoom gemeentebedrijf Stadsplanning, de toenmalige bedrijfseenheden patrimoniumonderhoud en stadsbeheer en Lokale Politie om een alternatieve ontsluiting uit te werken voor het bestaande containerpark welke naar de Havanastraat leidt, en dit rondom de bestaande werk- en stelplaatsen op de site Havana.
   
   Na verdere uitwerking door de betreffende diensten blijkt deze alternatieve ontsluiting echter niet haalbaar omwille van verschillende factoren. Zo kan het aspect verkeersveiligheid hier onvoldoende gegarandeerd worden. De huidige aansluiting op de Havanastraat ter hoogte van de Argentiniëlaan is verkeersonveilig. Bovendien dienen alle bezoekers van het containerpark de tramkeerlus tweemaal te kruisen (bij het in- en uitrijden van het containerpark) welke omwille van het slechte verkeersoverzicht op die plek eveneens tot onveilige situaties leidt.
   
   Andere belangrijke factoren zijn: een gebrek aan sociale controle langsheen de site Havana met een vergroot risico op sluikstort, geen mogelijkheid tot het inrichten van een vluchtweg bij noodsituaties en het garanderen van de bereikbaarheid voor de brandweer, interferentie met interne verkeersstromen (parking politie, vrachtverkeer naar achterliggende loodsen, ...).
   
   Door stadsbeheer werd een alternatief scenario uitgewerkt welke de ontsluiting langsheen de Logistiekweg naar de Noorderlaan blijft behouden, maar waarbij extra bufferruimte wordt gecreëerd voor de wachtende bezoekers. Door herorganisatie van de in- en uitgaande circulatiestromen kan de aanrijstrook op het terrein immers aanzienlijk worden verlengd, en dienen geen tramkruisingen te gebeuren aan de in- en uitgang van het containerpark.
   
   Dit alternatief scenario vraagt evenwel een beperkte aanpassing van het referentieontwerp Brabo 2. Zo dient de tramlijn over een lengte van ongeveer 130 meter te worden opgeschoven over een breedte van ongeveer 4 meter. Dit scenario wordt dan ook voor principiële goedkeuring voorgelegd aan de Stuurgroep Brabo 2 van 18 december 2014. De stad neemt hieropvolgend initiatief om de bouwaanvraagprocedure voor deze wijziging van het referentieontwerp Brabo 2 op te starten.
3. gevolgen voor de inrichting van de site
   De ontwikkeling van de site Havana volgens de krachtlijnen van het RUP houdt, naast de ontwikkeling van nieuwe programma’s, ook de ontwikkeling van nieuw openbaar domein in.
   De twee structurerende assen die als een kruis de site indelen, moeten aangelegd worden.
   

   De aanleg van het nieuwe openbare domein wordt geraamd op 2.890.000,00 euro (zie process- en richtnota p. 61, 10.2.2.e).

4. Totale kosten

Art. 2.2.13 en volgende van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening (VCRO) die de procedure vastleggen voor de opmaak van de gemeentelijke ruimtelijke uitvoeringsplannen (RUP).

Data in vet-cursief zijn ramingen.