2014_CBS_12999 - Buitengevelisolatie - Afwegingskader aanvragen - Goedkeuring

Op 8 mei 2009 keurde het Vlaams Parlement het decreet betreffende de vaststelling en realisatie van de rooilijnen goed. In dit decreet werd bij de herziening een versoepeling opgenomen die specifiek betrekking heeft op het plaatsen van buitengevelisolatie voorbij de rooilijn. Voor de herziening van het decreet moest men voor dergelijke werken eerst een aanpassing van het rooilijnplan aanvragen. Dit was een omslachtige procedure. Het gewijzigde decreet stelt dat het voldoende is om een stedenbouwkundige vergunning te bekomen voor het uitvoeren van isolatiewerken aan de buitenzijde van de voorgevel. Er kan een stedenbouwkundige aanvraag met eenvoudige dossiersamenstelling worden ingediend voor een overschrijding van de rooilijn van maximaal 14cm.

Daarnaast voert de stad Antwerpen een ambitieus beleid op vlak van klimaat en heeft het zich als doel gesteld om tegen 2020 20% CO2 te besparen en om tegen 2050 CO2-neutraal te zijn. Op vlak van energiebesparing en de daarbij gepaarde CO2-reductie biedt het bestaand patrimonium een aanzienlijk potentieel. In een stedelijke context zoals deze van Antwerpen is dit potentieel nog hoger gezien het grote aandeel bestaande en oudere gebouwen. Daarom wil de stad Antwerpen zoveel mogelijk inwoners aanzetten om energiebesparende maatregelen uit te voeren.
Door de aanpassing van het decreet en het stijgende bewustzijn bij de bouwheren is het aantal aanvragen voor een stedenbouwkundige vergunning met betrekking tot buitengevelisolatie sterk toegenomen.

Op 6 juli 2012 (jaarnummer 6831) werd het afwegingskader aanvragen buitengevelisolatie reeds goedgekeurd door het college. Hetgeen hier voorligt is een meer verfijnde versie. Deze verfijning is gebeurd aan de hand van jurisprudentie. Daarnaast is er ook een studie uitgevoerd naar de energetische performantie van buitengevelisolatie. De resultaten van deze  studie werden op 25 april 2014 (jaarnummer 4609) goedgekeurd door het college en werden meegenomen in de verfijning van het afwegingskader aanvragen buitengevelisolatie.

Het verfijnde afwegingskader aanvragen buitengevelisolatie is toegevoegd in bijlage en kan worden samengevat als volgt :

Afwegingskader:
Het afwegingskader stelt een gedragen stedelijke visie op aanvragen voor een stedenbouwkundige vergunning voor buitengevelisolatie voorop. Het afwegingskader levert geen generiek advies op dat voor alle aanvragen toepasbaar is. Elk geval kenmerkt zich immers door eigen factoren van de ingreep op zich en van de lokale ruimtelijke context. Toch zijn er aspecten die wederkerig zijn gebleken en waarbij het noodzakelijk is om een standpunt over in te nemen.
Het afwegingskader is opgesteld met de stedelijke context als referentie en focust daarbij op gesloten en halfopen bebouwing die aansluit op het openbaar domein (zonder voortuin).Het is echter niet uitgesloten dat het wordt toegepast voor gebouwen met een voortuin of vrijstaande bebouwing.
Het afwegingskader wordt toegepast voor gevels die zichtbaar zijn van op het openbaar domein. Dus is het ook van toepassing voor achtergevels wanneer deze grenzen aan een publiek toegankelijk binnengebied.
Bij het toepassen van het afwegingskader is de volgorde voor het doorlopen van de volgende stappen van belang.

1. Inpalming van het openbaar domein
   Er zijn verschillende beleidsdocumenten die zich uitspreken over de obstakelvrije ruimte die nodig is voor een vlotte doorgang van voetgangersverkeer. Het besluit van de Vlaamse regering legt een minimale obstakelvrije ruimte op van 1,00m, het Vademecum geeft 1,50m aan en het draaiboek openbaar domein streeft naar 1,80m.
   De stad Antwerpen hanteert voor ontwerpen openbaar domein voor de maatvoering van voetpaden het draaiboek. Het draaiboek is een leidraad bij het ontwerpen. Dus 1,80m is het streefdoel terwijl 1,50m (exclusief boordsteen) wordt gehanteerd als absoluut minimum.
   Dit impliceert dat wanneer men zijn buitengevel langs de buitenzijde wenst te isoleren, er voor de aanvang van de werken een minimale obstakelvrije ruimte van 1,64m (1,50m obstakelvrije ruimte moet er overblijven na het uitvoeren van de werken over 0,14m) moet zijn, van aan de rooilijn tot aan de boordsteen.
2. Beeldbepalend karakter
   Het beeldbepalend karakter van een gebouw wordt in het kader van de beoordeling van een stedenbouwkundige aanvraag voor buitengevelisolatie vanuit twee invalshoeken bepaald: enerzijds door de context waarin het gebouw gelegen is en anderzijds door het gebouw als object op zich. In eerste instantie wordt er beoordeeld naar de context. Wanneer de context niet beeldbepalend is, wordt er beoordeeld of het gebouw als object op zich beeldbepalend is.
   Wanneer de context en/of het gebouw niet beeldbepalend is en het gebouw zijn beeldbepalend karakter kan behouden na het uitvoeren van de werken, wordt er een gunstig advies afgeleverd voor het toepassen van buitengevelisolatie.
3. Energetische performantie
   Om meer inzicht te verwerven werd een studie naar de energetische performantie van buitengevelisolatie in relatie tot de typologie van het gebouw voor respectievelijk een rijwoning en een appartementsgebouw met 4 wooneenheden uitgevoerd. Deze typologieën zijn gekozen vanwege hun representativiteit voor het bebouwd patrimonium van de stad Antwerpen.
   De grootste energiebesparingen voor verwarming ten opzichte van een niet geïsoleerd gebouw kan worden gerealiseerd door de plaatsing van HR++ beglazing en het isoleren van het dak. De individuele maatregel van buitengevelisolatie aan de voorgevel levert bij de rijwoning een besparing op van 9% en bij het appartementsgebouw 6%. Dit is een groot verschil met maatregelen zoals dakisolatie en het plaatsen van HR++ beglazing. Vanuit energiebesparing zou buitengevelisolatie daarom als een van de laatste te realiseren maatregelen geadviseerd moeten worden.
   Wanneer buitengevelisolatie een onderdeel is van verschillende maatregelen, bijvoorbeeld in combinatie met dakisolatie en het plaatsen van HR++ beglazing heeft het zeker zijn meerwaarde. Het combineren van deze maatregelen is niet alleen een meerwaarde voor energiebesparing maar ook op bouwfysisch vlak naar bijvoorbeeld het oplossen van bouwknopen. Bij doorgedreven energetische renovaties naar lage energie of passiefstandaard, zal gevelisolatie in veel gevallen essentieel zijn om de beoogde ambities te behalen.

Voorwaarden bij gunstig advies:
Aan een vergunning kunnen voorwaarden gekoppeld worden. Er zijn voorbeelden van voorwaarden opgenomen met betrekking tot de uit te voeren dikte (14cm), behoud van de arrière corps, behoud van materiaal, uitstekende geveldelen, hoekprofielen van gevelbepleistering en de aansluiting op het openbaar domein.

Partners in de opmaak van het afwegingskader:
Voor de opmaak van het afwegingskader zijn er diverse workshops geweest met verschillende stedelijke diensten (stedenbouwkundige vergunningen, energie en milieu (EMA), monumentenzorg, woonkantoren, stadsbeheer, AG VESPA, ... ). Daarnaast is er een toelichting gegeven op het maandelijks overleg van stedenbouwkundige vergunningen en Ruimte Vlaanderen. Hierbij is de vraag gekomen om het afwegingskader na goedkeuring toe te lichten op een platform voor gemeentelijk stedenbouwkundige ambtenaren.

Vervolgtraject:
In samenwerking met de afdeling communicatie van stadsontwikkeling wordt er een communicatieplan uitgewerkt. Hierin zit zowel de interne communicatie (informatie verspreiden naar de verschillende betrokken diensten en de samenwerking tussen de verschillende diensten vergroten) als de externe communicatie (kandidaat verbouwers, aanvragers, architecten, aannemers, …)