2015_DREK_00027 - Masterplan Ekeren-Centrum, district Ekeren - Visie. Advies - Goedkeuring

Met de opmaak van het masterplan Ekeren-Centrum wensen de stad Antwerpen en het district Ekeren over een ruimtelijk kader te beschikken waarbinnen zowel korte als lange termijn projecten de verbetering van de ruimtelijke structuur beogen, en dit zowel op sociaal, ecologisch, economisch als cultureel vlak. Het masterplan dient huidige en toekomstige projecten te kaderen binnen een gedragen totaalvisie. Een intensief participatietraject met het bestuur en de bewoners vormt hiervoor de basis.

Op 23 mei 2014 heeft het college (jaarnummer 5606) op basis van hun offerte uapS aangesteld als ontwerpers voor het masterplan Ekeren-Centrum. De opmaak van het masterplan gebeurt in volgende fasen: analyse/visie, voorontwerp en definitief ontwerp/actieplan.  Op basis van verschillende werkgroepen en overlegmomenten met het districtscollege werd vorm gegeven aan het visiedocument dat ter advies wordt voorgelegd.

Op 24 november 2014 (jaarnummer 113) besliste de districtsraad van Ekeren om de visie voor het masterplan Ekeren-Centrum voorwaardelijk gunstig te adviseren. Een aangepaste versie wordt nu voorgelegd aan de districtsraad van Ekeren op  23 februari 2015. 

De visie vormt een document met basisprincipes, een kader om de evolutie van Ekeren te sturen. Het is opgebouwd uit enkele ruimtelijke principes die van het stedelijk weefsel een coherent ruimtelijk geheel willen maken. De visie wordt in de volgende fasen verder uitgewerkt en verfijnd en zal ongetwijfeld in de loop van het ontwerpproces evolueren. Daarbij zal ingezoomd worden op bepaalde strategische plaatsen.  De ontwikkeling van strategieën voor deze plaatsen is cruciaal om de globale visie op lange termijn te kunnen realiseren.

De visie is enerzijds gebaseerd op wat Ekeren is, op haar kwaliteiten en potenties en anderzijds op wat Ekeren wil worden. Ekeren is een groen district. De karakteristieke landschappen rond en in Ekeren zijn echter losgekoppeld van het stedelijk weefsel: toegangen zijn beperkt, de open ruimten zitten vaak verscholen en er is weinig tot geen relatie tussen de verschillende open ruimten waardoor het landschap in Ekeren weinig leesbaar is.

Daarnaast wil Ekeren zich profileren als groen en leefbaar, gezinsvriendelijk district. Uit participatiemomenten zoals "Ekeren luistert" en wandelingen met bewoners doorheen het centrum van Ekeren, blijkt dat het doorgaand verkeer voor de bewoners de grootste bekommernis is. Indien het doorgaand verkeer vermindert, kan aan een serie kleinschalige verzuchtingen van de bewoners worden voldaan: grotere stoepen, meer ontmoetingsruimte, meer groen, meer speelmogelijkheden, meer mogelijkheid tot evenementen, goede bereikbaarheid van het centrum, ...

Op basis van de analyse van Ekeren wordt de visie opgebouwd rond 4 thema's:

1. Een kernfiguur

De kernfiguur is een noord-zuid gerichte figuur dwars op de as Veltwijcklaan - Groot Hagelkruis. De kern bestaat uit het Kristus Koningplein, de Markt, het kerkplein en de zone aan het oude politiecommissariaat. Deze kern wordt uitgebreid met een deel van de Kloosterstraat en de Driehoekstraat tot aan de Blarenstraat. Deze kernfiguur groepeert een serie belangrijke stedelijke bestemmingen zoals scholen, de post, de bibliotheek en het rusthuis aangevuld met verschillende commerciële functies. Het is belangrijk dat binnen deze figuur de auto te gast is zodat een aangename verblijfsruimte kan ontstaan die toch bereikbaar blijft.

De kernfiguur wordt als een gedeelde ruimte uitgewerkt: hier is de auto te gast en wordt ingezet op publiek transport en zachte mobiliteit. Zo ontstaat voor de kleinschalige handel in het centrum van Ekeren een aantrekkelijk ruimtelijk kader. Handel en horeca profiteren daarbij van het centrum als een kwalitatieve rustige stedelijke open ruimte, een proces dat in vele binnenstedelijke gebieden een stimulerend effect heeft.

2. Een groen netwerk

De noord-zuidelijke kernfiguur wordt aangevuld met een groen netwerk dat de grote open ruimte verbindt. De bedoeling is om het contrast tussen stad en land te bestendigen en tegelijkertijd de grote landschappelijke structuren meer aanwezig te maken in het stedelijk weefsel. Het gaat daarbij om het verbeteren van de toegankelijkheid en de landschappen meer leesbaar te maken in het stedelijk weefsel.

Dit wordt zowel op bovenlokaal als op lokaal niveau onderzocht. Op lokaal niveau krijgen 2 oost-west assen een sterk landschappelijk karakter. Zij verbinden verschillende recreatieve en toeristische sites in Ekeren. Op dit schaalniveau gaat het eerder om eenvoudige ingrepen zoals voorstellen om straten te beplanten die het centrum doorkruisen.

3. Een zacht netwerk van binnenbouwblokken

De noord-zuidelijke kernfiguur en het groene netwerk worden versterkt met een zacht netwerk van alternatieve verbindingen voor voetgangers en fietsers. De zachte verbindingen door de bouwblokken zijn pas zinvol indien ze deel uitmaken van een ruimer netwerk en indien ze naar een stedelijke bestemming leiden. In een volgende fase wordt een selectie van parcours en functies gemaakt om die wisselwerking tussen kernfiguur en landschappelijke figuur te versterken.

4. Een ontsluitingsfiguur

De verkeersproblemen in het centrum van Ekeren worden veroorzaakt door de concentratie van zowel doorgaand als bestemmingsverkeer in één punt. Door de grote impact op de kwaliteit van de publieke ruimte is mobiliteit een cruciaal onderwerp in de visie. Om het congestieprobleem en het doorgaande verkeer in Ekeren Centrum te verbeteren worden strategieën op verschillende schalen en voor verschillende modi uitgewerkt:

• aanpakken van bovenlokale mobiliteitsknooppunten;
• ontsluiting doorgaand verkeer;
• bereikbaarheid van handelaars en centrumfuncties;
• versterking van het aanbod aan publiek transport;
• bovenlokaal netwerk van zachte verbindingen;
• lokaal netwerk van zachte verbindingen.

De nieuwe ontsluitingsfiguur voor Ekeren zal gebaseerd zijn op 2 principes: het type verkeer wordt toegewezen aan de daar voor uitgeruste infrastructuren en het doorgaand verkeer wordt gespreid.