2014_GR_00799 - Groene Singel. Ontwikkelingskader - Beeldkwaliteitplan Groene Singel - Kennisneming

Op 21 december 2006 keurde de bestendige deputatie het strategisch Ruimtelijk Structuurplan Antwerpen goed. Daarin wordt de Groene Singel geselecteerd als 1 van de 5 strategische ruimten die een sleutelrol te vervullen hebben in de ontwikkeling van de stad Antwerpen. De ambitie is de gefragmenteerde en onderbenutte ruimte tussen binnen- en buitenstad om te vormen tot een open, stedelijke en groene ruimte, een verbinding tussen de verschillende parken rond de stad en een nieuwe centraliteit voor de stad.

Het college keurde op 4 september 2009 (jaarnummer 12519) de stedelijke visienota 'Durven dromen van een Groene Rivier' goed.  De nota vormt sindsdien het kader voor alle lopende en geplande projecten in de strategische ruimte Groene Singel. Om meer eenheid en samenhang te brengen in de verschillende deelprojecten is er echter nood aan een verdere doorvertaling van de visie en concepten naar beeldkwaliteitsrichtlijnen.

Op 16 december 2011 werd door de raad van bestuur van AG Stadsplanning de opdracht voor de opmaak van een beeldkwaliteitplan gegund aan TV MAKH bestaande uit Maxwan architects + urbanists BV, Karres en Brands, HUB, Universiteit Antwerpen en Goudappel Coffeng.  

Op 13 juli 2012 keurde het college de principes voor de verdere uitwerking van het Beeldkwaliteitplan Groene Singel goed.

Op 26 september 2014 werd het beeldkwaliteitplan Groene Singel door het college goedgekeurd als kader voor toekomstige projecten in de strategegische ruimte Groene Singel.

Het Beeldkwaliteitplan Groene Singel vormt een verfijning van de stedelijke visienota “Durven dromen van een Groene Rivier” (2009). Het is een handboek met ontwerprichtlijnen voor ontwerpers van allerhande deelprojecten binnen de strategische ruimte Groene Singel. Het beeldkwaliteitplan beschrijft de spelregels voor landschap, infrastructuur en bebouwing en volgt daarmee dezelfde opbouw als de 11 concepten uit de stedelijke visienota.

Het beeldkwaliteitplan heeft als doelstelling om meer eenheid te brengen in de gefragmenteerde ruimte tussen binnen- en buitenstad en beeldkwaliteit in een ruimte waarvan de Antwerpenaar vindt: “Het is normaal dat het hier lelijk is” (belevingsonderzoek Groene Singel 2011).

1. Uitgangspunten van het aangestelde ontwerpteam voor het beeldkwaliteitplan zijn:

• Groen: Dit uitgangspunt past bij de ambitie van het s-RSA voor de Groene Singel en de leefbaarheidsdoelstellingen van het bestuur.  Groen heeft een positief effect op het leefklimaat, is aantrekkelijk en vormt een heldere leidraad voor beeldkwaliteit.  Bovendien kan beeldkwaliteit creëren vanuit een groene insteek meteen starten;
  

• Ecologisch: Een hogere biodiversiteit heeft een hogere beeldwaarde en creëert bijgevolg een sterkere identiteit. Bovendien heeft het beeldkwaliteitplan een lagere onderhoudskost en een grotere slaagkans wanneer het vooropgestelde landschap past bij de aanwezige geologische en hydrologische condities. Een ecologisch landschap, zoals bedoeld in het beeldkwaliteitplan, is er niet enkel voor fauna en flora, maar gaat ook over toegankelijkheid, bruikbaarheid en connectiviteit voor de mens. Het beeldkwaliteitplan is gericht op het uitbouwen van een sterke groene onderlegger en bereidt op die manier de ‘kolonisatie’ van de strategische ruimte Groene Singel voor die samengaat met de verbetering van de milieukwaliteit in de Ringzone;
  

• Slim: De voorgestelde richtlijnen zijn passend bij de grote schaal en complexiteit van de strategische ruimte Groene Singel. Er worden strategieën ter verbetering van de beeldkwaliteit uitgewerkt die rekening houden met beperkte middelen en die kunnen worden toegepast zonder dat alle lopende planprocessen (zoals de uitwerking van het Masterplan 2020, …) volledig uitgeklaard moeten zijn. 

2. Het beeldkwaliteitplan beschrijft de spelregels voor landschap, infrastructuur en bebouwing in de strategische ruimte Groene Singel. De specifieke ontwerprichtlijnen worden samengevat in de principenota in bijlage van dit besluit. 

• Landschap : Het huidige bermenlandschap is zeer gefragmenteerd in eigendom, inrichting, beeld en beheer en wordt in hoge mate gedomineerd door autoverkeer.  Het beeldkwaliteitplan biedt streefbeelden en beheerrichtlijnen aan in functie van een transformatie van het landschap naar een Rivierduinenlandschap rond de zuidelijke knoop, een Bosschagelandschap in het centrale deel van de Ring en een Havenlandschap in aansluiting op het Eilandje;

• Infrastructuur: Ook de verschillende infrastructuren in de strategische ruimte Groene Singel zijn vandaag opgebouwd uit een mix van profielen, materialen, ...  Het beeldkwaliteitplan ontwikkelt strategieën voor de verschillende infrastructuurlijnen zoals de Singel, het Ringfietspad, ... zodat deze kunnen uitgroeien tot lineaire structuren met een eenduidige beeldkwaliteit over de volledige lengte van de strategische ruimte Groene Singel;

• Bebouwing: Naast een open en groene ambitie worden er vanuit de stedelijke visie ook belangrijke bouwprogramma's geprojecteerd op de strategische ruimte Groene Singel.  Het beeldkwaliteitplan voorziet richtlijnen voor de bebouwing zodat ontwikkelingskansen worden geboden zonder dat de groene en ecologische onderlegger wordt opgeheven.

Het geselecteerde ontwerpteam TV MAKH is begin februari 2012 gestart met de opdracht van het beeldkwaliteitplan Groene Singel. 

Van 26 april tot 9 mei 2012 werd een concept beeldkwaliteitplan voorgelegd in een eerste klankbordronde. Daarbij werd de plangroep, de commissie openbaar domein, de GECORO en een interne en externe klankbordgroep geconsulteerd. De reacties op het concept beeldkwaliteitplan waren positief.  

Op basis van de opmerkingen en suggesties uit de eerste klankbordronde werd vervolgens een draft beeldkwaliteitplan opgemaakt. Deze draft werd van 21 juni tot 6 juli 2012 voorgelegd in een tweede klankbordronde waarbij dezelfde groepen als in de eerste ronde werden geconsulteerd, aangevuld met de welstandscommissie en een overleg met de betrokken districten. 

Op basis van de opmerkingen en suggesties uit de tweede klankbordronde en extra intern stedelijke bilaterale adviesrondes werd het beeldkwaliteitplan afgewerkt.

Het plan kwam tot stand na raadpleging van heel wat intern stedelijke en externe stakeholders:

Intern – stedelijk:

• bedrijfseenheid stadsontwikkeling (Mobiliteit, Vergunningen, Openbaar domein, Ruimte, Stadsbouwmeester, Energie en milieu);
• bedrijfseenheid stadsbeheer;
• bedrijfseenheid samen leven (Programma's voor stad in verandering, Stedelijk Wijkoverleg).

Adviesorganen:

• GECORO;
• welstandscommissie;
• commissie Openbaar Domein;
• districtenoverleg.  

Extern:

• Vlaamse overheid (Agentschap Wegen en verkeer, Agentschap Natuur en Bos, Departement Leefmilieu, Natuur en Energie, Departement Mobiliteit en Openbare Werken, Beleidsdomein RO - Woonbeleid - Onroerend Erfgoed, Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek);
• Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel (BAM);
• Vlaams Bouwmeester;
• Provincie Antwerpen (Duurzaam Milieu- en Natuurbeleid, Ruimtelijke Planning, Provinciaal Instituut voor Hygiëne);
• NMBS;
• De Lijn;
• Natuurpunt.