2015_CBS_00088 - Eilandje - Cadixwijk - Definitief ontwerp. Wijkplein Cadix - deel Napelsstraat - Goedkeuring

Dit besluit heeft in principe geen financiële gevolgen voor de stad Antwerpen. Alle investeringsbudgetten zijn voorzien binnen de samenwerkingsovereenkomst tussen de stad Antwerpen en AG VESPA voor de ontwikkeling van de Cadixwijk (beslissing gemeenteraad 1 maart 2010 (jaarnummer 271)).

De financiering van de onderbouw voor sorteerstraten wordt, als extra kost opgenomen in de cashflow Cadix. Deze kost mag de financiële opportuniteit van de vernieuwde samenwerkingsovereenkomst met AWW/Aquafin voor het openbaar domein Cadix niet overschrijden. Voor de plaatsing van de bovenbouw van de sorteerstraatjes worden de nodige kredieten voorzien binnen de meerjarenplanning van Stadsbeheer.

Met het gemeenteraadsbesluit van 20 maart 2000 (jaarnummer 619), aangepast bij het gemeenteraadsbesluit van 21 oktober 2002 (jaarnummer 2307), kregen de districten de bevoegdheid over het decentraal publiek domein, groenvoorziening en openbare werken. Het Cadixplein is bovenlokaal openbaar domein en valt onder de bevoegdheid van het college. Het district heeft adviesbevoegdheid.

Op 27 februari 2013 werd een participatiemoment georganiseerd in samenwerking met stedelijk wijkoverleg. Er zijn enkele bezorgdheden opgevangen over de wijkontwikkeling, minder specifiek over het wijkplein; Belangrijk is dat de algemene opinies erg positief waren over het plein, zowel over het geheel als over de details. Ook over de wijkontwikkeling werd een algemene positieve evaluatie gegeven door de aanwezigen. Mensen die zijn geweest zijn ook tevreden over de communicatie en middelen die worden ingezet om de mensen op de hoogte te brengen en te houden. 

Op respectievelijk 13 februari 2009 (jaarnummer 1697) en 9 maart 2009 (jaarnummer 776) keurden het college en het districtscollege de concept- en procesnota openbaar domein Cadixwijk goed. Hierin worden de krijtlijnen van de heraanleg van het openbaar domein in de Cadixwijk vastgelegd op basis van het goedgekeurde Beeldkwaliteitplan voor de Buitenruimte Eilandje (jaarnummer 2615) en het goedgekeurde Groenplan Eilandje (jaarnummer 7902). Het circulatieschema voor de wijk wordt in deze nota vastgelegd.

Op 16 februari 2009 (jaarnummer 197) keurde de gemeenteraad het samenwerkingsprotocol tussen de stad Antwerpen en havenbedrijf goed. Hierin wordt de overdracht van de gronden op het Eilandje van haven naar stad geregeld.

Op 3 juli 2009 keurde het college het definitief ontwerp goed voor de Kattendijkdok Oostkaai. De verkeerstechnische situatie (trambaan – rijweg) werd hierin bekrachtigd voor het gedeelte wijkplein Cadix dat deel uit maakt van de Kattendijkdok Oostkaai.

De projectdefinitie Cadixplein werd goedgekeurd door het college (1 april 2011, jaarnummer 3405), districtscollege Antwerpen (4 april 2011, jaarnummer 1183) en de raad van bestuur AG Stadsplanning. In de projectdefinitie werden de krijtlijnen, randvoorwaarden en het gewenste karakter voor het ontwerp van het wijkplein Cadix weergegeven als basis voor de uitvoering van de ontwerp- en studieopdracht.

Op 27 juni 2011 (jaarnummer 00846) stelde de gemeenteraad het Rup Eilandje definitief vast. Hierin werden de contouren van het wijkplein bekrachtigd.

Op 21 oktober 2011 (RVB 11/09 A10) keurde de raad van bestuur van AG Stadsplanning de gunning goed van de volledige studieopdracht ontwerp en uitvoering wijkplein Cadix via de Open Oproep. Deze opdracht werd op basis van het juryverslag toegewezen aan PT-architecten. De keuze van ontwerp en ontwerper werd toegelicht aan het college (21 oktober 2011).

Op 14 december 2011 werd een uitgebreid inspraakmoment georganiseerd voor de wijkbewoners en geïnteresseerden op basis van het wedstrijdontwerp.

Op 28 februari 2012 (jaarnummer 195) gaf de districtsraad van Antwerpen een voorwaardelijk gunstig advies voor het wedstrijdontwerp wijkplein Cadix.

Het voorontwerp voor het wijkplein Cadix werd goedgekeurd door het college (14 december 2012, jaarnummer 13026) en voorwaardelijk gunstig geadviseerd door de districtsraad Antwerpen (25 februari 2013, jaarnummer 00046).

Op 27 februari 2013 werd een communicatie- en inspraakmoment georganiseerd voor de wijkbewoners en geïnteresseerden op basis van het voorontwerp wijkplein Cadix.

Op 4 oktober 2013 (jaarnummer 9911) keurde het college het definitief ontwerp goed voor de Kattedijkdok Oostkaai - deel wijkplein Cadix.

Op 6 juni 2014 (jaarnummer 06054) keurde het college de oprichting van de beleidsgroep stad - haven goed.

Op 5 december 2014 (jaarnummer 12448) werd het rapport 'afspraken stad en gemeentelijk havenbedrijf -overdracht  van de beleidsgoep 

Definitief ontwerp Wijkplein Cadix

De ambities voor het project worden in de projectdefinitie in volgende zes thema’s omschreven:

• een levendig plein als lokaal centrum;
• een groen wijkplein;
• een plein voor groot en klein;
• een plein met havenkarakter in relatie tot het water;
• een plein als ruimtelijke eenheid met twee delen;
• een gefaseerde ontwikkeling ondersteund door participatie.

Het voorontwerp opgemaakt door PT-architecten vertaalt deze 6 thema’s in een landschappelijke drager die wordt opgebouwd met 5 conceptuele lagen;

Een groene basis. Een onderlaag van glooiend gras en prairie vormen de basis voor het park.

Groene lobben met lichte glooiingen creëren een comfortabele beschutting, bescherming tegen wind en nodigen uit tot spelen en rustig vertoeven. De lobben worden ingericht met drie types van beplanting, gras voor de ruim toegankelijk plekken, hogere grassen en prairietuin als structuur element met een ruwer havenkarakter en heesters als groenelement in de speellobben.

Verharding. Een verharding in beton als drager van de voornaamste looplijnen.

Op basis van de belangrijkste looplijnen en specifieke zones voor terrassen en verkeersbewegingen werd één doorlopende laag verharding ontworpen. Deze verharding domineert aan de dokzijde met groene uitsparingen en wordt gereduceerd tot paden door het groen aan de zijde van de Napelsstraat. Om aan te sluiten bij het karakter van de haven wordt er gekozen voor een betonverharding, welke zeer begaanbaar en fietsbaar is ten opzichte van de grote kasseivlakten. De betonverharding wordt uitgewerkt tot een geschuurd terrazzobeton met diverse warme kleuren in granulaat en een gegroefde afwerking voor de wegenis ter hoogte van de Kattendijkdok Oostkaai.

Bomen. Een verscheidenheid aan boomsoorten geven het park doorheen het hele jaar een dynamisch kleurenpallet.

Grote landschappelijke bomen vormen een derde laag en geven duidelijk aan dat het oostelijk pleindeel een meer parkachtig plein is en het westelijke deel een meer versteend plein is. De hoogstammen en de lagere vegetatie zijn gekozen omwille van een gevarieerd beeld doorheen de seizoenen. 

Constructie. Omvorming loods en ponton op het water.

Een deel van de bestaande industriële loods wordt omgevormd tot een overdekte buitenruimte voor de lokale en bovenlokale initiatieven. Zes constructiedelen worden behouden als een open structuur met aan de dokzijde een transparant scherm als ‘veranda’ , welke beschutting biedt tegen de wind, die op deze plek sterk aanwezig kan zijn.

In het verlengde van het parkplein daalt het ponton via ‘luie’ trappen of kleine terrasjes af naar het water. De constructie bestaat uit een raster van houten vakken op verschillende hoogtes met een duidelijke referentie naar de palletstapels uit de haven. Aan de noordzijde van het ponton geeft een combinatie van hellingen rechtstreekse toegang tot de opstapplaatsen voor watertaxi’s.

Meubilair. Straatmeubilair langs heen de randen en lange banken in het centrale deel.

In de functionele strips aan de randen van het centrale plein vormen vast meubilair (banken, drinkfonteinen, vuilbakken, fietsbeugels,…) en de basisverlichting een gedeeltelijke begrenzing tussen het centrale parkplein en de wandelzone langsheen de bebouwing.

In de middenzone van het parkplein worden drie types van betonnen zitbanken voorzien langsheen de groenlobben. De drie types variëren in breedte en zijn al dan niet voorzien van een leuning. Naast een directe verlichting langs de looplijnen wordt er bijkomend indirecte verlichting voorzien geïntegreerd in de zitbanken.

Aan de waterkant werden drie pivoterende zitbanken voorzien die worden uitgerust met een driezijdig windscherm, zodat men in windluwe omgeving kan genieten van het uitzicht over het dok.

Aanpassingen aan het ontwerp o.b.v. inspraak en advies:

Het voorontwerp is op basis van breed overleg herwerkt tot een definitief ontwerp. Volgende adviezen en gegevens uit overleg- en participatiemomenten werden geïntegreerd in het definitief ontwerp:

• advies districtsraad Antwerpen
• participatie vanuit de bewoners en gebruikers; presentatie voorontwerp in SISA
• geïntegreerd advies afdeling stadsbeheer (groen, stadsreiniging, patrimonium)
• advies gemeentelijk havenbedrijf (ponton)
• advies stadsontwikkeling (wegen, speelcel, verlichting)
• advies onroerend erfgoed vlaanderen
• overleg scholengroep cadix
• commissie openbaar domein

Op basis van de ontvangen adviezen en de elementen uit het participatiemoment werden volgende aanpassingen aangebracht:

Groenstructuur

• in samenwerking met stadsbeheer/goen werd het concept en de groenkeuze verder uitgewerkt in relatie tot de besluitvorming 'groen' op het Eilandje en de ambities van de district.
• de verhouding tussen de groenlobben en de oppervlakte verharding werd gevoelig aangepast zodat de gradiënt tussen de openheid aan de dokrand en het groen met hogere dichtheid aan de Napelsstraat beter voelbaar is;
• er wordt in het voorontwerp een selectie gemaakt van bomen conform de gewijzigde selectie voor de plantschema’s Eilandje (2012_CBS_09399); de nieuw aan te planten bomen worden zo groot mogelijk gekozen in verhouding tot het beschikbare budget.
• een reeks bestaande lindebomen langsheen de Kattendijkdok Oostkaai blijft behouden, daar dit de enige bomen zijn die zich op niveau van het nieuwe maaiveld bevinden, daarnaast werden er 9 kwalitatieve volwassen bomen geselecteerd doorheen de site van het Douanegebouw. Deze bomen werden verplant naar een tijdelijk bomenparking en worden later aangeplant op het nieuwe wijkplein Cadix;
• het water van de centrale delen van het plein wordt opgevangen in de omliggende lobben. Op deze locaties worden ondergrondse drainages voorzien voor de afvoer van het overtollige water. 

Speelinfrastructuur

• bij de uitwerking en dimensionering van de groenlobben werd er specifiek rekening gehouden met de dimensies van speelvelden voor badminton, volleybal, etc;
• er werden drie groenlobben ingericht als speeltuin, de kleinste lob in het westelijk deel werd ingericht als waterspeeltuin, de middelste lob werd ingericht als een speeltuin voor 0-3 jarigen en de grootste lob werd ingericht als speeltuin voor 4-12 jarigen;
• alle speellobben hebben een specifieke materialisatie afgestemd op hun gebruikers en veiligheidsvoorschriften.
• alle speellobben werden uitgewerkt rekening houdend met de adviezen van de speelcel en onderhoudsdiensten

Meubilair

• de configuratie van stadsmeubilair langsheen de randen van het parkplein werd afgestemd op de belangrijkste looplijnen en toegangen tot aanpalende gebouwen
• het aantal elementen werd beter afgestemd op de behoefte;
• de zitbanken met windschermen aan de dokrand werden beperkt tot 3 unieke elementen en technisch verder uitgewerkt zodat ze in alle veiligheid voldoende comfort kunnen bieden; bijkomend worden deze banken voorzien van een klembeveiling om te vermijden dat de bank 360° kan doordraaien.
• de betonnen banken op de rand van de lobben werden gereduceerd tot 3 verschillende types met leuning, die op diverse locaties kunnen toegepast worden (zowel de lengte, breedte als kromming van elk type is variabel).

Havenloods

• het ontwerp voor de havenloods werd volledig uitgewerkt en gecontroleerd naar stabiliteit (impact op de structuur door derden en/of windbelasting); bijkomend wordt de constructie voorzien van alle noodzakelijke veiligheidselementen (lijnbeveiliging) voor inspecties.
• het vaste glazen windscherm werd verder uitgewerkt en opgedeeld in afzonderlijke vlakken in functie van onderhoud. De constructie werd losgekoppeld van de grond om eventuele vuilophoping te vermijden. 
• de loods wordt bijokmend voorzien van nutsvoorzieningen voor eventuele seizoensgebonden evenementen, 

Ponton

• het ponton werd in overleg met het Gemeentelijk Havenbedrijf en stadsbeheer verder uitgewerkt;
• de houtconstructie werd opgebouwd uit een beperkter aantal trappen en binnenhoeken zodat het onderhoud eenvoudiger kan opgenomen worden. Het structurele onderhoud van het bovendek is voorzien met een biologisch mengsel op basis van enzymen in plaats van een reiniging met water onder hoge druk.
• de structurele opbouw van het ponton werd afgestemd op de kwaliteitseisen van het gemeentelijk havenbedrijf
• het ponton wordt bijkomend nog uitgerust met aanmeerinfrastructuur, noodladders, verbods- en veiligheidsmarkeringen.
• in periode van vorst of bij grotere publieksevenementen kan het ponton voor langere periodes afgesloten worden. Deze afsluiting vormt een vast onderdeel van het ponton en wordt lokaal opgeslagen in het ponton.
• gezien de structurele complexiteit en de financiële omvang van het ponton zal het als een afzonderlijk project opgenomen worden in de financiering voor de Cadixwijk.
• De aanvaarbeveiliging in het Kattendijkdok dient naar technische opbouw en visuele uitwerking verder uitgewerkt te worden in overleg met het Gemeentelijk havenbedrijf en de Onroerend Erfgoed Vlaanderen.

Verkeerscirculatie

• het inrichtingsschema van de laad- en loszones werd beperkt aangepast in functie van nieuwe gebruikers binnen het project Cadiz.
• de laad- en loszones worden uitgerust met een nummerplaatherkenning in plaats van verdwijnpalen.

Verlichting

• Op basis van een volledige lichtstudie van het plein, ponton en loods werd de positie en intensiteit verder verfijnt.
• De loods wordt uitgerust met een basis openbare verlichting en een bijkomende verlichting in functie van specifieke activiteiten.
• Het ponton wordt voorzien van een minimale veiligheidsverlichting maar wordt dusdanig beperkt dat gebruik van het ponton buiten de daguren wordt vermeden.

In de Cadixwijk wordt de afvalophaling georganiseerd via sorteerstraten met ondergrondse containers. De basisstructuur voor deze sorteerstraten worden binnen de Cadixwijk aangelegd door AG VESPA, de afwerking gebeurt door de bedrijfseenheid stadsbeheer. De financiering voor de basisstructuren van de sorteerstraten, opgenomen binnen het project Cadix, is equivalent aan het aandeel ‘herstel wegenis’ dat Riolink/Aquafin financieren in functie van de aanleg van riolering binnen het project.

 Na goedkeuring van het definitief ontwerp wijkplein Cadix zijn volgende stappen voorzien:

• aanvraag bouwvergunning;
• opmaak en organisatie van de aanbesteding;
• uitvoering der werken vanaf einde 2015 in meerdere fasen;

De organisatie van de aanbesteding en de uitvoering der werken zijn volledig in handen van AG VESPA. De totaalopdracht bestaat uit drie specifieke deelprojecten die gefaseerd zullen worden uitgevoerd tussen 2015 en 2018:

• 2015 > heraanleg Kattendijkdok Oostkaai + deel wijkplein Cadix;
• 2016 > aanleg wijkplein Cadix oost + deel Napelsstraat ;
• 2018 > aanleg wijkplein Cadix west + ponton.