Decreet tot bescherming van de namen van de openbare wegen en pleinen.
Artikel 1 van dit decreet bepaalt dat de gemeenteraad bevoegd is om de naam van openbare wegen en pleinen vast te stellen of te wijzigen.
In de stad Antwerpen bestaat er een straatnamencommissie. Op basis van de opzoekingen van het stadsarchief blijkt dat dergelijke commissie al meer dan 100 jaar bestaat in een wisselende samenstelling. De huidige straatnamencommissie is een ambtelijke commissie die het beleidsvoorbereidend werk coördineert. De stadssecretaris zit de commissie voor. Het stadsarchief neemt een adviserende rol op.
De straatnamencommissie heeft twee taken. Naast het benoemen van nieuwe straten en het herbenoemen van bestaande straten, houdt de straatnamencommissie ook een reservestraatnamenlijst bij waar voorstellen van burgers of organisaties in terechtkomen die niet onmiddellijk gebruikt kunnen worden voor een bepaalde straat. Deze lijst kan een handig middel zijn om in een nieuw project voorstellen voor straatnaamgeving aan te reiken. Deze voorstellen dienen wel allemaal het proces straatnaamgeving volledig te doorlopen indien men ze effectief wenst te gebruiken.
Op 10 mei 2014 zond Jose Roxo Adonis Bemposta van de Academia do Bacalhau de Bruxellas een brief aan senator Karl Vanlauwe, om in Antwerpen een straat te vernoemen naar Aristides de Sousa Mendes, een Portugese diplomaat in Antwerpen die tijdens WO II veel Joden zou geholpen hebben. De stad Antwerpen ontving op 2 juni 2014 een brief van de senator met de vraag om een straat te benoemen naar de Portugese diplomaat.
Aristides de Sousa Mendes werd geboren op 19 juli 1885 in Portugal en overleed er op 3 april 1954. Hij was achtereenvolgens consul in Brits Guyana, San Francisco, Spanje en van 1929 tot 1938 consul van Portugal en van het Groot-Hertogdom Luxemburg in Antwerpen. In februari 1940 werd hij aangesteld tot Consul-generaal in Bordeaux, Frankrijk met bevoegdheid over het zuidwesten van Frankrijk. Hij kende op dat moment al de ware aard van het nazi-regime en wist ook dat Salazar, hoewel Portugal officieel neutraal was, een persoonlijke voorkeur had voor de kant van Hitler. Al in november 1939 had Salazar beslist dat de consuls geen visa meer mochten verstrekken aan buitenlanders zonder aantoonbare nationaliteit, staatlozen of joden die hun eigen land waren uitgezet. Als Portugees Consul-generaal in Bordeaux negeerde Aristides de Sousa Mendes bewust de bevelen van de Portugese dictatuur van Salazar door de afgifte van visa aan duizenden vluchtelingen in de vroege periode van de Tweede Wereldoorlog. Hij voelde het als zijn humanitaire plicht de regels van Lissabon naast zich neer te leggen. Van 1939 tot 19 juni 1940 hielp hij verschillende politieke dissidenten, joden en andere minderheden de grens naar Portugal over.
Het is onmogelijk om exact te bepalen hoeveel vluchtelingen een visum kregen toegekend door Sousa Mendes, hoewel alle bronnen het erover eens zijn dat het aantal in de duizenden was, de meeste bronnen zeggen in de tienduizenden. Een algemeen aanvaard cijfer is dat hij visa afgegeven heeft aan ongeveer 30.000 mensen, van wie ongeveer 10.000 Joden.
Momenteel voert een onderzoeker in het stadsarchief Antwerpen uitgebreide opzoekingen naar Antwerpse families die werden geholpen door Aristides de Sousa Mendes en zo Europa konden ontvluchten. Dit onderzoek is nog niet afgerond maar er is momenteel informatie van 200 Antwerpse personen over 163 Antwerpse families.
Het is zeker dat Aristides de Sousa Mendes van 26 oktober 1936 tot 16 februari 1940 effectief met zijn gezin in Antwerpen, Rubenslei 5 gewoond heeft. Dit blijkt onder meer uit het vreemdelingendossier 481#244025. Uit onderzoek blijkt verder dat, bij de vluchtelingen die door hem de mogelijkheid kregen om naar Portugal uit te wijken, zich ook een relatief groot aantal Antwerpse personen en families bevond.
Door zijn woonplaats in Antwerpen heeft Aristides de Sousa Mendes een duidelijke historische band met de stad. Zijn inzet voor een bedreigde groep vluchtelingen afkomstig uit Antwerpen geeft hem ook een ruim algemeen belang voor de stad. Daarmee beantwoord Aristides de Sousa Mendes volkomen aan de belangrijkste algemene principes waaraan onze straatnamen vandaag moeten voldoen.
De straatnamencommissie wenst Aristides de Sousa Mendes (1885 - 1954) toe te voegen aan de reservestraatnamenlijst zodat er bij nieuwe projecten een voorstel voor naamgeving voorhanden is. Het is aan de gemeenteraad om dit voorstel goed te keuren.
Decreet tot bescherming van de namen van de openbare wegen en pleinen
De naamgeving van straten wordt geregeld in het decreet van 28 januari 1977 tot bescherming van de namen van de openbare wegen en pleinen.
De gemeenteraad keurt eenparig het volgende besluit goed.
De gemeenteraad keurt het voorstel 'Aristides de Sousa Mendes' goed voor opname in de reservestraatnamenlijst.