Op 26 september 2014 keurde het college van burgemeester en schepenen het voorontwerp voor de korte termijn-invulling voor de site Spoor Oost goed (jaarnummer 2014_CBS_09749). De inrichting is volgens het concept “Event-Park-Ing”, waarmee de invulling van de site met 3 hoofdbestemmingen worden samengebald: evenementen (event), publieke ruimte (park) en evenementparkeren voor de sportpaleissite (park-ing). Daarbij wordt voor Spoor Oost een belangrijke rol weggelegd voor Spoor Oost in het parkeerconcept voor de sportpaleissite, dit zowel tijdens, als na de werf van de Oosterweelverbinding.
Alhoewel met de bestemming ‘publieke ruimte’ de nood aan park in dit stadsdeel wordt erkend, wordt gevreesd dat in de realisatie hiervan weinig overblijft. Nochtans bewijzen de cijfers van de dienst stadsobservatie Stad Antwerpen dat de 19de eeuwse gordel het hoogste percentage -18jarigen telt en tegelijkertijd een enorm tekort aan buurt- en wijkgroen heeft. Voor de omwonenden is open en groene ruimte voor de buurt daarom prioritair. De invulling van Spoor Oost als parking voor grote evenementen hypothekeert een structurele oplossing voor het lenigen van de nood aan open ruimte in Antwerpen-Noord en Borgerhout.
Het opofferen van de site voor het evenementparkeren ter vervanging van parking Ten Eeckhove en Parking Sport is bovendien niet de enigste mogelijkheid. Er zijn immers alternatieven voor een parking Spoor Oost: bezoekers van het Sportpaleis en de Lotto Arena zouden ook elders kunnen parkeren of tot aan het Sportpaleis geraken op een andere manier. Voor een Park Spoor Oost is geen andere locatie mogelijk: de site is de enige kans op een park voor die buurten. In het collegebesluit met betrekking tot het voorontwerp wordt dat net omgekeerd. De parkeerfunctie wordt daarin prioritair gesteld, de open en groene ruimte voor de buurt komt slechts in derde rangorde (op momenten dat de site niet nodig is als parkeerterrein of evenemententerrein). Bovendien wordt geen enkele garantie gegeven voor het gebruik van het terrein als open en groene ruimte voor de omwonenden, noch in oppervlakte, noch in aantal dagdelen per jaar.
Daarnaast roept het collegebeslissing met betrekking tot de site Spoor Oost vragen op over het aantal parkeerplaatsen, de timing en de financiering. De geplande parking op Spoor Oost voorziet in de vervanging van parkeerplaatsen voor het sportpaleis en Lotto Arena (parking Ten Eeckhovelei en parking Sport), die vanaf augustus 2015 zouden wegvallen als gevolg van de voorbereidende werken voor de Oosterweelverbinding.
- Gezien het recent advies van Europa bestaat vandaag de grootste onduidelijkheid over wanneer voor de oosterweel de eerste spade in de grond zal gaan. Stellen dat vanaf augustus 2015 de werken voor de Oosterweel zullen aanvatten lijkt op zijn minst voorbarig.
- De huidige P&R voor Sportpaleis en Lotto Arena bieden plaats aan 750 plaatsen op parking Ten Eeckhove en 800 plaatsen op parking Sport. Dat zijn er samen 1550. Nochtans wordt in het concept voor Spoor Oost 2300 parkeerplaatsen ingericht. Dat zijn er dus 750 meer dan nodig.
- Ook de financiering roept vragen op. Indien dit in functie van de Oosterweel nodig is, waarom betaalt BAM dit dan niet? Waarom worden deze parkeerplaatsen aangelegd op kosten van de belastingbetaler?
Advies
Buurtbewoners willen dat de site Spoor Oost in zijn geheel wordt opengesteld als open en groene ruimte voor de buurt (met conciërgefuncties), in combinatie met rustige evenementen die wel zorgen voor levendigheid op dit nieuw verworven stuk Borgerhout/Antwerpen-Noord, maar geen overlast veroorzaken. Het concept Event-Park-Ing is in tegenspraak met de wensen en kan dus geenszins onze goedkeuring wegdragen. Toch willen we de kans om een advies te geven binnen de huidige context van het concept Event-Park-Ing niet uit de weg gaan. Het advies van de districtsraad van Antwerpen op het voorontwerp voor de site Spoor Oost luidt als volgt:
- De districtsraad is tevreden dat er een centrale as voor zacht verkeer wordt voorzien op de site. Toch zal de bereikbaarheid van de site voor voetgangers en fietsers daarmee nog niet gegarandeerd zijn. De districtsraad vraagt daarom om rechtstreekse toegangen tot de site te plannen voor voetgangers en fietsers vanuit Antwerpen-Noord en Borgerhout-Noord, en om zowel langs de kant van Schijnpoort (Antwerpen-Noord) als langs de kant van de Donkere Poort (Borgerhout) Spoor-Oost in te bedden in een voetgangers- en fietsroute richting Spoor Noord en richting Sportpaleis, zoals vermeld in het voorontwerp.
- De districtsraad vraagt om – in afwachting van de volledige inrichting van een Park Spoor Oost - minimaal de helft van de site Spoor Oost permanent te bestemmen als open en groene ruimte voor de buurt.
- Het voorliggende ontwerp toont helaas een inspiratieloze parkeervlakte met wat ‘schaamgroen’ langs de randen. Bovendien wordt met het horizontaal uitsmeren van de parkeerplaatsen weinig zuinig met de open ruimte omgesprongen. De districtsraad vraagt daarom het ontwerp te herdenken en daarbij het programma aan permanent eventparkeren vertikaal te organiseren. Hiermee kan het ruimtebeslag voor het parkeren worden beperkt ten voordele van publieke open ruimte.
Bovendien biedt het de opportuniteit tot een landschappelijke ontwerp met een sterke groenstructuur in functie van de eindbestemming van de site, waarbinnen de tijdelijke parkeeraccomodatie alsnog geïntegreerd kan worden.
- De districtsraad vraagt om – in afwachting van de volledige inrichting van een Park Spoor Oost - minimaal 4 maanden per jaar (waaronder juli en augustus volledig) de volledige site van Spoor Oost te bestemmen als open en groene ruimte voor de buurt.
- De districtsraad vraagt om in functie daarvan in het ontwerp ook speel- en sportruimte voor kinderen te voorzien (en niet alleen pop-up sportvelden op parkeervlaktes).
- De districtsraad vraagt om een ruimere mobiliteitsstudie of vervoersplan voor het Sportpaleis en de Lotto Arena, die alle alternatieve parkings en vervoersmodi voor beide evenementenlocaties in beeld brengt. Dat is met de studie van Technum zeker niet gebeurd. Die studie gaat uit van Spoor Oost als enige vervangende parkeerlokatie. Het aanleggen van een parking voor 2300 auto’s vlakbij het Sportpaleis stimuleert bezoekers om met de auto te komen. Bovendien wordt de parking aangelegd vlak bij een zeer dichtbevolkte woonwijk waar de nood aan open, groene ruimte bijzonder groot is.
- De districtsraad vraagt dat voor de invulling van de functie open en groene ruimte voor de buurt niet enkel de dienst Samen Leven van de stad, maar ook de districtsbesturen van Antwerpen en Borgerhout structureel worden betrokken.