In het meerjarenbudget zijn middelen voorzien voor het grond- en pandenbeleid en alternatieve woonvormen op :
1SWN070207 - De leefomgeving verbetert door leegstaande, verwaarloosde of verkrotte panden te renoveren of te vervangen door nieuwbouw in kader van het grond- en pandenbeleid
1SWN070312 – Er wordt geëxperimenteerd met alternatieve woonvormen
Onder de noemer “grond- en pandenbeleid” ontwikkelde AG VESPA de voorbije jaren een reeks eerder kleinschalige woningbouwprojecten die tot opgemerkte resultaten leidden in een aantal 19de-eeuwse wijken van de stad Antwerpen. Het wegwerken van verkrotte panden en het invullen van storende restpercelen met opmerkelijke woonarchitectuur zorgden er voor een belangrijke opwaardering van de omgeving en zetten anderen aan hetzelfde te doen. Tot nu toe werden 272 wooneenheden opgeleverd, op 85 verschillende locaties. Tegelijkertijd zijn nog eens 28 projecten lopende, goed voor 147 bijkomende woningen.
Daarnaast staat AG VESPA bekend om de rol die het bedrijf speelt bij grote gebiedsontwikkelingen op en rond gronden van de stad of het eigen patrimonium. Onder meer in projecten als het Groen Kwartier, Neerland en Eksterlaar staat AG VESPA in voor de initiatie, begeleiding en kwaliteitsbewaking van private initiatieven. Samen met publieke en private partners realiseren we hier stadprojecten die in de toekomst een extra woonaanbod zullen opleveren van circa 5 400 woningen.
In al deze kleine en grote projecten geeft AG VESPA mee vorm aan het woonbeleid van de stad Antwerpen.
Maar het bestuursakkoord 2013 – 2018 kondigde een aantal nieuwe belangrijke uitdagingen op het vlak van wonen aan. Aan AG VESPA werd gevraagd om experimenten op te zetten met alternatieve woonvormen. Dit met de bedoeling typologieën te ontwikkelen die aan reële woonbehoeften kunnen voldoen en de weg openen voor vergelijkbaar private ontwikkelingen.
Verdichting
De aanleiding daartoe is de snelle bevolkingsgroei waar de stad Antwerpen de komende jaren mee geconfronteerd wordt: tegen 2030 verwacht men 100.000 nieuwe inwoners. Dit betekent een behoefte aan bijkomende woningen en alle daarbij horende voorzieningen.
Deze zullen hun plaats moeten vinden in de bestaande wijken en buurten, tussen de huidige woningen, niet enkel in de 19de-eeuwse wijken, maar ook en vooral in de 20ste-eeuwse gordel rond de stad.
Daarom wil AG VESPA zijn kennis en ervaring met woonprogramma’s uitbreiden naar de 20ste-eeuwse gordel en het grond- en pandenbeleid doelbewust inzetten voor het ontwikkelen van vernieuwende concepten voor verdichting.
Betaalbaarheid
Steeds meer mensen hebben het moeilijk om een kwalitatieve woning te vinden binnen hun budget.
Ook hier wil AG VESPA een bijdrage leveren. Niet door de rol van sociale woonmaatschappijen over te nemen, maar door op zoek te gaan naar markconforme antwoorden voor dit probleem. Kunnen we andere, betaalbaardere manieren van bouwen ontwikkelen? Kunnen we woningen bedenken die compacter en dus goedkoper zijn, maar toch de noodzakelijke woonkwaliteit bieden? Is de aankoop van een woning voor meer mensen bereikbaar door gewijzigde verkoopprocedures, waarbij bijvoorbeeld grond en gebouw van elkaar worden gescheiden en de grond niet of pas later wordt verkocht?
Alternatieve woonvormen
In het streven naar betaalbare en compacte stedelijke woningen, moet men tegelijk oog blijven hebben voor de verwachtingen en wensen van toekomstige en huidige bewoners. Want tweeverdieners en gezinnen met kinderen ontvluchten vandaag nog al te vaak de stad, op zoek naar een groene en rustige omgeving. Maar ook kleinere gezinnen (eenoudergezinnen, oudere koppels, starters, …) vinden vaak moeilijk een plek op hun maat.
Er is nood aan nieuwe oplossingen die op een duurzame én betaalbare manier de voordelen van een stedelijke omgeving (levendigheid, nabijheid, duurzaam wonen) combineren met groen, rust en comfort. Waar vinden we plaats voor speelruimte in onze volle stad? Hoe kunnen oudere mensen levenslang en kwalitatief wonen in hun wijk? Welke woning kunnen we bedenken voor pas afgestudeerden of eenoudergezinnen? Hoe bedenken we een flexibele woning, die kan meegroeien met zijn bewoner? Of realiseren we woningen op maat van een bepaald type bewoner, inwisselbaar als een andere levensfase zich aankondigt?
AG VESPA stelt een reeks projecten voor die een aantal mogelijkheden willen exploreren en op punt stellen. Samen moeten deze projecten een laboratorium vormen waarbinnen nieuwe concepten worden ontwikkeld en uitgetest. Ze moeten niet alleen een overtuigend voorbeeld stellen voor andere actoren en projecten, maar moeten ook in staat zijn de Antwerpenaar warm te maken voor een andere, nieuwe manier van wonen.
Project 1 : Oudemansstraat 10-20 in 2000 Antwerpen-Schipperskwartier
Dit sleutelproject in het Barreiro bouwblok omvat het ontpitten van het binnengebied, het bruikbaar maken van de kelder als ondergrondse parking, de omvorming van het commerciële gelijkvloers naar een woonfunctie, de renovatie van alle appartementen, alsook de inrichting van een collectieve tuin. Dit moet leiden tot 27 betaalbare huurappartementen. Dit project zet voornamelijk in op een versterking van de woonwenselijkheid aan de hand van een gemeenschappelijke tuin (ademruimte in het dense stadsweefsel) en mikt op een publiek van starters.
Het gebouw is reeds eigendom van AG VESPA en is te ontwikkelen met de middelen van het grond- en pandenbeleid.
Project 2 : Runcvoorthof, Terlindenhofstraat 204 in 2170 Merksem
De historisch waardevolle site Runcvoorthof wordt gerestaureerd en herontwikkeld naar een gediversifieerd woonproject van een 10-tal eenheden. Specifieke aandacht gaat uit naar het integreren van alternatieve woonvormen en de interactie tussen de private woningen en het publieke park. Een aanvullende bestemming is mogelijk. Minstens een deel van de site wordt voorbestemd voor een bouwgroep. Dergelijke bouwgroep is samengesteld uit gezinnen, die vrijwillig in mindere of meerdere mate van betrokkenheid samenleven, met de bedoeling minstens een sociale meerwaarde te geven aan dit samenwonen en ook aan de buurt.
Het gebouw is reeds eigendom van AG VESPA en is te ontwikkelen met de middelen van het grond- en pandenbeleid in combinatie met een restauratiepremie.
Project 3 : Van Notenstraat in 2100 Deurne
Dit pand met 16 uitgeleefde en gedateerde studio’s wordt verbouwd tot 7 à 9 moderne huurappartementen. Het creëren van collectieve binnen- en buitenruimtes doet de woonkwaliteit stijgen, zonder de betaalbaarheid in het gedrang te brengen. In deze appartementen krijg je meer waar voor minder geld.
Het gebouw is reeds eigendom van AG VESPA en is te ontwikkelen met de middelen van het grond- en pandenbeleid.
Project 4 : Clusterhousing
Met dit proefproject worden ontwikkelaars aangezet om zeer betaalbare huurappartementen aan te bieden, dankzij doorgedreven co- of clusterhousing: kleine private ruimtes (slaapkamer, badkamer) worden gekoppeld aan grote gemeenschappelijke leefruimtes (keuken, eetkamer). Mits begeleidingstraject voor de bewoners kan deze formule leiden tot een positief proces van gemeenschapsvorming. Het proefproject zal deel uitmaken van de voorwaarden bij een toekomstige verkoop van een ontwikkelbare bouwgrond van AG VESPA , bijvoorbeeld in de Cadixwijk, als onderdeel van een groter projectgeheel.
Project 5 : typologische vernieuwing door doorgedreven prefabricatie
Met dit proefproject wordt uitgezocht en aangetoond hoe kwaliteitsvolle woningen op een bouwtechnisch goedkope en snelle manier gebouwd kunnen worden. Om de uitwerking van een typologisch en technisch vernieuwend product te vergemakkelijken, dient een vrij liggende site gekozen te worden, binnen het AG VESPA patrimonium, met weinig restricties door aanpalende eigendommen. Omwille van de nauwe interactie tussen ontwerp en uitvoering, is een Design and Build procedure hier aangewezen.
Project 6 : co-housing of zorgwonen voor senioren
AG VESPA wil een privaat co-housing project faciliteren voor een groep senioren. In hun woonloopbaan zoeken veel ouderen naar een aangepaste woonvorm, een tussenoplossing om hun (te grote) huis te verlaten, zonder dat ze naar een verzorgingstehuis moeten. Ze willen hun volledige zelfstandigheid behouden, zonder dat dit tot vereenzaming moet leiden. Een woonvorm die actief en zelfstandig leven toelaat zonder het risico op vereenzaming, kan net voorkomen dat ouderen extra zorg nodig hebben. Dergelijke co-housing groepen stuiten op het probleem van verwerving van een gepast pand. AG VESPA onderzoekt waar er opportuniteiten zijn, eventueel in het bouwblokproject Sint-Jansplein.
Project 7 : Ter Hoogte in 2610 Wilrijk
AG VESPA ontwikkelt een site aan de Dokter Veeckmanslaan die exemplarisch is voor de 20ste-eeuwse gordel. Er wordt onderzocht hoe men rustig, comfortabel en groen kan wonen in de onmiddellijke nabijheid van zware (verkeers)infrastructuur, doch zonder zich af te sluiten van de buurt. Er is buitenruimte op drie niveaus : publiek, collectief beheerd en privatief. Een deel van het projectvolume leent zich tot typologisch onderzoek naar gestapelde gezinswoningen, naar een manier waarop gezins- en kindvriendelijk kan gebouwd worden in de hoogte. AG VESPA zal zich hierbij laten leiden door reeds bestaand studiewerk, dat aangeeft welke de voorwaarden zijn om hoogbouw voor gezinnen te laten slagen.
Het college neemt kennis van de pilootprojecten die AG VESPA opzet met het oog op de ontwikkeling van alternatieve woonvormen, die aan reële woonbehoeften voldoen en de weg openen voor vergelijkbaar private ontwikkelingen.