Met het besluit van de gemeenteraad van 20 maart 2000 (jaarnummer 619), aangepast bij het gemeenteraadsbesluit 21 oktober 2002 (jaarnummer 2307), kregen de districten de bevoegdheid over het decentraal publiek domein, groenvoorziening en openbare werken.
Het speel- en sportterrein op het Apolloplein verkeert in slechte staat en dient heraangelegd te worden. Dit schept de opportuniteit om over te gaan tot een volledige heraanleg van het plein, waardoor ook de algemene beeldkwaliteit verbetert.
De bedrijfseenheid stadsontwikkeling heeft, in samenwerking met verschillende bedrijfseenheden, de zone onderzocht en gekeken naar alternatieven voor de huidige inrichting. Dit is vertaald in een projectdefinitie en een concept en werd voor advies aan de commissie openbaar domein voorgelegd.
Het districtscollege keurde op 18 juni 2014 (jaarnummer 162) de projectdefinitie en het concept goed mits een aantal fundamentele voorwaarden en flankerende maatregelen. Omwille van de vele gevraagde aanpassingen legt de bedrijfseenheid stadsontwikkeling nu een aangepaste projectdefinitie ter goedkeuring voor.
Situering en afbakening projectgebied
De projectzone is gelegen in wijk ‘Groenenhoek’ te Berchem, langs de districtsgrens met Borgerhout. De Apollostraat ligt tussen de Diksmuidelaan en de Gitschotellei. Het plein zelf wordt begrensd door de Apollostraat, Mercuriusstraat en de Pastoor Baeyensstraat.
Het districtsbestuur Berchem vroeg om het plein uit te breiden langs ofwel de west- ofwel de oostkant. Uitbreiding langs de westkant geniet de voorkeur.
De totale oppervlakte van het projectgebied bedraagt ongeveer 3.150 m².
Bestaande toestand
Het Apolloplein wordt in de bestaande toestand aan vier zijden begrensd door straten met dubbelrichtingsverkeer en een snelheid van 50 km/uur. Rond het plein wordt spontaan geschrankt geparkeerd.
Het noordelijke deel van het plein wordt gebruikt als hondenloopzone en bestaat uit een omheind grasveld met vijf grote bomen.
Het zuidelijke deel van het plein wordt gebruikt als speelterrein. Het bestaat uit een grasveld met vijf grote bomen en enkele speeltoestellen, omheind door een haag.
Het centrale deel van het plein is verhard en functioneert als sportveld (onder andere basketbal).
Planningscontext
Het Apolloplein is gelegen in een woongebied. Het gebied is gelegen in een gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (GRUP).
Analyse
Op basis van de ingewonnen adviezen van de deskundigen werden de bestaande - en nieuwe toestand grondig geanalyseerd en ontwerpmatig getoetst.
De kinderen kozen hun favoriete toestellen en speelterreininrichting aan de hand van de verkenning van het plein en bijhorende vragen. Ook volwassenen werden bevraagd. Uit beide bevragingen blijkt onder meer dat het plein heel intensief gebruikt wordt.
Mobiliteitsvoorwaarden
Randvoorwaarden
De voornaamste randvoorwaarde is een behoud van de aanwezige functies, waaronder: sporten, spelen en hondenloopzone.
Het plein kan uitgebreid worden in westelijke richting. De bruikbare oppervlakte van het plein wordt zo groter. Hierdoor kan het westelijke deel van het projectgebied woonerf worden. De Apollostraat ten oosten van het plein wordt enkelrichting, aansluitend op de bestaande rijrichting in het verlengde van de straat.
De parkeerbalans dient bij de heraanleg in evenwicht gehouden te worden. Bij dubbele rijrichting met dubbelzijdig parkeren is een rijwegbreedte van 4,80 m vereist, in de aanliggende straten wordt dit echter niet behaald. Daarom parkeren de bewoners spontaan geschrankt.
De tien grote bomen moeten worden behouden. De boomwortels liggen vaak vlak onder de verharding. Tijdens de werken zal veel aandacht besteed worden aan de bescherming van de bomen, wortelschade moet ten stelligste vermeden worden. Indien het technisch haalbaar is, wordt er aangeraden om een materiaal te kiezen waarvoor geen fundering nodig is of een fundering waarvoor geen graafwerken nodig zijn.
Verder wordt er rekening gehouden met de resultaten van de bevraging.
Ambitie
Het plein wordt heringericht met ruimte voor diverse activiteiten, onder meer: sport en spel, hondenloopzone, rustig verblijven. Maximaliseren van het comfort en de veiligheid van alle weggebruikers. De algemene beeldkwaliteit wordt verbeterd. Hierbij wordt er gestreefd het groene karakter van het plein te versterken en de groenzones te ontsluiten. De verblijfskwaliteit en belevingswaarde worden geoptimaliseerd.
Concept
Het ontwerpvoorstel formuleert een antwoord op de knelpunten in de projectzone.
Ontwerpmatig werd gezocht naar een oplossing die rekening houdt met de randvoorwaarden en ambities. De krachtlijnen van het concept worden hier alvast opgesomd.
Het bestaande plein wordt uitgebreid naar de westkant. Hierdoor kan één groot samenhangend en gezoneerd plein gecreëerd worden met maximale gebruiksruimte. Aan de westkant wordt in de vorm van een woonerf ruimte vrij gehouden om de toegang tot de woningen en de hulpdiensten te vrijwaren.
Harde randen differentiëren het binnen/buiten gevoel en scheppen een veilige afbakening tussen verkeer en zachte activiteiten.
Het plein wordt toegankelijk gemaakt aan de hand van een dynamisch spel van open/gesloten, waardoor het projectgebied doorwaadbaar blijft.
Bestaande bomen worden behouden. Het groen wordt versterkt en ontsloten, waardoor het groene karakter geaccentueerd wordt.
Om de leefkwaliteit te verhogen wordt maximaal ingezet op groen.
De grote bestaande bomen groeien nu in een omheind grasperk. In de toekomst worden die groenzones ontsloten en in de pleinstructuur geïntegreerd. Tegelijkertijd wordt het groen uitgebreid, zo ontstaat als het ware een visuele groene buffer rondom het plein.
Regenwater kan gedeeltelijk opgevangen worden in een extra (tijdelijk) spelelement en verder zo veel mogelijk (traag) infiltreren in de ondergrond. Het gebruik van water in het ontwerp is tevens een verwijzing naar de Salamandersvest die er ooit stroomde.
Omwille van de oriëntatie en hoge bomen, wordt de speelzone omgewisseld met de hondenloopzone. De speelzone wordt naar de meest zonnige plek van het plein gebracht. Er wordt nagegaan in welke mate dit hygiënische problemen met zich mee kan brengen.
Zo krijgen we op het noordelijke deel van het plein een speelzone voor kleine en grotere kinderen in combinatie met zitgelegenheid en multifunctioneel sportplein. Er komen zowel een half basketbalveld en een mini-voetbalveld als skate-aanleidingen.
Het basketbalveld wordt zo georiënteerd dat rondvliegende ballen minimaal hinderen, looplijnen niet onderbroken worden en de ruimte optimaal kan benut worden voor verschillende activiteiten (evenementen, cricket, …).
In de wijk zijn de straten vernoemd naar goden en muzen uit de oudheid. De vormgeving van het plein is daarom geïnspireerd door een afgeleide van Apollo (onder andere de zonnegod). Uit elkaar getrokken en opnieuw samengestelde zonnestralen structureren het plein. Deze structurerende elementen krijgen een multifunctioneel karakter. Ze zoneren het plein dynamisch, kunnen gebruikt worden om te zitten, spelen, skaten, water opvangen,…
De formele speelzone wordt ingericht met een samenhangende aaneenschakeling van spelobjecten. Deze begint met laagdrempelige toestellen voor de allerkleinsten waarbij de moeilijkheidsgraad geleidelijk aan verhoogt, om uit te monden in één groter uitdagend spelelement. De objecten worden grotendeels op het gras onder/tussen de bomen aan de noordkant van het plein geplaatst.
De parkeervakken langs de oostzijde van het plein worden duidelijk leesbaar afgebakend. De wegbreedte wordt afgestemd op de gebruikers en de toegestane snelheid (20 km/u woonerf en 30 km/u woonstraat);
De kruispunten worden voorzien van voetpaduitstulpingen om de oversteken te verkorten en de zichtbaarheid voor alle weggebruikers te verhogen.
Motivering: Op 7 april 2014 besprak de commissie openbaar domein de projectdefinitie en het concept.
De commissie adviseert het concept gunstig mits er geen hygiënische problemen zijn door het verwisselen van de hondenloopzone en de speelzone. De onderzijde van de boomstammen en de ondergrond moet hierover uitsluitsel geven. In de verdere uitwerking van het plan moet, naar de keuze van de materialen en de opbouw van de verhardingen toe, intensief samengewerkt worden, zodat wortelschade, maar ook wortelopdruk na de heraanleg, vermeden worden. De commissie vraagt om, wat het parkeren betreft, de zijstraten meer in beeld te brengen. De westelijke zijde wordt best gereglementeerd als woonerf, zodat foutparkeerders kunnen geverbaliseerd worden.
Antwoord:
Het verwisselen van de hondenloopzone met de speelzone werd omwille van de stand van de zon in combinatie met hoge bomen gedaan. Dit was een suggestie van de bewoners. De speelzone met aansluitende zitgelegenheid wordt zo naar de meest zonnige plek van het plein gebracht. De eventuele hygiënische problemen die hierdoor kunnen ontstaan zijn momenteel in onderzoek. Indien blijkt dat dit onoverkomelijke problemen schept, zal het plan in voorontwerp gecorrigeerd worden.
Bij uitwerking van het plan zal rekening worden gehouden met de bestaande bomen.
Het districtscollege keurt de projectdefinitie en het concept (16 december 2014) voor de heraanleg van het Apolloplein, district Berchem goed mits er rekening gehouden wordt met de volgende opmekingen:
Het districtscollege beslist in te gaan op de aanbevelingen van de commissie openbaar domein.
Het districtscollege neemt kennis van de mobiliteitsvoorwaarden.
Het districtscollege geeft opdracht aan:
| Dienst | Taak |
| bestuurscoördinator district | inspraakprocedure bewoners organiseren adviezen jeugd- en seniorenraad inwinnen |
| stadsontwikkeling/ontwerp en uitvoering/ administratie | mobiliteitsvoorwaarden ter goedkeuring voorleggen aan het stadscollege |
| stadsontwikkeling/ontwerp en uitvoering/ontwerp | na de inspraakprocedure voorontwerp opmaken |