2014_DCAN_00523 - Gorterstraat, Koolkaai - Bestratingswerken. Projectdefinitie en concept. SWOU06822 - Goedkeuring

Met het besluit van de gemeenteraad van 20 maart 2000 (jaarnummer 619), aangepast bij het gemeenteraadsbesluit 21 oktober 2002 (jaarnummer 2307), kregen de districten de bevoegdheid over het decentraal publiek domein, groenvoorziening en openbare werken.

Het districtscollege besliste de Gorterstraat en de Koolkaai heraan te leggen. Het pleintje is verouderd en dringend aan een opknapbeurt toe. Bovendien is er sluipverkeer en wordt er vaak fout geparkeerd. Op vraag van de bewoners wordt de Koolkaai heraangelegd om de overlast te beperken en het pleintje terug leefbaar te maken.

Het project kadert binnen de doelstellingen van het bestuursakkoord 2013-2018 met betrekking tot het opwaarderen van pleintjes.

De bedrijfseenheid stadsontwikkeling heeft, in samenwerking met verschillende bedrijfseenheden, de zone onderzocht en gekeken naar alternatieven voor de huidige inrichting. Dit is vertaald in een projectdefinitie en een concept en werd voor advies aan de commissie openbaar domein voorgelegd.

Situering
De Gorterstraat en de Koolkaai zijn gelegen in de rand van de oude binnenstad.
De Koolkaai vormt, samen met de Sint-Paulusplaats, Sint-Pietersvliet en de Veemarkt een cluster van verschillende pleinen.
De Gorterstraat vormt de verbinding tussen de Koolkaai en de Veemarkt.

Beide straten maken deel uit van de Kraaiwijk, een wijk die behoort tot de oudste stadsdelen van Antwerpen. Reeds van voor 1200 behoorde deze zone tot de ruien-driehoek. Deze wijk de ‘Craywyck’ zou in 1236 afgebrand zijn. Vanaf de 12de eeuw stroomde hier een gracht als deel van de stadsomheining. Op de Koolkaai bevond zich vroeger het ‘Canal aux Charbons’.

Bestaande toestand

De Koolkaai is een verouderd pleintje met 4 monumentale platanen. Door een onaangepaste inrichting, de verschillende rijbewegingen en vele inritten, wordt dit pleintje opvallend minder gebruikt dan de omliggende pleinen. Op het plein wordt er vaak fout geparkeerd. Het pleintje kenmerkt zich door de vele paaltjes.

De Gorterstraat is een kleine, smalle straat met zeer smalle voetpaden. Zij vormt de verbinding met de Veemarkt.

Analyse
Op basis van de ingewonnen adviezen van de deskundigen werden de bestaande en de nieuwe toestand grondig geanalyseerd en ontwerpmatig getoetst.

Gebruik:

• de Koolkaai wordt opvallend minder gebruikt dan omliggende pleinen: Sint-Paulusplaats, Sint-Pietersvliet en Veemarkt;
• de linkerzijde van het plein wordt gekenmerkt door kantoren, aan de rechterzijde bevinden zich enkele horecazaken en inritten;
• er zijn ook enkele horecaterrassen aanwezig, alsook enkele banken en een fonteintje.

Mobiliteit:

• aan de linkerzijde van de Koolkaai is een doorrit. Het plein zelf wordt enkel gebruikt om te laden en lossen en om de inritten bereikbaar te houden;
• de parkeerplaatsen van de Grote Kraaiwijk zijn bereikbaar via de Koolkaai;
• in de bestaande toestand zijn de panden aan de rechterzijde niet toegankelijk voor de brandweer.

Milieu:

• 4 platanen en bloklindes zijn te behouden;
• de ronde boomvakken zonder onderbeplanting worden gebruikt als hondenweide;
• in de Gorterstraat is er een groene, private scheidingsmuur.

Karakter:

• er bevinden zich enkele monumenten en panden die opgenomen zijn in de inventaris van het bouwkundig erfgoed;
• op de Koolkaai bevond zich vroeger het ‘Canal aux Charbons’. De contour van de oude kademuur is aangegeven op de Scheldekaaien;
• er zijn enkele belangrijke zicht-assen die behouden dienen te blijven;
• het ontwerp dient rekening te houden met het masterplan Scheldekaaien welke een multifunctionele open ruimte voorziet op de kaaien;
• het beeldkwaliteitsplan voorziet gebouchardeerde mozaïekkei en boomvakken met kunstharsgebonden grind.

Techniek:

• de verlichting dient wel en de riolering dient niet vernieuwd te worden;
• het plein wordt gekenmerkt door een veelheid aan soorten straatmeubilair en paaltjes;
• tussen de bomen is er een storende nutskast aanwezig. Op de kop van de bomenrij bevindt zich een klein fonteintje dat opnieuw een plaats dient te krijgen in het nieuwe ontwerp.

Mobiliteitsvoorwaarden

• Koolkaai reglementeren als woonerf. Laden en lossen altijd toegestaan. Geen parkeerplaatsen voorzien.

Parkeerbalans

Om de Koolkaai voor hulpdiensten toegankelijk te houden gaan er drie parkeerplaatsen verloren.

De commissie openbaar domein adviseert hierbij om tijdens het voorontwerp in de omgeving te zoeken naar een oplossing voor deze parkeerplaatsen.

• Gorterstraat beperkt eenrichtingsverkeer (fietsen tegen de rijrichting toegelaten).

Ambitie

De Koolkaai aantrekkelijk maken om er te verblijven door een autoluw plein te voorzien, de bestaande bomen te behouden en de link met het water en de geschiedenis van de plek te versterken.

De Gorterstraat inrichten als een sober woonerf dat de veiligheid verhoogt en de historische panden maximaal tot hun recht laten komen.

Concept

Koolkaai:
Het plein wordt autoluw aangelegd en er wordt maximaal ingezet op de verblijfsfunctie. Om dit te bekomen wordt het plein gereglementeerd als woonerf. Dit houdt in dat laden en lossen wordt toegestaan en sluipverkeer en parkeren wordt vermeden.

Hiervoor wordt de Koolkaai losgekoppeld van de Orteliuskaai zodat het zoekverkeer vanuit de Scheldekaaien vermeden wordt. Enkel de hulpdiensten zullen via de kaaien op het plein kunnen rijden.

Aangezien de inritten allemaal aan de oneven nummers gesitueerd zijn, zal ook de rijbeweging die richting uit worden verschoven. De auto’s zullen dan enkel nog hun inritten kunnen bereiken waardoor er enkel stapvoets verkeer mogelijk is.

De bestaande bomen op de Koolkaai blijven behouden. Om de doorwortelbare zone groter te maken wordt een groot vak, afgedekt met Hansegrand (een watergebonden halfverharding), voorzien.

De verdwenen Koolvliet wordt in dit concept terug gevisualiseerd en dient als ruggengraat voor het hele ontwerp. De oude kaaimuur wordt gelijkgronds aangelegd en gebruikt als afscheiding tussen rijbaan en plantvak. De verharding en de goten worden uitgevoerd in granietkei. De rand van de oude Koolvliet wordt weergegeven in blauwe steen.

Aan de zijde van de Gorterstraat komen er op het plein een fonteintje en enkele zitbanken.

Gorterstraat:
In de Gorterstraat wordt het woonerfprincipe verder toegepast. Door de aanplanting van nieuwe meerstammige bomen van derde grootte en straatmeubilair wordt een asverschuiving ingebracht. De straat blijft enkelrichting waarbij fietsen in twee richtingen wordt toegestaan.