2015_CBS_01876 - Masterplan Ekeren-Centrum, district Ekeren - Visie - Goedkeuring

Met de opmaak van het Masterplan Ekeren-Centrum wensen de stad Antwerpen en het district Ekeren over een ruimtelijk kader te beschikken waarbinnen zowel korte- als langetermijnprojecten de verbetering van de ruimtelijke structuur beogen, en dit zowel op sociaal, ecologisch, economisch als cultureel vlak. Het masterplan dient huidige en toekomstige projecten te kaderen binnen een gedragen totaalvisie. Een intensief participatietraject met het bestuur en de bewoners vormt hiervoor de basis. 

Op 23 mei 2014 heeft het college (jaarnummer 5606) op basis van hun offerte uapS aangesteld als ontwerpers voor het Masterplan Ekeren-Centrum. De opmaak van het masterplan gebeurt in volgende fasen: analyse/visie, voorontwerp en definitief ontwerp/actieplan. Op basis van verschillende werkgroepen en overlegmomenten werd vorm gegeven aan het visiedocument dat ter goedkeuring wordt voorgelegd. 

Op 4 november 2014 heeft het districtscollege  (jaarnummer 466) en 24 november 2014 (jaarnummer 113) de districtsraad van het district Ekeren het visiedocument gunstig geadviseerd met de vraag aan het studiebureau om het document verder af te stemmen met de principes en uitgangspunten van het stedelijk mobiliteitsplan en om in de mobiliteitsvisie andere alternatieven voor het doorgaand verkeer mee te nemen zoals de A12 als ringweg rond het centrum van Ekeren. Verder stelt de districtsraad Ekeren uitdrukkelijk om in het verder uitschrijven van het visiedocument niet uit te gaan van het knippen van straten in het centrum. 

Op 11 december 2014 heeft een vergadering plaatsgevonden ter afstemming van het visiedocument met het stedelijk mobiliteitsplan. Het kabinet schepen voor financiën, mobiliteit, toerisme, binnengemeentelijke decentralisatie en middenstand concludeerde dat het visiedocument inhoudelijk goed zit, maar het kaartmateriaal qua grafisme misleidend is. UapS pastte hierop het kaartmateriaal aan zodat inhoud en kaartweergave nu optimaal op elkaar zijn afgestemd.
Deze aangepaste versie werd voorgelegd aan de districtsraad Antwerpen (9 februari 2015, jaarnummer 29) en de districtsraad Ekeren (23 februari 2015, jaarnummer 27).

De visie vormt een document met basisprincipes, een kader om de evolutie van Ekeren te sturen. Het is opgebouwd uit enkele ruimtelijke principes die van het stedelijk weefsel een coherent ruimtelijk geheel willen maken. De visie wordt in de volgende fasen verder uitgewerkt en verfijnd en zal ongetwijfeld in de loop van het ontwerpproces evolueren. Daarbij zal ingezoomd worden op bepaalde strategische plaatsen met name de kerkomgeving, de Aldi-site en het Hagelkruispark. De ontwikkeling van strategieën voor deze plaatsen is cruciaal om de globale visie op lange termijn te kunnen realiseren. 

De visie is enerzijds gebaseerd op wat Ekeren is, op haar kwaliteiten en potenties en anderzijds op wat Ekeren wil worden. Ekeren is een groen district. De karakteristieke landschappen rond en in Ekeren zijn echter losgekoppeld van het stedelijk weefsel: toegangen zijn beperkt, de open ruimten zitten vaak verscholen en er is weinig tot geen relatie tussen de verschillende open ruimten waardoor het landschap in Ekeren weinig leesbaar is.

Daarnaast wil Ekeren zich profileren als groen en leefbaar, gezinsvriendelijk district. Uit participatiemomenten zoals "Ekeren luistert" en wandelingen met bewoners doorheen het centrum van Ekeren, blijkt dat het doorgaand verkeer voor de bewoners de grootste bekommernis is. Indien het doorgaand verkeer vermindert, kan aan een serie kleinschalige verzuchtingen van de bewoners worden voldaan: grotere stoepen, meer ontmoetingsruimte, meer groen, meer speelmogelijkheden, meer mogelijkheid tot evenementen, goede bereikbaarheid van het centrum, ... 

Op basis van de analyse van Ekeren wordt de visie opgebouwd rond 4 thema's:

1. Een kernfiguur

De kernfiguur is een noord-zuid gerichte figuur dwars op de as Veltwijcklaan - Groot Hagelkruis. De kern bestaat uit het Kristus Koningplein, de Markt, het kerkplein en de zone aan het oude politiecommissariaat. Deze kern wordt uitgebreid met een deel van de Kloosterstraat en de Driehoekstraat tot aan de Blarenstraat. Deze kernfiguur groepeert een serie belangrijke stedelijke bestemmingen zoals scholen, de post, de bibliotheek en het rusthuis aangevuld met verschillende commerciële functies. Het is belangrijk dat binnen deze figuur de auto te gast is zodat een aangename verblijfsruimte kan ontstaan die toch bereikbaar blijft. De kernfiguur wordt als een gedeelde ruimte uitgewerkt: hier is de auto te gast en wordt ingezet op publiek transport en zachte mobiliteit. Zo ontstaat voor de kleinschalige handel in het centrum van Ekeren een aantrekkelijk ruimtelijk kader. Handel en horeca profiteren daarbij van het centrum als een kwalitatieve rustige stedelijke open ruimte, een proces dat in vele binnenstedelijke gebieden een stimulerend effect heeft.

2. Een groen netwerk

De noord-zuidelijke kernfiguur wordt aangevuld met een groen netwerk dat de grote open ruimte verbindt. De bedoeling is om het contrast tussen stad en land te bestendigen en tegelijkertijd de grote landschappelijke structuren meer aanwezig te maken in het stedelijk weefsel. Het gaat daarbij om het verbeteren van de toegankelijkheid en de landschappen meer leesbaar te maken in het stedelijk weefsel. Dit wordt zowel op bovenlokaal als op lokaal niveau onderzocht. Op lokaal niveau krijgen 2 oost-west assen een sterk landschappelijk karakter. Zij verbinden verschillende recreatieve en toeristische sites in Ekeren. Op dit schaalniveau gaat het eerder om eenvoudige ingrepen zoals voorstellen om straten te beplanten die het centrum doorkruisen. 

3. Een zacht netwerk van binnenbouwblokken

De noord-zuidelijke kernfiguur en het groene netwerk worden versterkt met een zacht netwerk van alternatieve verbindingen voor voetgangers en fietsers. De zachte verbindingen door de bouwblokken zijn pas zinvol indien ze deel uitmaken van een ruimer netwerk en indien ze naar een stedelijke bestemming leiden. In een volgende fase wordt een selectie van parcours en functies gemaakt om die wisselwerking tussen kernfiguur en landschappelijke figuur te versterken. 

4. Een ontsluitingsfiguur

De verkeersproblemen in het centrum van Ekeren worden veroorzaakt door de concentratie van zowel doorgaand als bestemmingsverkeer in één punt. Door de grote impact op de kwaliteit van de publieke ruimte is mobiliteit een cruciaal onderwerp in de visie. Om het congestieprobleem en het doorgaande verkeer in Ekeren Centrum te verbeteren worden strategieën op verschillende schalen en voor verschillende modi uitgewerkt: aanpakken van bovenlokale mobiliteitsknooppunten, ontsluiting van lokaal verkeer; bereikbaarheid van handelaars en centrumfuncties; versterking van het aanbod aan publiek transport; bovenlokaal netwerk van zachte verbindingen; lokaal netwerk van zachte verbindingen.

Advies district Antwerpen

Op 9 februari 2015 (jaarnummer 29) werd het, naar aanleiding van de vergadering van 11 december 2014 (zie hoger), aangepaste visiedocument voor het masterplan geadviseerd op voorwaarde dat:

a) Alle uit te werken voorstellen binnen het masterplan Ekeren die gedeeltelijk of volledig op het grondgebied van het district Antwerpen liggen, worden voorafgegaan door een participatietraject met de inwoners van de betrokken wijk in het district Antwerpen. Dit participatietraject wordt uitgewerkt in overleg met het district Antwerpen.

b) Mobiliteitsingrepen binnen het masterplan Ekeren die een effect hebben op de verkeersafwikkeling in de wijken Schoonbroek en Rozemaai, worden voorzien van begeleidende maatregelen om te vermijden dat de verkeersdruk zich zou verplaatsen naar deze wijken.

c) Er ook een zachte verbinding (voetgangers, fietsers) tussen de Edisonwijk en Ekeren Centrum wordt opgenomen.

d) Bij de voorstellen met betrekking tot het openbaar vervoer ook de ontsluiting van het westelijke deel van de wijk Rozemaai ter harte wordt genomen. En de Ekersesteenweg optimaal wordt ingezet als as voor het openbaar vervoer naar Ekeren Centrum en de aangrenzende wijken, waarbij de optie voor een tramverbinding open wordt gehouden.

Advies district Ekeren

 Op 23 februari 2015 (jaarnummer 27) besliste de districtsraad Ekeren om het aangepaste visiedocument voor het masterplan gunstig te adviseren.

Beide adviezen (districten Antwerpen en Ekeren) worden, in overleg met de betrokken actoren, meegenomen en geëvalueeerd in het kader van de opmaak van het voorontwerp masterplan.