Op 29 oktober 2013 ontving de stad Antwerpen een aangetekende brief van Vlaams minister van bestuurszaken, binnenlands bestuur, inburgering, toerisme en Vlaamse rand, bevoegd voor onroerend erfgoed, met als bijlage een ministerieel besluit houdende de vaststelling van een ontwerp van lijst met de bescherming als monument van de voormalige wijnopslagplaats Houtdok-Zuidkaai 32, 2030 Antwerpen, met inbegrip van twee pompen Guinard, één pomp type Gasquet en een wijnzuiveringsmachine.
Het beschermingsdossier werd opgemaakt door het agentschap Onroerend Erfgoed van de Vlaamse overheid. De wijnopslagplaats wordt beschermd omwille van de industrieel-archeologische en historische waarde.
Op 20 december 2013 (jaarnummer 13064) besliste het college de voorgenomen bescherming ongunstig te adviseren op basis van de negatieve adviezen van het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen en AG VESPA.
Op 17 september 2014 besliste Vlaams minister, bevoegd voor onroerende erfgoed, een termijnsverlenging toe te kennen aan de voorlopige bescherming van de voormalige wijnopslagplaats in Antwerpen wegens noodzaak aan bijkomend overleg over de impact van de wijnopslagplaats als monument op de toekomstige geplande stedelijke ontwikkelingen.
De dienst monumentenzorg blijft bij haar eerder geformuleerd advies bij de voorlopige bescherming van de wijnopslagplaats zoals opgenomen in het voorgaande besluit van het college van 20 december 2013 (jaarnummer 13064). De dienst stadsontwikkeling/onroerend erfgoed/monumentenzorg adviseert de bescherming van de wijnopslagplaats gunstig als volgt:
"Deze bescherming vormt een belangrijke aanvulling op het reeds beschermd havenindustrieel erfgoed. Om de historische rol van Antwerpen als wereldhaven te duiden is het essentieel dat ook in het stadsbeeld een aantal erfgoedrelicten bewaard blijven. De wijnopslagplaats kan hierin een belangrijke rol spelen. Zeker wanneer het Eilandje, in casu de Cadixwijk, herontwikkeld is tot een woonzone is de referentie naar het industrieel verleden van groot belang om het oorspronkelijk DNA van de wijk zowel aan de nieuwe bewoners als aan bezoekers mee te geven. Alhoewel het gebouw op het eerste gezicht zeer monofunctioneel is door de specifieke inrichting, laat de grote open ruimte toch mogelijkheden tot herbestemming open. Het zou interessant zijn om voor het gebouw een (semi-)openbare functie te voorzien. De bescherming als monument heeft het voordeel dat bij restauratiewerken aanspraak kan gemaakt worden op een restauratiepremie ten belope van 80 procent van de kosten wanneer de eigenaar op het moment van de werken een openbaar bestuur is of 40 procent wanneer de eigenaar een privaatrechterlijk persoon is."
Bij de nu lopende herontwikkeling van het Eilandje ligt de focus op de herontwikkeling van de Cadixwijk, de afwerking van de Montevideowijk en het uitwerken van het Droogdokkeneiland. De herbestemming en herontwikkeling van de andere deelgebieden (het Kempeneiland, het gebied Noorderlaan-Asiadok en het Mexico-eiland) worden verder planmatig voorbereid op het einde van deze legislatuur (voorzien in de meerjarenplanning 2017-2018). De wijnopslagplaats aan het Houtdok is gelegen op het Kempeneiland, onderdeel van de tweede grote herontwikkelingsfase van het Eilandje als gemengd stedelijk gebied.
Als voorafname van een masterplan voor de tweede fase van het Eilandje werd specifiek ontwerpend onderzoek uitgevoerd op het Kempeneiland op stedenbouwkundig niveau en op gebouwniveau om een meer onderbouwde toelichting te geven bij het ongunstig advies dat het college eerder gaf op het voorlopig beschermingsbesluit.
Uit het ontwerpend onderzoek op stedenbouwkundig niveau kan worden afgeleid dat het behoud van het gebouw door zijn positie en schaal een belangrijke invloed heeft op de toekomstige morfologie van het eiland. De architectuur van de wijnopslagloods (het exterieur) heeft onvoldoende uitstraling, kwaliteit en schaal om deze positie ten volle te kunnen invullen in de toekomstige stedelijke ontwikkeling. Het gebouw legt door zijn grootte, structuur en positie een claim op de mogelijke toekomstige ontwikkelingen.
Het ontwerpend onderzoek op niveau van het gebouw zelf geeft aan dat de toekomstgerichte herbestemming van dit gebouw sterk gehypothekeerd zal worden indien er onvoldoende creatief kan omgesprongen worden om problematieken op te lossen van daglichttoetreding, klimatisatie, tekort aan nuttige oppervlakte. Slechts een vierde van de oppervlakte is herbruikbaar, indien de wijnciternes en vaste installaties volledig behouden dienen te worden. De installatie kan echter niet meer in herbruik gesteld worden. Doordat er slechts een beperkte oppervlakte aanleiding geeft tot herbestemming, de centrale hal, is het aansluiten van nieuwe bebouwing op het huidige solitaire volume de enige mogelijke manier om de huidige ruimtebeleving van de opslagplaats met de specifieke binnenarchitectuur tot zijn recht te laten komen en toch de nodige functionele ruimtes toe te voegen om een volwaardige herbestemming mogelijk te maken.
Een toekomstige functie moet bij voorkeur, gezien de ligging op de kop van het Kempeneiland, meer functionele en zichtrelatie met de omgeving aangaan. Het gebouw heeft een erg gesloten structuur die zich van de dokranden afkeert. Indien de ruimte een toekomstgerichte herbestemming dient te krijgen, blijkt uit het onderzoek en ter nuancering op het advies van Monumentenzorg dat het noodzakelijk is om de structuur ten delen open te breken naar het noorden en meer daglicht en zichten naar de dokken toe te laten.
Het transitieproces van havengebied naar stedelijk gebied zal opstarten na afloop van de huidige concessie op 31 december 2024. Door de duidelijk grote impact van het gebouw en zijn structuur op een eventuele herbestemming wordt geadviseerd om het toekomstperspectief van het Kempeneiland en het Eilandje tweede fase te laten primeren en de wijnopslagloods aan de Houtdok-Zuidkaai niet te beschermen.
Het samenwerkingsprotocol Eilandje afgesloten tussen de stad Antwerpen en het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen werd goedgekeurd door de gemeenteraad op 16 februari 2009 (jaarnummer 197) en regelt de gefaseerde herontwikkeling van het Eilandje van havengebied naar gemengde stadswijk. Voor het Kempeneiland legt het protocol vast dat de havenactiviteiten kunnen doorlopen tot de uiterste concessiedatum van 31 december 2014.
Het gebied ligt binnen het grootstedelijk gebied Antwerpen in een zone voor ambachtelijke bedrijven en KMO's. De bouwcode is van toepassing.
Er werd een ministerieel besluit opgemaakt houdende vaststelling van een ontwerp van lijst van voor bescherming vatbare monumenten, overeenkomstig de bepalingen van het decreet van 3 maart 1976 tot bescherming van monumenten, stads- en dorpsgezichten.
Er werd een ministrieel besluit opgemaakt houdende een termijnsverlenging van een ontwerp van lijst van de als monument te beschermen voormalige wijnopslagplaats te Antwerpen.
Het college beslist een collegiale brief gericht aan Vlaams minister-president Geert Bourgeois, bevoegd voor onroerend erfgoed, goed te keuren waarin meer uitvoerig de motivatie wordt opgenomen waarom het college een ongunstig advies heeft verleend bij het beschermingsbesluit voor de wijnopslagplaats aan de Houtdok-Zuidkaai 32, 2030 Antwerpen.