2014_CBS_10407 - Patrimonium bestuurszaken. Grote Markt 1. Antwerpen. Stadhuis - Open Oproep. Selectie 5 kandidaten - Goedkeuring

De documentatie rond de open oproep stelt dat de gangbare vergoeding voor een volledig ontwerpend onderzoek 1% op de totale investeringskost is. Na overleg met het team stadsbouwmeester wordt een bedrag geadviseerd van 35.000,00 EUR exclusief btw per ontwerper omwille van de complexiteit van het dossier. Dit betekent voor de vijf ontwerpers samen 175.000,00 EUR exclusief btw. 

Er is eveneens een budget voorzien van 375,00 EUR exclusief btw per half dagdeel voor het aanstellen van een extern jurylid en 375,00 EUR exclusief btw per half dagdeel voor het aanstellen van een extern deskundige duurzaamheid (Breeam assessor). Te verwachten is dat de jurering 8 halve dagen in beslag zal nemen. Dit betekent in totaal 6.000,00 EUR exclusief btw.

Voor de vergoeding van de vijf geselecteerde ontwerpers (175.000,00 EUR exclusief btw), het extern deskundige jurylid (3.000,00 EUR exclusief btw) en de extern deskundige duurzaamheid (3.000,00 EUR exclusief btw) wordt een bedrag voorzien van 181.000,00 EUR, exclusief btw (219.010,00 EUR inclusief btw).

Artikel 57 § 3,4° van het Gemeentedecreet van 15 juli 2005 stelt dat het college van burgemeester en schepenen bevoegd is voor het voeren van de gunningsprocedure, de gunning en de uitvoering van overheidsopdrachten.

Op 28 mei 2014 besliste het college om de Vlaams Bouwmeester  te mandateren om een opdracht voor de restauratie en de herinrichting van het Antwerpse stadhuis tot een hedendaags huis van bestuur op te nemen in de procedure van de Open Oproep.

Selectie van maximum 5 kandidaten

De ontvankelijke kandidaturen van de Open Oproep worden op een lijst van kandidaat-ontwerpers opgenomen. Zoals de procedure Open Oproep voorziet, delegeert de opdrachtgever de Vlaams Bouwmeester om een beperkte en kwalitatieve preselectie voor te stellen uit de geldige kandidaten.

De Vlaams Bouwmeester bereidt de selectie voor door een ontwerp-shortlist op te stellen. Deze voorselectie gebeurt door de kandidaten en hun portfolio’s te toetsen aan de selectiecriteria. De projectdefinitie omvat de projectgebonden kwaliteitsverwachtingen die specifiek zijn voor elk project uit de Open Oproep.
De selectiecriteria zoals opgenomen in het samenwerkingsprotocol tussen stad Antwerpen en de Vlaams Bouwmeester zijn: 

1. de algemene ontwerpmatige deskundigheid met betrekking tot de projectopdracht;
2. vakbekwaamheid;
3. relevante ervaring.

Uit deze lijst worden maximum vijf ontwerpers geselecteerd. De ingezonden portfolio’s en motiveringen van de geldige kandidaturen worden bij de Vlaams Bouwmeester grondig bestudeerd en getoetst aan de ambities van de opdrachtgever en aan de selectiecriteria.

Samenstelling jurycommissie en aanstelling extern jurylid

Conform artikel 141, § 2 van het Koninklijk Besluit plaatsing overheidsopdrachten klassieke sectoren van 15 juli 2011 werd voor het project een jury van 6 personen samengesteld. Deze jury wordt voorgezeten door de Vlaams Bouwmeester op grond van de opdracht waarmee hij door de Vlaamse Regering is belast.
De jurycommissie is samengesteld uit de lijst zoals deze terug te vinden is in het samenwerkingsprotocol tussen de stad Antwerpen en de Vlaams Bouwmeester.

Samenstelling gunningscommissie

De gunningscommissie is actief in de onderhandelingsfase. Alle laureaten die in vorige fase door de jury aangeduid werden, nemen deel aan de onderhandeling. De opdrachtgever wordt in deze fase bijgestaan door de Vlaams Bouwmeester (als door de regering aangestelde adviseur van de Vlaamse Regering) en door de juryleden, zoals deze terug te vinden zijn in het samenwerkingsprotocol tussen de stad Antwerpen en de Vlaams Bouwmeester. Het aanduiden van de voorkeursbieder(s) met wie de finale contractonderhandeling gevoerd wordt, gebeurt steeds in overleg met de Vlaams Bouwmeester.

Selectie van maximum 5 kandidaten

De selectie van de vijf ontwerpteams vond plaats in de kantoren van de Vlaams Bouwmeester te Ravensteingallerij 54, 1000 Brussel op 6 oktober 2014 in aanwezigheid van: 

Vlaams bouwmeester Peter Swinnen, voorzitter van de selectiecommissie.
De vertegenwoordigers van de opdrachtgever:

• Tom Geenen, kabinet burgemeester stad Antwerpen (waarnemend);
• Elsebie Huybrechts, afgevaardigde van team stadsbouwmeester, stad Antwerpen/ stadsontwikkeling;
• Ann Volders, consulent architectuur, stad Antwerpen/ stadsbeheer;
• Johan Veeckman, adjunct coördinator monumentenzorg, stad Antwerpen/ stadsontwikkeling;
• Tom Verbelen, bestuurscoördinator, stad Antwerpen/ bestuurszaken.

Voor het Agentschap Onroerend Erfgoed (adviserend):

• Madeleine Manderyck, adviseur onroerend erfgoed.

Volgende shortlist van 10 kandidaten werd samengesteld door Team Vlaams Bouwmeester:

• Pluspunt architectuur bvba;
• Maat_werk architecten bvba;
• TV Erfgoed & Visie en Studio Farris Architects bvba;
• Bovenbouw Architecten bvba;
• TV RE-ST, Baukuh;
• TV_’t Stad HUIS (Wessel de Jonge Architecten bna bv, Barbara Van der Wee Architects, Hollandse Nieuwe concepts & design, VK Engineering, Climatic Design Consult);
• TV Architectenbureau Vanhecke & Suls bvba en B-architecten nv;
• TV Bilquin Serck architecten, Fernandez-Abascal Muruzabal Arquitectos, bureau B.Delaey conservatiearchitecten, Aldirk Heirman – Land9 bvba;
• TV TAK architectenbureau, Poponcini & Lootens ir architecten bvba, Lohmann’s Architecture Urban + Industrial Design;
• TV HUB, Origin Architecture & Engineering, Bureau Bouwtechniek en Hub. 

De opdrachtgever selecteerde op advies van de Vlaams Bouwmeester en aan de hand van de selectiecriteria en de portfolio’s van de kandidaten, volgende vijf ontwerpers / ontwerpteams:

• Bovenbouw Architecten bvba;
• TV RE-ST, BAUKUH;
• TV_’t Stad HUIS (Wessel de Jonge Architecten bna bv, Barbara Van der Wee Architects, Hollandse Nieuwe concepts & design, VK Engineering, Climatic Design Consult);
• TV TAK architectenbureau, Poponcini & Lootens ir architecten bvba, Lohmann’s Architecture Urban + Industrial Design;
• TV HUB, Origin Architecture & Engineering, Bureau Bouwtechniek.

Voor de geselecteerden geldt dat hun kwaliteiten conform de gehanteerde selectiecriteria aansluiten bij de verwachtingen en uitgangspunten van de opdrachtgever vervat in de projectdefinitie. Gezien de belangrijke historische en monumentale waarde van het project zullen alle ontwerpteams gevraagd worden om ten allen tijde tijdens het ontwerp- en uitvoeringsproces de nodige deskundigheid betreffende de restauratiewerkzaamheden (inclusief deskundigheid betreffende de beoogde referentieperiode) te verzekeren.
Omwille van de volgende redenen beantwoorden de volgende ontwerpers/ontwerpteams in het licht van de selectiecriteria het meest aan de verwachtingen en uitgangspunten van de opdrachtgever:

1      Bovenbouw Architecten

Selectiecriterium 1: de algemene ontwerpmatige deskundigheid met betrekking tot de projectopdracht

Bovenbouw heeft relevante ervaring inzake het bouwen en verbouwen van gebouwen met een publieke functie. Zo staat Bovenbouw momenteel in voor de renovatie en uitbreiding van een politiekantoor op Antwerpen-linkeroever. Door de geplande ingrepen aan het bestaande gebouw wordt de publieke werking geëxpliciteerd, het gebouw krijgt een transparant onthaal en een nieuwe vleugel achteraan die de kantoren op de achterliggende open ruimte betrekt. In Antwerpen-centrum renoveert Bovenbouw 3 historisch waardevolle panden voor AG VESPA tot 8 individuele wooneenheden en 2 winkelruimtes. Daarbij worden de karakteristieke elementen behouden en in de verf gezet en omzichtig gekoppeld aan hedendaags gebruikscomfort. Bovenbouw gaat voor deze opdracht een samenwerking aan met Callebaut Architecten vanuit een gedeelde interesse voor het conserveren en optimaliseren van historisch erfgoed.

Callebaut architecten nemen als restauratiedeskundigen het aandeel restauratie op zich. Zij kunnen relevante ervaring aantonen in de restauratie van gebouwen met een publieke functie, waaronder de algemene restauratie van het Stadhuis van Diksmuide. Door eerdere opdrachten in Antwerpen, waaronder de restauratie van o.a. de Montevideo Pakhuizen en de werkzaamheden voor de Zoo van Antwerpen zijn zij niet onvertrouwd met het patrimonium van Antwerpen.

Studiebureau Duurzaamheid en Technieken Deerns
Studiebureau Deerns staat in voor het duurzaamheidsaspect van de restauratie. Zij kunnen terugvallen op een uitgebreide ervaring inzake het opstellen van op maat gemaakte BREEAM- evaluatieschema’s. Deerns beschikt over de benodigde expertise, creativiteit en ondersteunende software om voor elk project een onderbouwd en duurzaam advies te geven.

Selectiecriterium 2: de vakbekwaamheid

Bij deze opdracht zal Bovenbouw instaan voor het luik architectuur en interieur. Bovenbouw vervult daarnaast een coördinerende rol binnen het team van experts. Het bureau Bovenbouw Architectuur is georganiseerd rondom zaakvoerder Dirk Somers als een team van 12 internationaal gerekruteerde medewerkers. In 2001 richt hij met Erik Wieërs het bureau Huiswerk Architecten op. Sinds 1oktober 2011 zijn de activiteiten van Huiswerk architecten opgesplitst en start Dirk Somers in 2011 Bovenbouw Architecuur op. Dirk Somers doceert in TU Delft en Ugent.

Callebaut Architecten is een expert ter zake met betrekking tot hoogwaardige restauraties en verbouwingen van historische gebouwen en monumenten met een publieke of private functie. Het atelier van Wouter Callebaut telt momenteel een tiental medewerkers en is ontstaan uit het verlangen en de noodzaak om monumenten en oude gebouwen op een rationele en geïnspireerde wijze te herbestemmen of te restaureren. Voorafgaand vindt een grondige screening plaats, zodat een optimaal evenwicht kan worden gegarandeerd tussen enerzijds het behoud en het onderstrepen van aanwezige troeven en anderzijds de noodzakelijke ingrepen die een moderne werking garanderen. Daarbij nemen kwaliteit en vakmanschap een centrale plaats in.

Studiebureau Duurzaamheid en Technieken Deerns is in 1928 opgericht als Nederlands installatietechnisch ingenieursbureau en heeft zich in de afgelopen 85 jaar ontwikkeld naar een belangrijke onafhankelijke, internationale partner in technische oplossingen. Deerns adviseert jaarlijks bij meer dan 500 projecten. Variërend van klein, een quickscan van een begroting, tot heel groot zoals een volledig technische ontwerp inclusief aanbesteding en uitvoeringsbegeleiding van publieke voorzieningen. Dankzij werk aan verschillende historische gebouwen heeft Deerns de afgelopen jaren een sterke reputatie opgebouwd inzake integratie van technische installaties bij renovatieopdrachten.

Selectiecriterium 3: de relevante ervaring

Het aangeleverde portfolio bevat heel wat relevante referenties van het ontwerpteam waaronder de drie waardevolle historische gebouwen die Bovenbouw momenteel verbouwt in opdracht van AG VESPA. Andere referentieprojecten van Bovenbouw zijn onder ander het politiekantoor in Schoten en het overheidsgebouw Martelaerenplein. Het portfolio bevat bovendien nog bijkomende restauratieprojecten van Callebaut architecten. De restauratie van de Montevideo pakhuizen, de restauratie van ‘De Shop’ (naast de Red Star Line) en de restauratie van het kunstencentrum De Vooruit in Gent tonen de ervaring en referenties op vlak van restauratie.

2.      TV RE_ST, BAUKUH

Selectiecriterium 1: de algemene ontwerpmatige deskundigheid met betrekking tot de projectopdracht
Ontwerpen zijn voor Baukuh onafhankelijk van persoonlijke smaak. Baukuh produceert architectuur uit een rationeel en expliciet vormgevingsproces. Dit proces is gebaseerd op een kritisch inzicht in de architectuur van het verleden en vanuit deze publieke kennis kan elk architecturaal probleem opgelost worden.
Baukuh werd meermaals, met een geconsolideerde internationale ervaring in cultureel complexe architectonische thema's, geconfronteerd met het omgaan van erfgoedprojecten.

RE-ST heeft een gecultiveerd inzicht, in het bijzonder over erfgoedzorg, binnen de Vlaamse context vanuit een internationaal perspectief. RE-ST is zeer goed vertrouwd met het realiseren van erfgoedprojecten binnen de huidige wetgeving inzake Monumenten en Landschappen.

Ruimte is het werkveld van de architect en ze menen dat ze hiermee ecologisch – lees zuinig – om moeten gaan. Hiervoor is een strategische attitude nodig daarom werken ze graag aan het terug zichtbaar maken en herstellen van bestaande structuren, het herdenken van ruimtelijke structuren gesteund door kritische reflecties en onderzoek.

Het team zal bovendien versterkt worden met het studiebureau GRONTMij die over een divers aanbod van technische capaciteiten beschikt welk zal ingezet worden om een geïntegreerd antwoord te bieden aan de gestelde vragen, in het bijzonder inzake duurzaamheid (o.a.BREEAM)

RE-ST, Baukuh en Grontmij hebben reeds bewezen een gedegen team te zijn om de inherente complexiteit van zulke delicate opdracht aan te kunnen. Het team combineert sterke formele ideeën met extreme tolerantie naar de verscheidenheid van behoeftes en ambities van de opdrachtgever die in ieder collectief bouwproces voorop worden gesteld. Het team combineert eveneens een aanzienlijke ervaring in restauratieprojecten met een expertise op vlak van financiële als architecturale haalbaarheid. Het team is jong en scherp genoeg maar beschikt tevens over voldoende solvabiliteit en ervaring om het proces samen met de opdrachtgever te doorlopen.

Zo werkt dit team ook samen aan de restauratie van het Klein Seminarie te Hoogstraten – eveneens een Open Oproep die gewonnen werd door de kracht van de samenwerking tussen deze drie partijen.       

Selectiecriterium 2: de vakbekwaamheid

Baukuh werd in 2004 opgericht door Paolo Carpi, Lorenzo, Laura, Silvia Lupi, Vittorio Pizzigoni, Giacomo Summa, Francesca Torzo en Andrea Zanderigo. Paolo Carpi was assistent van professor Stefano Boeri (Universiteit Venetië) en professor Franz Prati (Universiteit Genua). Paolo carpi geeft sinds 2010 les aan de architectuurfaculteit in Genua. In 2010 richtte hij het magazine San Marco op. De samenwerking met RE_ST loopt ook voor andere projecten in Vlaanderen.

RE-ST is een architectuurpraktijk opgericht in 2010 door Dimitri Minten en Tim Vekemans. Beiden hebben ze afgelopen jaren ruime ervaring opgedaan als projectcoördinator met zowel eigen projecten als projecten in opdracht van enkele architectenkantoren. Het team is sinds de oprichting gegroeid tot een groep van 6 gedreven jonge ontwerpers en onderzoekers.

Selectiecriterium 3: de relevante ervaring

BAUKUH heeft (internationale) ervaring betreffende erfgoed. Hun werk wordt gekenmerkt door een sterke conceptmatige invalshoek. De opgegeven referenties tonen de zoektocht naar concepten die, vanuit het respect voor het bestaande, nieuwe vormen van ruimtegebruik en herstructurering van bestaande ruimten in functie van nieuwe behoeften mogelijk maken. De opdrachtgever is nieuwsgierig naar de manier waarop dit team het project voor het stadhuis benadert.

RE-ST heeft ruime deskundigheid inzake het omgaan met restauratie- en herbestemmingsprojecten. Dimitri Minten doceert tevens het vak Erfgoedzorg aan de UHasselt faculteit Architectuur (2Ma AR). Hij heeft voor de oprichting van RE-ST ruime ervaring opgedaan inzake restauratieprojecten bij o.m. het architectenbureau TEAM herman van meer – architecten & co – Hasselt (9 jaar) en a2o-architecten – Hasselt (5 jaar). Tim Vekemans doceert het vak Herbestemming (1Ma AR).

Als referenties voor het project van het stadhuis geeft de tijdelijke vereniging de projecten Herbestemming van de zaal Harmonie in Antwerpen, de restauratie van het cultureel centrum Vredeberg in Lier en de restauratie van Witte Ville in Watermaalbosvoorde.

3      TV_’t Stad HUIS

Deze tijdelijke vereniging bestaat uit de bureaus van Wessel de Jonghe Architecten, Barbara Van der Wee Architects, Hollandse Nieuwe concepts & design, VK Engineering en Climatic Design Consult.

Selectiecriterium 1: de algemene ontwerpmatige deskundigheid met betrekking tot de projectopdracht

Wessel de Jonge architecten bna bv is van start gegaan in 1999. Het team onderscheidt zich door een expertise op het gebied van herbestemming van bestaande gebouwen, variërend van sociale woningbouw en koopappartementen tot gebouwen met een museale bestemming, gezondheidszorg, onderwijs en utiliteitsbouw. In veel gevallen is daarbij sprake van aanvullende nieuwbouw of invullingen in een bijzondere omgeving. Vaak gaat het om complexe projecten waarbij wordt ingezet op een resultaat waarbij de gebruiker centraal staat. Een doel van de ontwerpers is ervoor te zorgen dat een gebouw weer voor zichzelf gaat spreken. Dit vergt soms terughoudendheid van de ontwerper.       

Het architectenbureau Barbara Van der Wee Architects is werkzaam binnen drie specifieke luiken van de architectuurpraktijk. Het team kan instaan voor architectuuropdrachten (Restauratie, herbestemming en actualisering van waardevolle historische gebouwen,…).

Daarnaast kan het team interdisciplinair vooronderzoek uitvoeren in samenwerking met KIK, WTCB, historici en andere specialisten in het domein van monumentenzorg. Dit interdisciplinair onderzoek gaat elke restauratiestudie vooraf waarbij het onderkennen van de bouwgeschiedenis centraal staat. Voor het team van Barbara Van der Wee Architects maakt het behoud van de authenticiteit van het gebouw en de integratie van hedendaagse interventies en technieken integraal deel uit van het ontwerpproces om nieuwe bestemmingen mogelijk te maken. Daarom werkt zij veelvuldig samen met externe partners voor grootschalige architectuurprojecten of sites waarbinnen historische gebouwen een belangrijke plaats innemen.

Tenslotte levert dit team binnen architectuuropdrachten met externe partners ook advies bij de opmaak van masterplannen, architectuuropdrachten,….

Hollandse Nieuwe staat in voor de integratie van het duurzaamheidsconcept (onder andere Breeam) en de proces- en budgetbewaking. Verder kunnen zij een insteek leveren voor interieurrenovaties.

VK engineering staat in voor speciale technieken en stabiliteit.

Climatic Design Consult levert advies ter ondersteuning van klimaat- licht en luchtbeheersing.

 Selectiecriterium 2: de vakbekwaamheid

Wessel de Jonge

Als zelfstandig architect leidt Wessel de Jonge sinds april 1999 het gelijknamig architectenbureau met een bijzondere expertise op het gebied van herbestemming van gebouwen, dikwijls in een dynamisch stedelijke context en steeds vaker in combinatie met nieuwbouw. Vaak betreft dit rijksmonumenten zoals de Van Nelle Ontwerpfabriek (1928) in Rotterdam en Sanatorium ‘Zonnestraal’ (1928) in Hilversum. Het bureau is gevestigd op de derde etage van de Van Nelle Ontwerpfabriek te Rotterdam.

Barbara Van der Wee heeft reeds meer dan 30 jaar ervaring op het vlak van restauratieprojecten. Ze kan een uitgebreide lijst aan referentieprojecten voorleggen. De opdrachten beslaan het brede werkveld van restauratiewerkzaamheden, met name het opmaken van voorstudies, opmaak van masterplannen, restauraties van gebouwen, gevels, tuinen,….

Hollandse Nieuwe heeft 21 jaar ervaring in het ontwikkelen van flexibele en duurzame omgevingen van 100 tot 40.000 m2. De focus ligt in het identificeren en begrijpen van strategische doelen, functionele eisen en culturele waarden van de opdrachtgevers en het vertalen hiervan in ruimtelijke oplossingen.

Het portfolio van de ondersteunende teams tonen allen ervaring met het werken binnen waardevolle en historische gebouwen.

Selectiecriterium 3: de relevante ervaring

De deskundigheid van de tijdelijke vereniging is af te lezen uit de oplijsting van de referenties van de verschillende leden. Elk bureau beslaat een specifiek werkveld dat complementair is binnen de tijdelijke vereniging.

Wessel de Jonge

Gerestaureerde (rijks) monumenten zijn onder andere De Van Nelle fabriek (UNESCO Werelderfgoed 2014 en EU Award for Cultural Heritage 2008) het Rietveld Paviljoen in Venetië, het St. Jobsveem, Hotel Pincoffs en het Huf-gebouw in Rotterdam, de Vermeerschool in Hilversum en diverse woonhuizen.

Barbara Van der Wee

Referentieprojecten omvatten onder andere het paleis voor schone kunsten in Brussel met de inrichting van de Bozar brasserie met keukeninfrastructuur, het Hortamuseum waar de voormalige woning en atelier van architect Victor Horta werd gerestaureerd en tot slot het Hotel Winssinger te Brussel waar de voormalige woning met laboratorium van de heer Winssinger (architect Victor Horta) werd gerestaureerd.

Ook de technische bureaus in deze tijdelijke vereniging leggen referenties voor van projecten binnen beschermde gebouwen. Bovendien hebben de verschillende teams op een of andere manier reeds samengewerkt aan gezamenlijke opdrachten, wat ten goede komt aan de interne communicatie en afspraken. 

4      Tak_Polo_lohmann

Selectiecriterium 1: de algemene ontwerpmatige deskundigheid met betrekking tot de projectopdracht

Deze kandidatuur bevat volgende teams en taakverdeling:

TAK architecten: restauratie en monumentenzorg, architectuur, roerend en onroerend erfgoed, conservatietechnieken, energie en duurzaamheid (Breeam).
POPONCINI & LOOTENS ir. Architecten: architectuur (Breeam), exploitatie en vastgoed, wetgeving en uitvoering.
LÖHMANN’S: (architectuur theoretisch) ontwerponderzoek, interieur, architectuur.

Op het vlak van cultureel erfgoed wil TAK zorg dragen voor instandhouding van het architectonische verleden. Dit erfgoed heeft echter niet alleen een verleden, maar verdient ook een toekomst waarvan de levensvatbaarheid gegarandeerd is. TAK architecten heeft als werkwijze om alvorens met een restauratie of herbestemming wordt begonnen, eerst een analyse van de architectuur op te stellen. Het aanpassen van een gebouw met behoud van de monumentale waarden, vraagt eerst een onderzoek en analyse van de architectuur, de structuren en het gebruik van het gebouw. Zo kan een conclusie worden gevormd, die een ruim en compleet beeld geeft en tevens ingaat op aspecten als immateriële waarden en duurzaamheid. De architectuuranalyse is voor TAK de basis voor een geslaagd ontwerp van een restauratie of herbestemming, die het gebouw respecteert en voldoet aan het programma van eisen, waardoor een toekomst wordt gewaarborgd. TAK architecten is een Nederlands gecertificeerde bureau op het vlak van cultureel erfgoed, wat garant staat voor procedurele kwaliteit en vakinhoudelijke kennis.

De ingenieur-architecten Mauro Poponcini en Patrick Lootens ontwikkelden een ontwerpmethodiek gebaseerd op basispijlers van analyse en onderzoek, multidisciplinariteit en samenwerking, kwaliteitsbeheer en duurzaamheid.

De meeste gebouwen ontworpen door Poponcini & Lootens, hebben een verschillende morfologie. Ze worden ontworpen voor een specifiek programma op een specifieke plaats, elementen die bij ieder project anders zijn. De architectuur dient zich aan als een inherente logica tussen programma, constructie, vorm en omgeving. Het ontwerp als gevolg van het kritisch inspelen op het programma en het bepalen van de relatie tot de omgeving.

Bij deze methode speelt de bouwheer een zeer belangrijke rol. Hij is een actieve partner in het ontwerpproces, in het juist formuleren van het programma. De architect dient hem hierbij te helpen door hem de juiste vragen te stellen.

Bureau LÖHMANN’S onderscheidt zich met een integrale aanpak in het verweven van verschillende schalen in een project. Bijzondere uitdagingen zijn projecten waar zich de kans voordoet door middel van architectuur een verassende wending te geven aan een schijnbaar vanzelfsprekende manier van kijken en ervaren van ruimte. Dit openen van een ander perspectief doet men door een weloverwogen subtiel gebruik van architectonische middelen. Het is ons doel om met architectuur Freiräume te creëren -ruimtes, gemaakt en ontworpen voor individuele invulling door individuele gebruikers.

Voor deze opdracht wordt verder samengewerkt met Ingenieursbureau Ingenium en Jan Van Aelst (stabiliteit).

Dit team formuleert in hun motivatie dat men vanuit een strategische visie een lans wil breken om zowel de plint van het huidige stadhuis alsook de locatie van het voormalige stadhuis op te nemen in het onderzoek, en zo de ambitie te ondersteunen om het stadhuis zijn publieke functie met een nieuw elan te laten vervullen.

Op de plaats van het voormalige bouwblok ‘De Teerling’ , waar tot begin 15de  eeuw het voormalige stadhuis gevestigd was, zien zij een opportuniteit om de publieke ruimte beter aan te sluiten op een open en transparant betreden van het Stadhuis. De historische setting van de Grote Markt vraagt om een respectvolle aanpak, waarbij dit beschermd stadszicht onaangeroerd zijn grandeur moet behouden. Deze open en onderzoekende houding prikkelt de opdrachtgever.

Selectiecriterium 2: de vakbekwaamheid

TAK architecten is in 1983 opgericht door Kees Tak en voert opdrachten uit op het gebied van restauratie, herbestemming, reconstructie, nieuwbouw en onderzoek. Een enthousiast team van twintig medewerkers, verdeeld over vestigingen in Delft en Arnhem, werkt aan zeer uiteenlopende opdrachten in onderzoek, ontwerp en uitvoering. Tot het opdrachtenpakket behoren zowel woonpanden, boerderijen, kerken, overheidsgebouwen, stations, kastelen en industrieel erfgoed, als fortificaties, gemalen, sluizen en bruggen. Hierbij primeert steeds de kwaliteit van het werk, het eindresultaat, gedragen door de professionaliteit van de medewerkers.

POPONCINI & LOOOTENS ir. architecten (POLO). Mauro Poponcini en Patrick Lootens genoten hun opleiding architectuur aan de Faculteit Toegepaste Wetenschappen aan de K.U.Leuven. Mauro Poponcini vervult een onderwijsopdracht aan de KULeuven. Ook Patrick Lootens vervulde tot 2005 een onderwijsopdracht aan de Hogeschool Antwerpen, afdeling Architectuur. In 2013 behaalde hij een “Master in Urbanism and Strategic planning” aan de KULeuven.

Sinds 1991 besturen zij Poponcini & Lootens ir. architecten bvba, gevestigd te Antwerpen. Het volledige team bestaat momenteel uit een 55-tal medewerkers. Het team is in ruim 20 jaar tijd gegroeid tot een stevige, breed onderbouwde structuur, waarin het verloop van de bouwprocessen gebaseerd is op een ruime expertise en ervaring. De activiteiten bestrijken een ruim palet aan gebouwtypologieën, aan diverse schaalniveaus en aan de meest uiteenlopende vormen van stedelijke/landschappelijke context.

LÖHMANN’S Architecture U+ID bestaat 17 jaar en werd opgericht door de Duitse architect Dipl.- Ing. Heike Löhmann. Heike Löhmann is afgestudeerd als architect aan de Technische Universiteit in Darmstadt en heeft daarna enkele jaren gewerkt bij Rem Koolhaas / OMA en Benthem Crouwel architecten. Bij Benthem Crouwel architecten was zij o.a. verantwoordelijk voor ontwerp en realisatie van het De Pont Museum in Tilburg. Het bureau LÖHMANN’S heeft een reeks spraakmakende projecten gerealiseerd, die meervoudig in binnen- en buitenland zijn gepubliceerd. 

Selectiecriterium 3: de relevante ervaring

TAK Architecten: Huid Der Provincie - Arnhem, Heilig Land Stichting en Cenakelkerk – Ulft, jezuïetenklooster, ’s-Heerenberg.
POLO: Kantoortoren Fabiolalaan – Gent, Artesis Hogeschool – Antwerpen, Helix – antwerpen.
Löhmann : vermogensbank Oyens& Van Eeghen – Den Bosch, hoofdkantoor.
Heerema – Leiden en House4 – een stadswoning in een Rijksmonument. 

5      TV HUB_ORIGIN_BB

Selectiecriterium 1 : de algemene ontwerpmatige deskundigheid met betrekking tot de projectopdracht

Objet trouvé - Gezien het historisch belang van het stadhuis stelt dit team een aanpak voor waarin met slimme, precieze en kleinschalige ingrepen aan een grootschalige verandering wordt gewerkt. Deze verandering behelst – naast een meticuleuze restauratie - het eerherstel van de publieke relatie van het gebouw tot de omgeving door een herschikking van de organisatie op het gelijkvloers en het respectvol openstellen van de gevels naar de Grote Markt en de Suikerrui, de gevoelige verbetering van de ruimtelijke kwaliteit van de derde verdieping, een verregaande verduurzaming, en het in voege brengen met de huidige bouwnormeringen. Ze vergt een breuk met de ad hoc benadering, naar een integraal plan. Een plan dat dienstbaar is aan, en werkt met, de intrinsieke ontwerpkwaliteiten in het gebouw. Ontwerpkwaliteiten die in het verleden soms verborgen zijn geraakt, maar die – zoals bleek bij de haalbaarheidsstudie – heel goed de basis kunnen zijn voor een nieuwe toekomst. HUB wenst dit project uit te voeren met de tijdelijke vereniging (TV) die ook de haalbaarheidsstudie Stadhuis Antwerpen heeft uitgevoerd: HUB-ORIGIN Bureau Bouwtechniek. Onderaannemers van de TV zijn Daidalos (akoestiek, gebouwfysica), RCR (technieken) en FPC (brandveiligheid).

Voor HUB is het ontwerpen van ruimte een langdurig en breed engagement. Het leveren van integrale ontwerpkwaliteit doorheen verschillende ruimtelijke schalen staat daarbij centraal. Hierdoor verdiept HUB zich in ‘scherpte-diepte’. Daarbij houdt men tegelijkertijd het grote geheel en het kleinste detail scherp in beeld. Dit is de belangrijkste toegevoegde waarde en onderscheidende kwaliteit. HUB maakt architectuur die structurerend is binnen een stedelijke context, en ontwerpt stedenbouwkundige ontwikkelingen vanuit een architecturale en bouwkundige realiteit. Dat is onze scherpte. We stappen daarbij graag vroeg in het proces – idealiter voor de vraag naar een gebouw zich opdringt - en gaan engagementen op lange termijn aan. Zo biedt men ook de noodzakelijke diepte.

Origin deed in het verleden specifieke ervaring op met betrekking tot de restauratie en de renovatie van gemeentehuizen en/of stadhuizen. Elk van de projecten omvatten telkens intensieve voorbereidende onderzoeken met als bedoeling inzicht te verwerven in de kwaliteiten van een gebouw. Zo kan het potentieel van de beschermde gebouwen geëvalueerd worden en dit om nadien de goede restauratiefilosofie te kunnen bepalen en de meest performante restauratie- en renovatieopties te kunnen voorleggen.

Bureau Bouwtechniek streeft ernaar om met kennis en technische expertise een meerwaarde te genereren bij de realisatie van projecten. Kwaliteit, duurzaamheid en innovatie zijn daarbij de leidende motieven. Bureau Bouwtechniek ondersteunt ideeën, concepten en/of ontwerpen van a tot z, begeleidt technische renovatiedossiers op hoog niveau en geeft strategisch en multidisciplinair advies op het vlak van energie en bouwtechniek.

Selectiecriterium 2: de vakbekwaamheid

De organisatie van HUB drijft op kennis, kunde en verbeelding. Het team bestaat uit hoog opgeleide, breeddenkende mensen, gericht op het ontwikkelen van een grote autonomie in een open ontwerpcultuur. De dagdagelijkse leiding is in handen van Koen Drossaert en Bart Biermans. Beiden zijn stichtende vennoten. Zij volgen tevens de inhoudelijke ontwikkeling van alle projecten op. Het algemene beheer van het kantoor is in handen van Kristien Anseeuw. HUB telt in totaal 21 medewerkers en is gestructureerd rond 4 teams. Allen zijn ingenieur-architect, architect en/of landschapsarchitect. De interne organisatie van een team is in handen van een teamverantwoordelijke. Elk team behandelt meerdere projecten doorheen zeer uiteenlopende schaalniveaus. De projecten vallen onder de verantwoordelijkheid – in directe samenspraak met één of beide stichtende vennoten – van een projectleider. Deze is een uniek aanspreekpunt voor de opdrachtgever. De organisatie van HUB is licht en lenig, maar tevens in staat tot het nemen van eindverantwoordelijkheid in complexe en grootschalige projecten.

Origin Architecture & Engineering bestaat vandaag uit 29 medewerkers met ongeveer een gelijke verdeling tussen Nederlands- en Franstaligen. Een groot deel van de vennoten, projectleiders en medewerkers binnen Origin Architecture & Engineering zijn in het bezit van een master erfgoedrestauratie. Verschillende vennoten en medewerkers van Origin Architecture & Engineering geven les in de Nederlandstalige en Franstalige universiteiten van ons land (Artesis Hogeschool Antwerpen, UGent, UCL, ULB en VUB). Voor zowel openbare als privégebouwen, bruggen of andere infrastructurele werken met een patrimoniale waarde in de culturele zin van het woord, staat Origin Architecture & Engineering in voor de studies en de opvolging van restauratie of renovatie. Hiervoor worden onder meer historische, architecturale en technische studies ondernomen.

Bureau Bouwtechniek is een multidisciplinair studie- en adviesbureau gespecialiseerd in de techniek van het bouwen. BB werd in 1995 opgericht door Prof. Architect Jan Moens als het eerste bureau voor technisch advies bij bouwprojecten in België. Anno 2013 stelt BB 53 architecten en/of ingenieurs te werk en is het uitgegroeid tot een toonaangevend technisch ondersteuningsbureau voor architecten en bouwheren waar een team van experten passioneel  bouwtechniek bedrijft.

Selectiecriterium 3: de relevante ervaring

HUB : groenendael college - Merksem, art basics for children – Brussel, Greenville – Houthalen-Helchteren.
Origin : restauratie- en renovatiestudies voor het gemeentehuis van Vorst en Laken en de restauratie van de toren van het stadhuis van Brussel.
Bureau Bouwtechniek : Elizabetzaal (projectondersteuning) – Antwerpen, MAS (projectondersteuning) – Antwerpen, Havenhuis (projectondersteuning en veiligheidscoördinatie) – Antwerpen.

Samenstelling jurycommissie en aanstelling extern jurylid

Vlaams bouwmeester Peter Swinnen of zijn afgevaardigde, voorzitter van de jury.
De vertegenwoordigers van de opdrachtgever:

• de burgemeester van stad Antwerpen;
• stadsbouwmeester, stad Antwerpen/ stadsontwikkeling of zijn afgevaardigde;
• Ann Volders, consulent architectuur, stad Antwerpen/ stadsbeheer of haar afgevaardigde;
• Johan Veeckman, adjunct coördinator monumentenzorg, Stad Antwerpen/ Stadsontwikkeling of zijn afgevaardigde.

De externe deskundige, voorgedragen door de Vlaams Bouwmeester:

• André Loeckx.

Aan de jury werden volgende adviserende leden toegevoegd:

• Madeleine Manderyck, erfgoedconsulent, Agentschap Onroerend Erfgoed Antwerpen of haar afgevaardigde;
• Bram De Meester, Project Consultant Duurzaam Bouwen, BREEAM assessor, Arcadis Belgium of zijn afgevaardigde;
• Tom Verbelen, bestuurscoördinator, stad Antwerpen/ bestuurszaken of zijn afgevaardigde;
• Katrien Embrechts, adjunct coördinator, stad Antwerpen/ stadsontwikkeling/ teamstadsbouwmeester of haar afgevaardigde; 

Samenstelling gunningscommissie

De vertegenwoordigers van de opdrachtgever:

• de burgemeester van stad Antwerpen of zijn afgevaardigde;
• een afgevaardigde van team stadsbouwmeester, stad Antwerpen/ stadsontwikkeling;
• Ann Volders, consulent architectuur, stad Antwerpen/ stadsbeheer of haar afgevaardigde;
• Johan Veeckman, adjunct coördinator monumentenzorg, stad Antwerpen/ stadsontwikkeling of zijn afgevaardigde.

De adviserende leden:

• Vlaams bouwmeester Peter Swinnen of zijn afgevaardigde;
• naam, externe deskundige, voorgedragen door de Vlaams Bouwmeester, of zijn afgevaardigde;
• Madeleine Manderyck, erfgoedconsulent, Agentschap Onroerend Erfgoed Antwerpen of haarafgevaardigde;
• Bram De Meester, Project Consultant Duurzaam Bouwen, BREEAM APArcadis Belgium of zijn afgevaardigde;
• Tom Verbelen, bestuurscoördinator, stad Antwerpen/ bestuurszaken of zijn afgevaardigde;
• Katrien Embrechts, adjunct coördinator, Stad Antwerpen/ Stadsontwikkeling/ team.