2014_CBS_12677 - Duurzame stad - Plan van aanpak ontwikkeling warmtenetproject Antwerpen Noord - Goedkeuring

Het college van burgemeester en schepenen van de stad Antwerpen besliste in haar zitting van 28 februari 2014 (jaarnummer 1906) om een plan van aanpak op te maken voor de ontwikkeling van warmtenetten in Antwerpen Noord. Dit plan beschrijft een aanpak om te komen tot de verdere uitrol van het project.

De goedkeuring van het plan dient een aantal belangen:

• het vormt een mandaat voor de stedelijke administratie om verder te werken aan het project;
• het is een duidelijk signaal over de stedelijke ambitie naar de externe omgeving, ook met het oog op de realisatie van een samenwerkingsmodel;
• een goedgekeurd plan vormt vaak een officieus selectiecriterium voor deelname aan grootschalige Europese projecten.

Streven naar een win-win

Restwarmte is één van de weinige duurzame energiebronnen die massaal in Antwerpen voorradig is. Restwarmtevalorisatie via warmtenetten is gericht op het realiseren van wederzijdse winsten in de gehele waardenketen. Op maatschappelijk niveau kan de klimaatverandering worden tegengegaan en kan onze importafhankelijkheid van fossiele brandstoffen worden teruggedrongen. Daardoor blijven meer geldstromen lokaal circuleren en dragen ze bij tot onze welvaart. Op bedrijfsniveau kan de economische competitiviteit en de verankering worden versterkt door bijkomende inkomsten via warmteverkoop te realiseren. Voor de burger kan hiermee de warmtevoorziening betaalbaar blijven en de leefomgeving gezonder worden gemaakt.

Staan op de schouders van reuzen

Voor de opmaak en uitvoering van dit plan wordt gebouwd op de ervaringen en inzichten die zijn vergaard in voorbeeldsteden als Rotterdam en Göteborg. Antwerpen vertoont op vele vlakken gelijkenissen met de technische, economische en organisatorische kenmerken van deze steden.

Bouwen aan warmte-eilanden

Antwerpen Noord omvat verschillende deelgebieden (onder andere Luchtbal, Rozemaai, Logistiek Park Schijns) die kansen bieden voor warmtenetten. Er is enerzijds de grote beschikbaarheid van restwarmte en anderzijds een warmtevraag binnen een uitzonderlijk gunstige stedenbouwkundige context (hoge densiteit van warmtevragers, beschikbare ruimte in openbaar domein en nabij havengebied).

Samen sterker; inzetten op doorgedreven samenwerking

Dit plan gaat uit van een samenwerkingsmodel tussen sleutelpartijen (groot projectbelang en potentiële projectinvloed) en steunverleners (coalition of the willing). De partijen kunnen op zichzelf of los van elkaar het projectdoel onmogelijk realiseren. De samenwerking kan vorm krijgen via intentieverklaringen, gericht naar onder andere de distributienetbedrijven voor elektriciteit en aardgas (Intercommunale voor energie en IMEA), de sociale huisvestingsmaatschappij Woonhaven Antwerpen en de provincie Antwerpen. Deze kunnen afspraken bevatten over de samenwerkingsagenda, uitgangspunten en samenwerkingsvormen. Vervolgens kan op basis van een concreet groeitraject de dialoog worden opgestart met de mogelijke (rest)warmteproducenten. Verder wordt het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen (GHA) gezien als een belangrijke partner die in dit project een ondersteunende rol kan opnemen.

Projectonderdelen

Er is een onderscheid tussen projectonderdelen die gekoppeld zijn aan een deelgebied en overkoepelende projectonderdelen. Per deelgebied of cluster van deelgebieden worden achtereenvolgens een aantal gelijkaardige projectonderdelen doorlopen. De gebiedsoverkoepelende projectonderdelen hebben betrekking op het projectmanagement, management van het beleidsnetwerk, business modelling, financiering en externe communicatie. In een optimale voortgang kan de eerste spadesteek voor een warmtenet in de omgeving Rozemaai/Luchtbal op het einde van de huidige legislatuur (2018) worden gegeven.

Financiering

De uitbouw van een grootschalig warmteproject is zoals vrijwel alle collectieve infrastructuur kapitaalsintensief en vergt vooraf ontwikkelingsuitgaven. Een deel van het vereiste ontwikkelingsbedrag is voorzien op de stedelijke meerjarenbegroting. Daarnaast wordt gerekend op een bundeling van de middelen (personeel en budget) bij de leden binnen het samenwerkingsmodel. Tenslotte zal ingezet worden op het aantrekken van subsidiefinanciering voor vergoeding van de ontwikkelingskosten. Het mislopen van ontwikkelingssubsidies of het eventueel falen van het samenwerkingsmodel zal tot gevolg hebben dat de ontwikkelingsfase over langere tijd gespreid moet worden.

Opvolgen en bijsturen

Het voorliggende plan van aanpak beperkt zich tot een uitwerking op hoofdlijnen. De context waarbinnen dit project bestaat is namelijk volatiel. Vlaamse warmteregelgeving is in evolutie en er zijn veel betrokken partijen die het uitvoeringsplan danig kunnen beïnvloeden. Aandachtig opvolgen en bijsturen is de boodschap. De stad Antwerpen neemt de projectregie op en voorziet in communicatie op drie lagen: politiek, ambtelijke klankbordgroep van groep stad Antwerpen en operationeel.