2014_CBS_07573 - Groene Singel – Singel Noord - Parkeerconcept Singel Noord en ontsluitingsstudie Spoor Oost. - Goedkeuring

In de synthesenota Groene Singel wordt in het mobiliteitsonderzoek gesteld dat (groot)stedelijke functies geconcentreerd worden nabij openbaarvervoerknooppunten en nabij de op- en afritten van de Ring.  Bovenlokale functies worden ingeplant in de top- en kantoorlocaties, gekoppeld aan deze openbaarvervoerknopen en ondersteund door een parkeersysteem dat bij voorkeur rechtstreeks wordt ontsloten via de Ring. De Sportpaleissite wordt geselecteerd als één van deze toplocaties langsheen de Ring. 

Gezien de grote verkeersattractie van de Sportpaleissite als toplocatie in de stad wordt al jarenlang gewerkt aan mobiliteitsmaatregelen om de overlast voor de omgeving te beperken. Nog vóór de komst van de Lotto-Arena werden deze maatregelen gebundeld in een evenementenvervoerplan en werd een overeenkomst gesloten tussen de stad, nv Sportpaleis en De Lijn. In 2013 werd dit evenementenvervoerplan vernieuwd naar aanleiding van een binnenrenovatie van het Sportpaleis, met een uitbreiding van de ontvangstcapaciteit tot gevolg, enerzijds en de vernieuwing van de milieuvergunning anderzijds. Het hernieuwde evenementenvervoerplan werd opnieuw een dynamisch vervoerplan dat rekening houdt met de steeds veranderende mobiliteitsomstandigheden in de wijde omgeving van de Sportpaleissite en met als streefdoel om de verplaatsingen van en naar de Sportpaleissite steeds meer te verduurzamen. Vooropgesteld wordt dat in vijf jaar gegroeid kan worden naar een aandeel van duurzame verplaatsingswijzen van gemiddeld 50% voor alle evenementen op de site. Tegelijkertijd worden de 4.000 parkeerplaatsen binnen een straal van 1.350 meter rond de site herbevestigd.

Voor Singel Noord werd de mobiliteitsvisie Groene Singel vertaald naar een parkeerconcept, conform het evenementenvervoerplan en de afspraken die hieruit voort vloeiden. Dit parkeerconcept omvat een gecombineerde parkeeroplossing met een parkeergebouw op de site Ten Eeckhove dat bij voorkeur rechtstreeks bereikbaar is vanaf de Ring en een overloopparking op de kade van het Albertkanaal.  Deze overloopparking zou enkel als evenementenparking gebruikt worden wanneer het parkeergebouw ontoereikend is.  Op de andere momenten zou deze plek beschikbaar zijn als publieke ruimte. Dit parkeerconcept werd bedacht vanwege het specifieke karakter van de Sportpaleissite waarbij er geen continue parkeerbehoefte is, maar een vraag geconcentreerd in piekmomenten en in grootte afhankelijk van het aantal bezoekers van de site.

Dit parkeerconcept was gebaseerd op de resultaten van een microsimulatie uit 2008. Hierin werd de wegcapaciteit en hiermee samenhangend de mogelijkheden voor een parkeeroplossing voor de Sportpaleissite in deze omgeving onderzocht, in relatie tot het hoger wegennet conform het ontwerp van tvSAM uit het toenmalige Masterplan Mobiliteit Antwerpen (op basis van een Oosterweelverbinding met Lange Wapperviaduct).  De microsimulatie ging uit van een vervolledigde Schijnpoortknoop  en het parkeerconcept Singel Noord was gebaseerd op een aansluitingscomplex in de vorm van een paperclip. Deze infrastructurele uitgangspunten zijn intussen achterhaald.

Met de beslissing van de Vlaamse regering in februari 2014, waarbij gekozen wordt voor het tracé van de Oosterweelverbinding voor de derde Scheldekruising en voor het verder uitwerken van de verschuiving van het knooppunt Schijnpoort naar het zuiden onder de vorm van een Hollands complex, verandert de mobiliteitscontext voor de omgeving van Singel Noord. Vooral de nieuwe oplossing voor het aansluitingscomplex Schijnpoort heeft verkeerskundig een grote impact op het evenementenverkeer van en naar de Sportpaleissite. Dit aansluitingscomplex, door nv BAM aangeduid als aansluitingscomplex Schijnvalleipark, wordt verschoven in zuidelijke richting en bestaat uit een Hollands aansluitingscomplex dat aantakt op een nieuwe brug over de Ring. Aan de ene zijde takt dit complex aan op de Singel en aan de overzijde van de Ring wordt een nieuwe verbinding gemaakt naar de Schijnpoortweg, doorheen terrein ‘Ten Eeckhove’. Deze verandering van de configuratie van de op- en afritten ter hoogte van de Schijnpoortweg vraagt een herziening van het parkeerconcept Singel Noord en een andere oplossing voor de parkeerbehoefte van de Sportpaleissite. In het kader van de verdere uitwerking van het (voor)ontwerp voor de infrastructuurwerken in het kader van de Oosterweelverbinding heeft nv BAM de stad gevraagd om haar visie op een parkeeroplossing voor het Sportpaleis over te maken.

Op korte termijn maken de infrastructuurwerken in het kader van de Oosterweelverbinding het eveneens noodzakelijk om op zoek te gaan naar een alternatieve oplossing voor het parkeren in functie van de Sportpaleissite. De huidige parkings Sport en Ten Eeckhove worden vanaf het voorjaar 2015 ingenomen als werfzone voor de (voorbereidende) werken voor de Oosterweelverbinding. De huidige parking Noord zal eind 2014 reeds verdwijnen in functie van de werken voor de uitbreiding van het Albertkanaal, is het niet meer haalbaar om in 2014 reeds een nieuwe oplossing op Spoor Oost klaar te hebben om in gebruik te nemen.

Ook het in opmaak zijnde ontwerp voor de Noordersingel tussen Turnhoutsebaan en Schijnpoortweg, als één van de voorbereidende werken in functie van de Oosterweelverbinding, vraagt om duidelijkheid over de parkeeroplossing voor de Sportpaleissite. Dit project zal op de Gemeentelijke Begeleidingscommissie van volgende maand, namelijk 19 augustus 2014, behandeld worden.

De behoefte aan een parkeeroplossing voor de Sportpaleissite, afgestemd op de veranderende context, en een nieuw parkeerconcept voor Singel Noord wordt bijgevolg steeds groter.

Omdat beschikbare en goed bereikbare terreinen binnen een straal van 1.350 meter rond de Sportpaleissite schaars zijn, wordt deze oplossing gezocht in de niet meer in gebruik zijnde containerterminal op de site Spoor Oost van de NMBS. Gezien de configuratie van het ‘aansluitingscomplex Schijnvalleipark’ met een aantakking rechtstreeks op de Singel, lijkt dit zowel op de korte als op de lange termijn een antwoord op de parkeervraag van de Sportpaleissite.  Deze invulling sluit aan bij het concept ‘Event-Park-Ing’ waarbij de site Spoor Oost afwisselend ingevuld wordt als evenemententerrein, als informeel mineraal park en als evenementenparking .

Verkeerskundig werd de haalbaarheid van Spoor Oost als parkeeroplossing voor de Sportpaleissite tijdens en na de (voorbereidende) werf Oosterweel getoetst. In opdracht van de stad voerde Technum een microsimulatie uit. Om de mogelijkheid tot ontsluiting optimaal te bepalen concentreert deze studie zich op een maximale parkeerbehoefte van 4.000 parkeerplaatsen in functie van de Sportpaleissite voor een evenement dat start om 20.00 uur. Deze situatie komt slechts een beperkt aantal keren per jaar voor. Gezien uitgegaan wordt van een maximale parkeervraag en de gedeeltelijke overlap met de avondspits kan deze studie beschouwd worden als de simulatie van een ‘worst case’ scenario.  Een belangrijke aanname van de ontsluitingsstudie is de routering van het evenementenverkeer op basis van zijn herkomst.  De studie gaat er van uit dat het autoverkeer op basis van zijn herkomst op een logische wijze verdeeld wordt naar de verschillende parkings, conform de afspraken tussen de stad en nv Sportpaleis en de communicatie op de website, om de piekbelasting van het evenementenverkeer zo goed mogelijk te spreiden.

Deze studie wordt uitgevoerd voor zowel de huidige toestand als tijdens de (voorbereidende) werken voor de Oosterweelverbinding en in de definitieve toestand na de realisatie van de Oosterweelverbinding, conform de beslissing van de Vlaamse regering in februari dit jaar. De Ontsluitingsstudie Spoor Oost gaat uit van 2.300 parkeerplaatsen op Spoor Oost en het (tijdelijk) behoud van de parkings Vaart (500 parkeerplaatsen en Slachthuis (1.200 parkeerplaatsen). Tijdens één van de werffases en in de definitieve toestand wordt eveneens het effect gesimuleerd van 4.000 parkeerplaatsen, de totale en maximale parkeerbehoefte van de Sportpaleissite, op Spoor Oost.

De ontsluitingsstudie Spoor Oost besluit dat 2.300 parkeerplaatsen tijdens de (voorbereidende) werken in functie van de Oosterweelverbinding het maximum is dat verkeerskundig haalbaar is op Spoor Oost.  In de fase na de realisatie van de Oosterweelverbinding, inclusief het aansluitingscomplex Schijnvalleipark, zijn volgens de studie  3.000 tot 3.500 parkeerplaatsen op Spoor Oost verkeerskundig haalbaar. Voor de overige 500 à 1.000 parkeerplaatsen raadt de studie aan om een locatie te zoeken die zowel de nieuwe verbinding tussen het aansluitingscomplex Schijnvalleipark en de Schijnpoortweg doorheen het terrein Ten Eeckhove als het R.Grégoirplein ontlast van dit evenementenverkeer. Een zoekzone in het noordoostelijke kwadrant tussen de Ring en de Bisschoppenhoflaan wordt aangeduid voor een bijkomende parking van (maximaal) een 1.000-tal parkeerplaatsen. De studie onderstreept de noodzaak van de routering van het verkeer, de toewijzing van de parkings naargelang de herkomst, in functie van de haalbaarheid van deze parkeeroplossing. Daarnaast wordt benadrukt dat voorkomen moet worden dat bij aanvang van een evenement verkeer de site Spoor Oost uit rijdt ter hoogte van het aansluitingscomplex Schijnvalleipark tijdens het oprijden voor de drukste evenementen. Eventueel kan uitrijden wel via een in- en uitrit van het terrein langs de Buurtspoorweglei. Op het moment waarop het verkeer de Sportpaleisparkings verlaat, bij het einde van een evenement, kan aangenomen worden dat de hoeveelheid regulier verkeer voldoende laag is opdat een specifieke lichtenregeling voor het verlaten van de parking kan volstaan.

Op basis van de conclusies van de ontsluitingsstudie Spoor Oost en de gewijzigde configuratie van het aansluitingscomplex Schijnvalleipark werd een nieuw parkeerconcept voor Singel Noord uitgewerkt. Omdat deze omgeving op korte termijn zeer grote veranderingen zal ondergaan, zowel ruimtelijk als verkeerskundig, en geconfronteerd zal worden met talrijke werven en omleidingen wordt dit concept uitgesplitst voor enerzijds de situatie vandaag en tijdens de (voorbereidende) werken in functie van de Oosterweelverbinding en anderzijds de definitieve toestand na de Oosterweelverbinding:

1. in de huidige toestand en tijdens de werken blijven de huidige parkings Slachthuis (maximum 1.200 parkeerplaatsen) en Vaart (maximum 500 parkeerplaatsen) waarschijnlijk beschikbaar. Deze parkings zullen vooral aangeduid worden voor autoverkeer met een herkomst in het noorden/ noordoosten. Aanvullend zal Spoor Oost in een scenario van maximale bezetting van de Sportpaleissite 2.300 parkeerplaatsen opvangen, voornamelijk van evenementenverkeer dat aangevoerd wordt vanuit de zuidelijke Ring. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de parking Slachthuis slechts beschikbaar is zolang de herontwikkeling van de site op zich laat wachten. Indien de Slachthuissite geheel of gedeeltelijk ontwikkelt tijdens de werken zal een andere oplossing in het noordoostelijke kwadrant gezocht moeten worden, aangezien het verkeerskundig maximum op Spoor Oost tijdens de werken begrensd is op 2 300 parkeerplaatsen. Daarnaast is het belangrijk om deze omgeving gedurende de werken te sparen van extra verkeer en de site Spoor Oost niet als Park&Ride in te zetten. Belangrijk is dat de timing van het verdwijnen van de bestaande parkings moet afgestemd worden met de snelheid waarmee het terrein Spoor Oost voor evenementenparkeren kan worden ingezet;
2. in de situatie na de realisatie van de Oosterweelverbinding en het aansluitingscomplex Schijnvalleipark wordt er uitgegaan van een andere invulling voor de huidige parkings Slachthuis en Vaart. Op basis van de herkomst van het Sportpaleisverkeer (+/- 75% van het Sportpaleisverkeer komt vanuit de zuidelijke richting) wordt 3/4^e van het evenementenverkeer opgevangen op Spoor Oost. 1/4^e van het autoverkeer naar de Sportpaleissite dient opgevangen te worden op een parkeeroplossing in een nader te bepalen locatie in de zoekzone in het noordoostelijke kwadrant  tussen de Ring en de Bisschoppenhoflaan. Op die manier worden de nieuwe verbinding tussen het aansluitingscomplex Schijnvalleipark en de Schijnpoortweg doorheen het terrein Ten Eeckhove enerzijds en het R.Grégoirplein anderzijds ontlast van dit evenementenverkeer. Verder onderzoek dient uit te wijzen of medegebruik van deze parkeeroplossing mogelijk en wenselijk is voor andere bovenlokale functies in de omgeving. Dit is vooral van belang bij de herontwikkeling van de Slachthuissite en van de site Spoor Oost op lange termijn.

Dit parkeerconcept gaat bijgevolg nog steeds uit van een tweedelig parkeersysteem waarbij het autoverkeer toegedeeld wordt op basis van zijn herkomst in functie van een minimale belasting van de congestiegevoelige punten in het wegennet, namelijk de verbindingsweg doorheen Ten Eeckhove met het aansluitingscomplex Schijnvalleipark en het R. Grégoirplein. Deze tweedeling gebeurt voor alle evenementen op de Sportpaleissite volgens de vaste verhouding van 3/4^e van de parkeerbehoefte op Spoor Oost en 1/4^e van de parkeerbehoefte die opgevangen wordt in een parkeeroplossing in de noordoostelijke zoekzone. Er is dus geen sprake meer van een vaste parkeeroplossing en een overloopparking, maar van een vaste verhouding voor elk evenement op basis van de herkomst te verdelen op een noordoostelijke en zuidelijke parking. Dit parkeerconcept betekent daarnaast dat er niet meer naar de site Ten Eeckhove gekeken wordt om het autoverkeer in functie van de Sportpaleissite op te vangen.

Het gaat om een verhouding van 3/4^e en 1/4^e van het evenementenverkeer en niet om een vast aanbod van 3.000 en 1.000 parkeerplaatsen. Het aantal aangeboden parkeerplaatsen zal, net zoals vandaag, per evenement bepaald worden. Op die manier wordt voorkomen dat een overaanbod aan parkeerplaatsen aangeboden wordt. Het is immers nog steeds de bedoeling om conform het evenementenvervoerplan en de afspraken tussen de stad, De Lijn en het Sportpaleis de duurzame modi te stimuleren en de verkeersoverlast in de omgeving te beperken. 

Om dit parkeerconcept verder te kunnen uitwerken en realiseren dient overleg opgestart te worden met de betrokken actoren.  Het overleg met de NMBS-groep als eigenaar van het terrein Spoor Oost wordt reeds gevoerd door AG VESPA. Daarnaast dienen ook nv Sportpaleis (in functie van de afstemming van de evenementenkalender met andere invullingen voor Spoor Oost), nv BAM (in functie van een parkeeroplossing tijdens de (voorbereidende) werken in het kader van de Oosterweelverbinding aangezien de huidige parkings Sport en Ten Eeckhove dan ingenomen worden als werfzone) en de hogere overheden (zowel de provincie Antwerpen als de Vlaamse overheid vanwege de afspraken in het kader van de milieuvergunning voor Sportpaleis) betrokken te worden. Gezamenlijk zal bekeken moeten worden hoe dit parkeerconcept verder uitgewerkt kan worden en of medegebruik door andere functies in de omgeving van deze parkeeroplossing voor de Sportpaleissite mogelijk en wenselijk is tijdens en na de werken Oosterweel.