2014_DCBE_00216 - District Berchem - Onderschriften straatnamen - Goedkeuring

De naamgeving van straten wordt geregeld in het decreet van 28 januari 1977 tot bescherming van de namen van de openbare wegen en pleinen. Op basis van artikel 1 van dit decreet is de gemeenteraad bevoegd voor het vaststellen en wijzigen van de straatnamen.

Bij gemeenteraadsbesluit van 20 maart 2000 (jaarnummer 619) werd de overdracht van de bevoegdheden aan de districten geregeld. Voor het geven van nieuwe straatnamen is het district niet bevoegd, maar kan het wel - op basis van artikel 76 van het basisreglement bestuurlijke organisatie - advies uitbrengen over zaken die bovenlokaal zijn maar het district wel aanbelangen.

Het district Berchem wil graag onderschriften laten toevoegen aan volgende bestaande straatnamen aangezien het belang hecht aan de historische achtergrond ervan.
Op basis van een naslagwerk van de Heemkundige Kring van Berchem werden de betekenissen van vele straatnamen opgezocht. Deze werden vervolgens overgemaakt aan het Stadsarchief ter nazicht waarna een lijst werd bezorgd van straatnamen die allen verwijzen naar plaatsnamen:

• Achtersteveld;
• Arbeidersstraat;
• Berchemboslaan;
• Berchembrug;
• Berchemhofstraat;
• Berchemstadionstraat;
• Bindstraat;
• Binnenplein;
• Boomgaardstraat;
• Borsbeeksebrug;
• Breemheuvel;
• Driekoningenstraat;
• Eikelstraat;
• Floraliënlaan;
• Fruithoflaan;
• Gitschotellei;
• Grensbeeklaan;
• Groenenhoekstraat;
• Grootveld;
• Grote Weide;
• Grotesteenweg;
• Hagepredikerspad (voetweg);
• Heilig Hartstraat;
• Helderstraat;
• Het Prieel;
• Hof ter Schriecklaan;
• Hogeweg;
• Hoogveld;
• Jagerspad;
• Klokstraat;
• Korte Pastoorstraat;
• Krijtstraat;
• Lange Pastoorstraat;
• Langveld;
• Lankveldpad (voetweg);
• Lappersbrug;
• Laurierstraat;
• Leemputstraat;
• Leerkens;
• Maatschappijstraat;
• Mechelsebrug;
• Middelsteveld;
• Oogststraat;
• Polygoonstraat;
• Posthofbrug;
• Posthoflei;
• Potvlietlaan;
• Pretoriastraat;
• Pulhoflaan;
• Reeboklaan;
• Rodekruislaan;
• Roderveldlaan;
• Rooi (voetweg);
• Rooilaan;
• Rooiplein;
• Rozehoevepad;
• Schelpstraat;
• Schomstraat;
• Singel;
• Spoorwegstraat;
• Statiestraat;
• Strijdhoflaan;
• Telefoonstraat;
• Ter Nieuwerbrugge;
• Torenstraat;
• Tramplein;
• Transvaalstraat;
• Troyentenhoflaan;
• Uitbreidingstraat;
• Veldekens;
• Velodroomstraat;
• Vijfhoekstraat;
• Vosstraat;
• Vredestraat;
• Walemstraat;
• Wapenhaghestraat;
• Wapenstilstandlaan;
• Wasstraat;
• Waterfordstraat;
• Weidestraat;
• Wijnstraat;
• Woningenstraat;
• Zurenborgbrug.

De beoogde maximumlengte van onderschriften is 65 karakters, met een maximale speling tot 75 karakters.
Het stadsarchief stelt volgende onderschriften voor:

• Achtersteveld: goed in 1758 eigendom van Henri Joseph de Fourneau (1717-94), heer van Berchem;
• Arbeidersstraat: de doelgroep van deze tuinwijk, opgericht in 1920;
• Berchemboslaan: bos in 1758 eigendom van Henri Joseph de Fourneau (1717-94), heer van Berchem;
• Berchembrug: brug nabij de Berchemse poort, onderdeel van de militaire omwalling (19e eeuw);
• Berchemhofstraat: hof en kasteel van Berchem, eigendom van de familie van Lier (15e eeuw);
• Berchemstadionstraat: stadion Berchem Sport (1929), nu genoemd naar Ludo Coeck (1955-1985);
• Bindstraat: vormt sinds de 17de eeuw de verbinding met Haringrode;
• Binnenplein: aangelegd op de gronden ‘binnen’ de twee spoorwegen;
• Boomgaardstraat: naar de talrijke boomgaarden die hier rond 1800 nog lagen;
• Borsbeeksebrug: brug nabij de Borsbeekse poort, onderdeel van de militaire omwalling (19e eeuw);
• Breemheuvel: goed in 1758 eigendom van Henri Joseph de Fourneau (1717-94), heer van Berchem;
• Driekoningenstraat: huis de Dry Koningen, dat vóór 1727 aan deze straat stond;
• Eikelstraat: oude straat, reeds een pad in 1650, actuele benaming gegeven in 1861;
• Floraliënlaan: bloemententoonstelling (1920), geïnspireerd op de oude feesten ter ere van Flora;
• Fruithoflaan: verdwenen speelhof, ook Fraulahof, in 18de eeuw eigendom van familie de Fraula;
• Gitschotellei: de oude afspanning de Gitschotel of Gietschotel lag tot in 1938 aan deze straat;
• Grensbeeklaan: Grensscheidingsbeek op de grens tussen Berchem en Mortsel, bepaald in 1358;
• Groenenhoekstraat: deel van de oude Helderstraat, geïntegreerd in de eerste tuinwijk (1920);
• Grootveld: goed in 1758 eigendom van Henri Joseph de Fourneau (1717-94), heer van Berchem;
• Grote Weide: goed in 1758 eigendom van Henri Joseph de Fourneau (1717-94), heer van Berchem;
• Grotesteenweg: de grote weg naar Mechelen werd met stenen bestraat vanaf 1649;
• Hagepredikerspad: een van de eerste hagenpreken werd in 1566 gehouden in een Berchems bos;
• Heilig Hartstraat: de Heilig Hartbasiliek aan De Merodelei werd ingewijd in 1878;
• Helderstraat: in 1555 Hilderstrate, opklimmend naar de boshille van Berchembos;
• Het Prieel: grondperceel nabij buitenhof De Wilden Beys in Mortsel, grens met Hove (1692);
• Hof ter Schriecklaan: hoeve (1516), later een speelhof, in 1945 door een V-bom vernield;
• Hogeweg: hoog gelegen op de ‘berg’ uit de plaatsnaam Berchem, al vermeld in 1662;
• Hoogveld: goed in 1758 eigendom van de familie de Fourneau, laatste heer van Berchem;
• Jagerspad: benaming gegeven in 1959, gelinkt met het Berchembos;
• Klokstraat: naar de vorm van de steeg, tot 1897 doodlopend op de spoorwegberm;
• Korte Pastoorstraat: weg naar de oude pastorij van Sint-Willibrordus;
• Krijtstraat: naar de krijt- en schelpgrond waarmee in 1898 de spoorwegberm verhoogd werd;
• Lange Pastoorstraat: weg naar de oude pastorij van Sint-Willibrordus;
• Langveld: goed in 1758 eigendom van Henri Joseph de Fourneau (1717-94), heer van Berchem;
• Lankveldpad: goed in 1758 eigendom van Henri Joseph de Fourneau (1717-94), heer van Berchem;
• Lappersbrug: hier stonden huisjes van handwerklui waar men iets kon laten lappen, verstellen;
• Laurierstraat: (Laurus nobilis), heester gekweekt als sierplant en gebruikt als specerij;
• Leemputstraat: bodemgesteldheid van de laag gelegen gronden in dit stadsdeel;
• Leerkens: plaatsnaam, vorm van laar, verwijzend naar open ruimte in bosachtig terrein;
• Maatschappijstraat: naar de maatschappij l’ Union Foncière die deze straat opende in 1879;
• Mechelsebrug: brug nabij de Mechelse poort, onderdeel van de militaire omwalling (19e eeuw);
• Middelsteveld: goed in 1758 eigendom van Henri Joseph de Fourneau (1717-94), heer van Berchem;
• Oogststraat: voormalige veldweg, naam verwijst mogelijk naar de vruchten van het Fruithof;
• Polygoonstraat: driehoekig militair oefenterrein (genie), gelegen tussen omwalling en spoorweg;
• Posthofbrug: omwald speelhof, in 1548 gebouwd door Antonius de Taxis postmeester van Brabant;
• Posthoflei: omwald speelhof, in 1548 gebouwd door Antonius de Taxis postmeester van Brabant;
• Potvlietlaan: de bovenloop van deze vliet vormde tot 1912 de grens tussen Berchem en Antwerpen;
• Pretoriastraat: hoofdstad van Transvaal of de Zuid-Afrikaanse Republiek sinds 1860;
• Pulhoflaan: groot hof, al vermeld in 1555, was in 1878 eigendom van Emil Mayer-Van den Bergh;
• Reeboklaan: hertensoort, gehouden in het hertenkamp van het Oosterveldhof;
• Rodekruislaan: hulporganisatie in 1864 opgericht op initiatief van Henry Dunant (1828-1910);
• Roderveldlaan: benaming van een van de vier gebieden waarop tienden werden geheven (16de eeuw);
• Rooi: plaatsnaam rode, verwijst naar "gerooide" grond, vrijgemaakt in heide of bos;
• Rooilaan: plaatsnaam rode, verwijst naar "gerooide" grond, vrijgemaakt in heide of bos;
• Rooiplein: plaatsnaam rode, verwijst naar "gerooide" grond, vrijgemaakt in heide of bos;
• Rozehoevepad: naam van een oude hoeve (18de eeuw), gesloopt in 2002;
• Schelpstraat: naar de krijt- en schelpgrond waarmee in 1898 de spoorwegberm verhoogd werd;
• Schomstraat: toponiem voor magere, onvruchtbare grond, mogelijk begroeid met mos;
• Singel: binnenringweg, oorspronkelijk ringgracht rond een binnenstad;
• Spoorwegstraat: de spoorweg van Mechelen naar Antwerpen werd aangelegd in 1835;
• Statiestraat: naar de statie aan het einde van de straat;
• Strijdhoflaan: eerder Troyentenhof, waar de patriotten in 1830 zwaar vochten met de Hollanders;
• Telefoonstraat: telefoonfabriek ATEA van de gebroeders De Groof (1882), sinds 1972 in Herentals;
• Ter Nieuwerbrugge; omgracht goed (16e eeuw) aan de oude Helderstraat, strijdtoneel in 1830;
• Torenstraat: naar de toren van de Sint-Hubertuskerk die er juist tegenover staat;
• Tramplein: naar de werkhuizen van de Antwerpse Trammaatschappij;
• Transvaalstraat: Paul Kruger (1825-1904), president Republiek Transvaal, bezocht Antwerpen in 1886;
• Troyentenhoflaan: buitenhof in Berchem gelegen op ‘t Rooy einde, 17de-19de eeuw;
• Uitbreidingstraat: uitbreiding verwacht na afschaffing van de Brialmontomwalling;
• Veldekens: velden in 1758 eigendom van Henri Joseph de Fourneau (1717-94), heer van Berchem;
• Velodroomstraat: naar de velodroom die hier stond (1895-1909);
• Vijfhoekstraat: naar de veelhoek gevormd tussen De Lescluze-, Terlinck en Vijfhoekstraat;
• Vosstraat: de Vosstraete vormt al sinds 1563 de grens met Deurne en Mortsel;
• Vredestraat: het patronaats-, later theatergebouw De Vrede werd hier gebouwd in 1895;
• Walemstraat: benaming in 1938 door het schepencollege gegeven aan de vroegere Twiststraat;
• Wapenhaghestraat: hoeve of hof van Hambroeck op het Rooi wordt vanaf 1607 Wapenhaghe genoemd;
• Wapenstilstandlaan: ter herdenking in november 1930 gegeven aan de een deel van de Helderstraat;
• Wasstraat: benaming in 1862 door de gemeenteraad gegeven aan de gedeeltelijk bebouwde straat;
• Waterfordstraat: familie- of plaats naam verbonden met de familie Auwers, voormalige grondeigenaars;
• Weidestraat: gepland in 1879, maar pas in 1900 volledig aangelegd in wat toen nog “weide” was;
• Wijnstraat: Wijngaardstraat, in 1920 gewijzigd wegens identieke straatnaam in Antwerpen;
• Woningenstraat: de doelgroep van deze tuinwijk, opgericht in 1920;
• Zurenborgbrug: hoeve Suerenborgh, omwald buitenhof van Michiel Van der Heyden (1570).

Vooraleer deze onderschriften kunnen worden aangebracht op straatnaamborden dienen deze ter goedkeuring te worden voorgelegd aan het districtscollege en de districtsraad.

Artikel 4 van het decreet van 28 januari 1977 tot bescherming van de namen van de openbare wegen en pleinen bepaalt de voorschriften betreffende het vaststellen en wijzigen van de naam van openbare wegen en pleinen.

Artikel 7 van het decreet van 28 januari 1977 tot bescherming van de namen van de openbare wegen en pleinen bepaalt dat indien in de naam van openbare wegen en pleinen gebruik wordt gemaakt van een eigennaam, de naamborden een beknopte toelichting van de gekozen benaming bevatten.

In de stad Antwerpen bestaat er een straatnamencommissie. Op basis van de opzoekingen van het stadsarchief blijkt dat dergelijke commissie al meer dan 100 jaar bestaat in een wisselende samenstelling.

De huidige straatnamencommissie is een ambtelijke commissie die het beleidsvoorbereidend werk coördineert. De stadssecretaris zit de commissie voor. Het stadsarchief en de districten nemen een adviserende rol op.

De gemeenteraad keurde in zitting van 21 september 2009 de procedures die de straatnamencommissie volgt goed. De rol van de districten wordt hier aangescherpt. Bij de benoeming van de lokale straten worden de districten maximaal betrokken en wordt er maximaal rekening gehouden met hun advies.Om tot een advies te komen raadpleegt het districtscollege de lokale cultuurraad en de districtsraad. De maximum termijn om advies te verstrekken wordt vastgesteld op twee maanden.