2014_CBS_06843 - Duurzame Stad - Ondertekening burgemeestersconvenant klimaatadaptatie ‘Mayors Adapt’ - Goedkeuring

In de meerjarenplanning werd budget voorzien voor de uitwerking van een klimaatadaptatiestrategie voor Antwerpen.

Op 9 januari 2009 (jaarnummer 102) besliste het college om het Burgemeestersconvenant ‘Europees netwerk energie-efficiënte steden’ of ‘Covenant of Mayors’ te tekenen. Dit is een formele verbintenis van de stad om de CO2-uitstoot te verlagen tot onder de vooropgestelde Europese 20%-norm. Uit deze verbintenis vloeide de uitwerking van een Klimaatactieplan voor Antwerpen en de tweejaarlijkse opvolging met de CO2-inventaris. Over heel Europa nemen ondertussen 5.500 steden deel aan het Burgemeestersconvenant.

Op 24 januari 2014 (2014_C_00709) besliste het college om het Klimaatactieplan te actualiseren. Behalve aan mitigerende maatregelen (vermindering van CO2-uitstoot), zal ook meer aandacht gegeven worden aan adaptatie (aanpassing aan te verwachten klimaatwijzigingen).

Het burgemeestersconvenant ‘Mayors Adapt’ werd gelanceerd op 19 maart 2014 door de Europese Commissie, Directoraat-Generaal Klimaatactie (DG-CLIMA). Het is een formele verbintenis van steden en het eerste pan-Europese initiatief om stedelijk beleid en lokale acties rond de aanpassing van steden aan de klimaatverandering te ondersteunen. De burgemeestersconvenant ‘Mayors Adapt’ is gebaseerd en een aanvulling op het burgemeestersconvenant ‘Covenant of Mayors’ dat de stad reeds ondertekende.

Het burgemeestersconvenant ‘Mayors Adapt’ maakt het mogelijk voor steden om politiek leiderschap te tonen op vlak van klimaatadaptatie en zich te profileren met hun lokale acties hieromtrent. Door ondertekening hebben steden toegang tot expertise en begeleiding in de ontwikkeling van een klimaatadaptatiestrategie. Ook kunnen ze deel uitmaken van een netwerk van Europese steden voor de uitwisseling van ervaring en goede praktijkvoorbeelden. Tenslotte wordt financiering vanuit de Europese Commissie gefaciliteerd. In het nieuwe LIFE-programma bijvoorbeeld, staan stedelijke projecten van klimaatadaptatie hoog op de agenda, zeker deze als die kaderen in de burgemeestersconvenant ‘Mayors Adapt’.

Van de deelnemende steden wordt verwacht dat zij een bijdrage leveren aan de algemene doelstelling van de EU-strategie voor aanpassing aan de klimaatverandering en aan het creëren van een klimaatbestendig Europa. Dit betekent dat de lokale overheid zich op klimaatverandering zal voorbereiden en de nodige stappen zal nemen om beter te kunnen reageren op de gevolgen ervan door:

1. het ontwikkelen van een omvattende (onafhankelijke) lokale strategie voor de gemeente voor aanpassing aan de klimaatverandering en/of
2. het integreren van aanpassing aan de klimaatverandering in de bestaande plannen.

Ongeacht de geselecteerde optie verbindt de lokale overheid zich om de volgende stapsgewijze aanpak te zullen volgen:

• beoordeling van potentiele risico’s en kwetsbaarheden in verband met klimaatverandering als basis voor het prioriteren van aanpassingsacties;
• vaststellen, beoordelen en prioriteren van aanpassingsacties door het ontwikkelen en indienen van een lokale aanpassingsstrategie en/of van de relevante aanpassingsdocumenten. Dit omvat onder meer het rapport met de resultaten van de risico- en kwetsbaarheidsanalyse, waarbij duidelijk wordt aangegeven hoe de taakverdeling is, welke de beschikbare middelen zijn en waarin de geplande acties worden geschetst. het rapport wordt binnen twee jaar na de formele ondertekening van de Verbintenissenverklaring ingediend;
• uitvoeren van lokale aanpassingsacties;
• monitoren en regelmatig evalueren van de gemaakte vorderingen;
• tweejaarlijkse verslaggeving volgens het voorgestelde sjabloon;
• bijsturen van de lokale aanpassingsstrategie, op basis van de monitoring- en evaluatieresultaten.

De gevraagde engagementen liggen in lijn met de beleidsdoelstellingen van de stad. Zo voorziet de herziening van het Klimaatactieplan van Antwerpen in het kader van de ‘Covenant of Mayors’ reeds een verplichtend luik over het stedelijk beleid ten aanzien van klimaatadaptatie. Zowel voor de uitwerking van een Antwerpse adaptatiestrategie, als voor de integratie van klimaatverandering in bestaande planning, werden voor de periode 2014-2019 financiële en personele middelen voorzien. De stad kan zich bijgevolg engageren voor beide opties van Mayors Adapt.

De studies en uitwerking van het Sigmaplan en het stadsontwikkelingsproject ‘Onze kaaien’ vormen reeds een belangrijke basis voor een aanpassingsstrategie voor Antwerpen. Sinds 2013 lanceerde de stad Antwerpen opdrachten als de opmaak van hittekaarten en neerslagmodellering om de uitdagingen van de stad ten aanzien van klimaatverandering in kaart te brengen. Ook de deelname aan lopende Europese projecten als Naclim FP7, Ramses-Cities FP7 en Decumanus FP7, kaderen in de opmaak van deze aanpassingsstrategie. Tenslotte liggen ook de beleidsnota Duurzame Stad, het huidig stedenbouwkundig beleid (Groenplan, de Bouwcode …) en een aantal voorname stadsontwikkelingsprojecten (Cadix, Nieuw Zuid …)  in de lijn van het stedelijke beleid rond klimaataanpassing. De bijkomende jaren zullen de nieuwe inzichten vanuit de ontwikkeling van de klimaatadaptatiestrategie geïntegreerd worden in relevante plannen en processen. 

De officiële ondertekening van het convenant is gepland op 16 oktober 2014. Deze officiële gelegenheid gaat door in Brussel, en wordt bijgewoond worden door de bevoegde Europese commissaris, leden van verschillende Europese instellingen en de burgemeesters of hun afgevaardigden van de verschillende steden. Op hetzelfde event zullen ook de eerste oproepen voor stedelijke adaptatieprojecten voor het Europees LIFE-programma worden voorgesteld.