Antwerpen wordt met betrekking tot de Europese richtlijnen lucht- en geluid en een aantal concreet geplande projecten geconfronteerd met aspecten rond geluid, lucht en gezondheid, in het bijzonder in de Ringzone. Met het Masterplan 2020 worden daartoe stappen ondernomen, maar ook na de realisatie van het Masterplan 2020, zullen nog steeds 7422 inwoners en 33 à 43% van de bruikbare open ruimte tussen binnen- en buitenstad boven de Europese NO2-norm blijven. Wat betreft geluid haalt vandaag 82,5% van het gebruiks- en recreatief groen in en rond de Ringzone een geluidsniveau boven de 60dBA en zal het positieve effect van het Masterplan 2020 eerder minimaal zijn, gezien minstens 50% verkeersreductie noodzakelijk is voor maximaal 3dBA verschil.
Zowel door de stad als door de Vlaamse administratie LNE werd in een aantal onderzoeken de impact van overkappingen van de Antwerpse Ring als een mogelijke maatregel in beeld gebracht. Voor hoogbouw, zoals er in Antwerpen veel voorkomen in de omgeving van de Ring, is overkappen immers de enige “gebouwde” akoestische maatregel die effectief kan werken. Een overkapping betekent ook een significante winst in bruikbaar groen voor een groot aandeel inwoners.
In het overkappingsonderzoek heeft de stad Antwerpen geleerd dat de geldende tunnelrichtlijnen erg bepalend zijn voor het ontwerp van dergelijke overkappingen. De Ring maakt deel uit van het trans-Europese wegennet en een overkapping langer dan 500m moet dus voldoen aan de Europese tunnelrichtlijn. In een omzendbrief stelt de Vlaamse regering echter dat de principes van de tunnelrichtlijnen al van toepassing zijn op alle gewestwegen-tunnels langer dan 200m en eventueel ook op tunnels tussen 100-200m.
We weten anderzijds ook dat afwijkingen op de tunnelrichtlijnen theoretisch en onder bepaalde omstandigheden mogelijk zijn.
Vandaag wordt in alle hevigheid het debat gevoerd over overkappen met echter verschillende uiteenlopende uitspraken. Zo stelt het private burgerinitiatief Ringland dat de Ring volledig overkapt kan worden en geeft BAM aan dat grote delen van de Oosterweelverbinding die nu in sleuf ontworpen zijn overkapt kunnen worden. De interpretatie van de tunnelrichtlijnen lijkt in deze cruciaal en lijkt verschillend in de diverse projecten. Daarom wenst het stadsbestuur aan de Vlaamse minister voor mobiliteit en openbare werken te vragen welke overkappingsmogelijkheden er voor de Antwerpse Ring zijn, eventueel door beroep te doen op advies van de Vlaamse tunnelmanager of de Europese Commissie.
Voor de overkappingsmogelijkheden van de Oosterweelverbinding vraagt het stadsbestuur omhet onderzoek naar het antwoord op deze vraag te integreren in het proces dat volgt op de plan-MER “Oosterweelverbinding”.
Daarnaast publiceerde op 8 april 2014 de Vlaamse overheid de Richtlijnen voor het plan-MER “GRUP A102-R11bis”. Hierin wordt aangegeven dat de weerhouden alternatieven, na trechtering op vlak van mobiliteit en ruimtelijke impact, zullen gescreend worden op vlak van technische haalbaarheid, onder andere “op basis van de tunnelrichtlijnen”. Ringland is een van deze alternatieven. Ook daar stelt zich een gelijkaardige vraag: kan er verwacht worden dat in de plan-MER “GRUP A102-R11bis” wordt bevestigd welke overkappingsmogelijkheden er bij de verschillende alternatieven zijn en dus welke interpretatie van de tunnelrichtlijnen de juiste is? De stad Antwerpen zal een directe invloed ondervinden van de overkappingen en wenst betrokken te worden bij dit onderzoek.
De stad Antwerpen heeft tenslotte al een overkappingsonderzoek gevoerd en heeft vastgesteld dat de Antwerpse Ring vandaag erg complex is omwille van beperkte lengte, het groot aantal op- en afritcomplexen en uitwisselingscomplexen met verschillende snelwegen. Doordat vandaag nog een alternatief ontbreekt in het netwerk verwerkt de Ring zowel doorgaand als bestemmingsverkeer, vracht en ADR-A transport. Uit overleg met de Vlaamse tunnelmanager bleek toen dat De Antwerpse Ring in huidige vorm overkappen geen optie is. Ook bij een verregaande vereenvoudiging dringt de vraag zich op of de Ring als full ADR-tunnel compatibel is met overkappingen. Door de tunneltechnische installaties om de veiligheid te garanderen zal de kostprijs van zulke overkapping (vooral in onderhoud) snel oplopen, maar daarnaast blijft er een problematiek van rookafvoer en explosiekrachten. Er zijn ook maar enkele voorbeelden van gerealiseerde full ADR-tunnels in Europa.
Het stadsbestuur vraagt gezien de nieuwe inzichten die uit projecten als Ringland lijken te komen, of de minister overkappingen op de Antwerpse Ring mogelijk acht. Wat zijn de randvoorwaarden of beperkingen? Of omgekeerd: wat zijn noodzakelijke beleidsbeslissingen om overkappingen mogelijk te maken?
Het college beslist de collegiale brief aan de Vlaamse minister van Mobiliteit en Openbare Werken goed te keuren.