2014_DRAN_00070 - Gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan 'Zorgsite Kempenstraat', district Antwerpen - Voorontwerp. Advies - Goedkeuring

De gemeenteraad besliste op 18 oktober 2004 (jaarnummer 1938) om het bijzonder plan van aanleg (BPA) ‘Stedelijk Park Spoor Noord’ definitief te aanvaarden.

Op 15 mei 2012 besliste de raad van bestuur van Ziekenhuis Netwerk Antwerpen (ZNA) om een nieuw ziekenhuis te bouwen op de Kop Spoor Noord. ZNA wees de uitvoering van dit project toe aan het consortium “Kairos – Euro Immo Star” en koos hiermee voor een locatie ter hoogte van de Kempenstraat, meer specifiek de bouwvelden W1 en W2 zoals aangeduid in het BPA.

ZNA wenst een nieuwbouwziekenhuis met ziekenhuisfuncties, complementaire functies en een ondergrondse parking en twee woontorens te realiseren. Het ontwerp voor het geheel van het nieuwe ziekenhuis en complementaire functies, zoals goedgekeurd door de raad van bestuur van ZNA, wijkt echter op een aantal punten af van het goedgekeurde BPA.

De in het BPA opgenomen stedenbouwkundige voorschriften voor deze bouwvelden zijn destijds bedacht met het oog op een gemengde stedelijke ontwikkeling. De uitzonderlijke aard van het programma en typologie van het ziekenhuis stemt echter niet overeen met de klassieke gemengde stedelijke ontwikkeling die vertaling kreeg in voorschriften in het BPA. De functie van ziekenhuis werd bij de opmaak van het BPA niet overwogen. De herziening van het BPA door middel van een gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP) is bijgevolg noodzakelijk voor de realisatie van het ziekenhuis met de gewenste functionele mix.

Op 13 juli 2012 besliste het college om het bijzonder plan van aanleg ‘Stedelijk Park Spoor Noord’ (goedgekeurd door de minister op 29 juni 2005) gedeeltelijk te herzien via de opmaak van een gemeentelijk ruimtelijk uitvoeringsplan in functie van de realisatie van het nieuwe ziekenhuis.

Op 19 september 2012 besliste het directiecomité van AG Stadsplanning Antwerpen om de opdracht tot gedeeltelijke herziening van het bijzonder plan van aanleg ‘Stedelijk Park Spoor Noord’ via de opmaak van een ruimtelijk uitvoeringsplan toe te kennen binnen haar raamovereenkomst ruimtelijke uitvoeringsplannen met Grontmij Vlaanderen nv.

Het college keurde op 25 januari 2013 de richtnota als eerste stap in de opmaak van het RUP goed.
Op 25 oktober 2013 (jaarnummer 10835) werd dit collegebesluit afgevoerd.

Op 28 maart 2014 (jaarnummer 3440) nam het college kennis van het voorontwerp-RUP Zorgsite Kempenstraat.

Doelstellingen RUP

De algemene doelstellingen van het RUP zijn om de realisatie van het nieuwe ziekenhuis met woontorens mogelijk te maken en dit binnen de ‘geest’ van stedelijkheid (densiteit, functiemix) van het BPA Stedelijk Park Spoor Noord. Het BPA wordt hiervoor gedeeltelijk herzien, met name de bouwpercelen W1 en W2 en het stedelijk plein aansluitend op de Noorderplaats.
Daarnaast wil het RUP de realisatie van de tramlijn naar Ekeren - in kader van het project Brabo 2 - faciliteren door de afbakening van de zone van het stedelijk plein in overeenstemming te brengen met het geplande tramtracé.
Als laatste wil het RUP een bebouwing op de zone van het stedelijk plein mogelijk maken teneinde de stedenbouwkundige kwaliteit van deze plek te verbeteren door deze te integreren in het gebouwencomplex van het ziekenhuis en torens. Hiervoor werd bijkomend ruimtelijk onderzoek uitgevoerd.

Het plangebied van het RUP is als volgt:

Hardenvoortviaduct/Noorderlaan - Binnenvaartstraat – Kempisch Dok – Asiadok.
Het RUP sluit in het westen aan op het plangebied van het RUP Eilandje. In het oosten van het plangebied neemt het RUP het bouwperceel W3 en het noordelijk deel van het park ter hoogte van de skatepiste uit het BPA “Stedelijk Park Spoor Noord” niet op in het plangebied.
In het noorden neemt het RUP een groot deel van de kaaizone van de twee dokken op in het plangebied teneinde de toegang (gelegen onder publiek domein) tot de ondergrondse parkeergarage, spoedafdeling en logistieke zone vast te leggen. Hiermee is een keuze van afbakening van het RUP gemaakt (in de richtnota waren nog drie opties van afbakening in relatie tot de organisatie en inplanting van de ontsluiting open gehouden).

Afwijkingen ten aanzien van het BPA:

Het RUP vertrekt van enerzijds de bouwvoorschriften uit het BPA en van anderzijds het ontwerp van het nieuwe gebouwencomplex. Dit bestaat uit drie gebouwen: een centraal ziekenhuisgebouw met administratieve toren en twee flankerende woontorens.

Ten aanzien van het wedstrijdontwerp wordt de toren ter hoogte van het stedelijk plein aan de Binnenvaartstraat voorzien van een sokkelbebouwing. Deze bebouwing vormt een antwoord op één van de onderzoeksvragen uit de richtnota (onderzoek naar bebouwingsmogelijkheden van het stedelijk plein grenzend aan de Noorderplaats ter verbetering van de verblijfskwaliteit van het plein) en volgt de stedenbouwkundige opzet van het Eilandje inzake inplanting en bouwhoogte.
Architecturaal sluit het aan bij het nieuwe gebouwencomplex. De sokkel is verbonden met de toren.

De torens herbergen woningen en voorzien in commerciële gelijkvloers.
Op het gelijkvloers van het ziekenhuis komt een ‘zorgboulevard’, een interne straat met het onthaal van het ziekenhuis en commerciële functies ondersteunend aan het ziekenhuis en/of de nabijgelegen buurt. De zorgboulevard maakt het ziekenhuis toegankelijk vanuit vier kanten (Londenstraat, dokken, park, hogescholencampus).

De voorziene functievermenging, de stedelijke uitstraling, de gerichtheid van het ziekenhuisprogramma met zorgboulevard op de omgeving en het ondergronds realiseren van een groot aantal m² verantwoorden de noodzakelijke aanpassingen aan het BPA. Deze aanpassingen omvatten:

- een verhoging van de bebouwingsgraad (van 66.055,5 m² bruto bovengrondse vloeroppervlakte naar 83.000 m² bovengrondse bruto-vloeroppervlakte of een verhoging met 26 %);
- het samenvoegen van de bouwpercelen W1 en W2;
- een wijziging van de geleding van de gebouwen (sokkel, stedelijke gevel, toren);
- verhoging van de toegelaten bouwhoogte van de centraal gepositioneerde toren (administratieve functies ziekenhuis) van 80 meter tot maximaal 90 meter;
- een verhoging van de bouwhoogte van de woontorens (van 80 meter naar 81 meter);
- een minimale bouwhoogte voor de torens van 75 meter;
- het RUP voegt de zones voor openbaar plein en openbare wegenis ter hoogte van de Binnenvaartstraat samen tot een zone voor publiek domein teneinde het nieuwe tramtracé (project Brabo 2) hier mogelijk te maken;
- toelaten van bebouwing op stedelijk voorplein (3.500 m² bruto bovengrondse vloeroppervlakte);
- toelaten van bebouwing onder de zone voor publiek domein (Pu) in functie van de ontsluiting van het ziekenhuis (25.000 m²).

Daarnaast voorziet het RUP in een terugvalscenario (in het geval van niet realiseren van het ziekenhuiscomplex) dat de bepalingen van het BPA op een vereenvoudigde wijze overneemt.

De belangrijkste voorschriften zijn:

- algemene bepalingen met betrekking tot duurzame stedenbouw en duurzaam bouwen en inpassing in de bestaande context;
- algemene bepalingen met betrekking tot beeldkwaliteit;
- bijzondere bepalingen omtrent toegelaten functies per bestemmingszone met het oog op realiseren van stedelijke mix;
- bepalingen die de maximaal te realiseren bruto vloeroppervlakte vastleggen, bovengronds en ondergronds;
- bepalingen die de architecturale opzet van de BPA (sokkel, stedelijke gevel, toren) en het ontwerp van het nieuwe gebouwencomplex met bebouwing op het stedelijk plein ter hoogte van de Noorderplaats (sokkel, bovenbouw, toren) vertalen;
- bouwvoorschriften per bestemmingszone met opgave van de maximale afmetingen voor sokkel, stedelijke gevel en/of bovenbouw en toren;
- bepalingen omtrent verplicht te realiseren private open ruimte per bouwperceel;
- bepalingen die doorsteken voor zacht verkeer vrijwaren teneinde de link tussen het noordelijk en het zuidelijk deel van het Park Spoor Noord te kunnen realiseren en hiermee ook de toegankelijkheid van het complex verzekeren (overdruk);
- bepalingen die de realisatie van het concept van de zorgboulevard verplichten en hiermee de toegankelijkheid verzekeren (overdruk);
- bepalingen met betrekking tot het verplicht ondergronds parkeren en de toegang ertoe voor gemotoriseerd verkeer en voetgangers;
- bepalingen voor de inrichting van het publiek domein.

De voorschriften zijn op eenzelfde manier opgebouwd voor de twee scenario’s.

Voorkooprecht

Het RUP vestigt geen voorkooprecht.

Planschade/planbaten

Volgens het register planschade-planbaten gebeurt er een bestemmingswijziging ten aanzien van het BPA Stedelijk Park Spoor Noord die aanleiding kan geven tot een planbatenheffing:

- het plein ter hoogte van de Binnenvaartstraat van het gedeeltelijk te vervangen BPA waar de bestemming wijzigt van zone voor openbaar plein en voetgangers naar zone voor centrumfuncties - Ce1;
- voetgangersverbinding tussen de bouwpercelen W1 en W2 van het gedeeltelijk te vervangen BPA waar de bestemming wijzigt van zone voor openbaar plein en voetgangers naar zone voor centrumfuncties - Ce1.

Stedenbouwkundige lasten

De ontwikkeling van het ziekenhuiscomplex met flankerende woontorens en flankerende bebouwing op het stedelijk plein heeft ingrijpende gevolgen op de omgeving in die zin dat er aanpassingen aan het openbaar domein dienen te gebeuren om het ziekenhuis te integreren in het stedelijk weefsel, (integraal) toegankelijk te maken en te kunnen ontsluiten op een kwalitatieve manier. 
Gesprekken met de projectontwikkelaar en grondeigenaar over wie welke kosten van deze noodzakelijke heraanleg van het openbaar domein zal dragen, zijn lopende met het oog op de opmaak van een overeenkomst “stedenbouwkundige lasten’.
Een onderhandeld voorstel van overeenkomst ‘stedenbouwkundige lasten’ zal ten laatste voor de voorlopige vaststelling van het ruimtelijk uitvoeringsplan Zorgsite Kempenstraat aan het college en de gemeenteraad ter goedkeuring worden voorgelegd.

Artikel 2.2.13 en volgende van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening (VCRO) die de procedure vastleggen voor de opmaak van de gemeentelijke ruimtelijke uitvoeringsplannen (RUP).

Data in vet cursief zijn raming