2014_CBS_05730 - Patrimonium bestuurszaken. Grote Markt 1. Antwerpen. Stadhuis - Mandatering Vlaams Bouwmeester voor procedure Open Oproep. Samenwerkingsprotocol - Goedkeuring

Artikel 57 § 3,4 van het Gemeentedecreet van 15 juli 2005 stelt dat het college van burgemeester en schepenen bevoegd is voor het voeren van de gunningsprocedure, de gunning en de uitvoering van overheidsopdrachten.

Doorheen de eeuwen heeft het stadhuis tal van grote verbouwingen en restauratieve ingrepen ondergaan. Een gebouw van zulke allure en hoogwaardige monumentale uitstraling heeft nood aan structureel planmatig onderhoud. Enkel onderhoud volstaat echter niet. De comfort- en functionele eisen veranderen snel en planmatig onderhoud wordt niet meer rendabel wanneer de erosie sneller begint te lopen en kleine ingrepen niet meer baten (cyclus 30 tot 50 jaar). De laatste restauratiegolf van enige omvang dateert van onder stadsbouwmeester André Fivez (1946-1953), meer dan 60 jaar geleden. Ook is er nood aan een rendabele en rationele invulling van leegstaande ruimten in het stadhuis. Een optimalisatie van het ruimtegebruik werkt kostenbesparend. Het is zinvol om de nood aan een restauratieve ingreep te koppelen aan een totaalplan voor de optimalisering van de comfort- en functionele eisen.

In 2011 werd aan de hand van een haalbaarheidsstudie, met gunstig resultaat, onderzocht:

• of het stadhuis geschikt is om alle kabinetten en fracties te huisvesten en om het initiatief ‘open stadhuis’ verder door te trekken door het gelijkvloers en de kelder open te stellen en de verbinding met de Grote Markt te herstellen;
• hoeveel de totale raming bedraagt voor de realisatie en exploitatie van dit project;
• of de mogelijkheid bestaat om via een erkend kwaliteitslabel de totaalrestauratie en –renovatie uit te voeren met aandacht voor duurzaamheid en energiezuinigheid.

De adviezen, aanbevelingen en aandachtspunten uit deze haalbaarheidsstudie vormen de basis voor het uitschrijven van een architectuurwedstrijd onder de vorm van een Open Oproep en het uitwerken van een restauratiedossier in een latere fase. 

De Open Oproep is een instrument die de Vlaams Bouwmeester hanteert bij het zoeken naar architecturale kwaliteit voor de projecten van de Vlaamse Overheid en lokale overheden. De Open Oproep is een selectieprocedure die gebaseerd is op het principe van een architectuurwedstrijd en de procedure is in overeenstemming met de wetgeving inzake overheidsopdrachten en de Europese mededingingsregels. De Open Oproep omvat een selectie en voordracht van ontwerpers en ontwerpteams voor diverse opdrachten op het vlak van architectuur, publieke ruimte, kunst, landschappen en infrastructuur.

Het team Vlaams Bouwmeester heeft een samenwerkingsovereenkomst met het Agentschap Onroerend Erfgoed Vlaanderen waarin bevestigd wordt dat de Open Oproepprocedure kan gebruikt worden voor restauratieopdrachten. In Artikel 10 van deze overeenkomst wordt het bestek, dat gehanteerd wordt bij de Open Oproep procedure, behandeld: 'Het modelbestek van Open Oproep, gehanteerd door het team Vlaams Bouwmeester, beantwoordt voor projecten betreffende beschermde monumenten aan de bepalingen inzake de aanstelling van ontwerpers zoals vermeld in artikel 23 van het Besluit van de Vlaamse Regering van 14 december 2001. Wijzigingen in deze regelgeving zullen in overleg met het Agentschap Onroerend Erfgoed Vlaanderen leiden tot aanpassingen aan betreffend bestek.'

De stad Antwerpen dient de Vlaams Bouwmeester te mandateren voor elke specifieke opdracht.

Vooreerst wordt er een aangepast samenwerkingsprotocol afgesloten tussen de Vlaams Bouwmeester en de stad Antwerpen. Hierbij wordt de timing, het budget, het draagvlak, met andere woorden de haalbaarheid van een project, van bij het begin afgetoetst, wat een beter en meer gedragen traject garandeert tot aan de realisatie. 

Twee maal per jaar publiceert de Vlaams Bouwmeester een lijst met projecten waar ontwerpbureaus uit heel Europa zich kandidaat voor kunnen stellen. Dit is de start van de procedure.

Tijdens de tentoonstelling in 2015 over het 450-jarig bestaan stadhuis Antwerpen kunnen de ingediende ontwerpen uit deze Open Oproep tentoon worden gesteld.

Het Antwerpse stadhuis bekleedt een uitzonderlijke plaats binnen het cultuurhistorisch patrimonium van de stad. Het is van het grootste belang dat de restauratie en herinrichting tot een hedendaags huis van bestuur van het kwalitatief hoogste niveau zijn. De stad Antwerpen wil een innovatief en hedendaags project realiseren met als belangrijk aandachtspunt het behoud van de cultuurhistorische waarde van dit monument, erkend als UNESCO werelderfgoed. De Open Oproep procedure biedt hiertoe garantie dat dit niveau wordt gehaald. Naast het kwalitatief niveau worden ook de professionaliteit van het te selecteren ontwerpteam op vlak van strikte budget- en planningsbeheersing en projectmethodologie, met andere woorden het 'goed vakmanschap' gescreend.

De jury voor de beoordeling van de offertes wordt voorgezeten door de Vlaams Bouwmeester op grond van de opdracht waarmee hij door de Vlaamse Regering is belast. De jury is samengesteld uit: de Vlaams Bouwmeester, drie of vier vertegenwoordigers van de opdrachtgever en één externe deskundige. Aan de jury worden adviserende leden toegevoegd vanuit onder andere Agentschap Onroerend Erfgoed Vlaanderen en voor het beoordelen van het te behalen duurzaamheidscertificaat.

De stad Antwerpen, dit wil zeggen zowel de stedelijke diensten als de autonome gemeentebedrijven, maakt op uniforme wijze gebruik van een ‘pool van architecten’ voor outsourcing van architectuuropdrachten. Bij nazicht blijkt dat extreem grote en/of complexe opdrachten bij toepassing van de ereloonberekeningstabel licht benadeeld worden. De ereloonberekening zoals gehanteerd binnen de 'pool' contracten werd opgesteld met het oog op het bekomen van meerdere opdrachten waarbij aan kleine opdrachten een relatief hoger percentage wordt toegekend (verhouding arbeidsintensiviteit) ten opzichte van grote opdrachten. Vermits we ervan uitgaan dat één bureau uit de pool diverse opdrachten ontvangt, werkt hierin een nivellering. Wanneer de ereloonberekening uit de 'pool' contracten wordt toegepast op het project stadhuis, blijkt het ereloonpercentage voor deze grote opdracht relatief lager te liggen dan het ereloonpercentage dat gemiddeld voor gelijkaardige opdrachten wordt toegekend. Tijdens een gesprek, dat op 17 maart 2014 plaatsvond tussen de burgemeester en Vlaams Bouwmeester Swinnen, wees de Vlaams Bouwmeester de stad hierop en adviseerde om de ereloonberekening te herbekijken naar billijkheid.

In navolging van deze vraag heeft de bedrijfseenheid stadsbeheer de ereloonberekening voor deze grote, unieke en complexe opdracht losgekoppeld van de voorwaarden zoals deze in de 'pool' contracten worden gehanteerd en de ereloonberekening gebaseerd op billijke precendenten van gelijkaardige projecten waarbij de ontwerpers via een Open Oproep werden aangesteld, zoals het Red Star Line museum en feestzaal Harmonie.

De Vlaams Bouwmeester heeft op 8 mei 2014 gunstig advies verleend op het toepassen van een globaal ereloonpercentage van 10,70% op het totale investeringsbedrag aan werken.

Volgende timing wordt gehanteerd: