2014_CBS_03350 - Noodopvang - Deelname Open Oproep 2015 provincie Antwerpen - Goedkeuring

Het pand Kasteelpleinstraat 14-16 is in eigendom van de stad Antwerpen. De aankoopprijs van het pand Kasteelpleinstraat 14-16, 2000 Antwerpen met een oppervlakte van 212 m² bedraagt 760.000,00 EUR zonder registratiekosten. AG VESPA zal het pand verkopen aan de provincie Antwerpen. Het provinciebestuur geeft dan dit pand dan op haar beurt terug in erfpacht aan de stad Antwerpen.

AG VESPA zal, in opdracht van de stad Antwerpen, de renovatiekosten in kaart brengen om dit gebouw geschikt te maken als doorstroomhuis. Zodra deze renovatiekosten in kaart zijn gebracht, kan AG VESPA een juridische formule uitwerken waarbij het gebouw ter beschikking wordt gesteld voor een vergoeding die in verhouding is met de waarde van het gebouw, de omvang van de renovatiekosten en de onderhoudsmodaliteiten. Deze formule zal later worden goedgekeurd door het directiecomité van AG VESPA. Vervolgens wordt het pand gerenoveerd en ter beschikking gesteld aan de organisaties die instaan voor de begeleiding van de gezinnen. 

De financiële gevolgen opbrengst verkoop, kost erfpacht, kost renovatie, huuropbrengst,...zullen later ter goedkeuring aan het college worden voorgelegd.

De dienst welzijn en gezondheid, team wonen van de provincie Antwerpen ondersteunt reeds enkele jaren sociale huisvestingsmaatschappijen, lokale besturen en welzijnsactoren bij de realisatie van bepaalde projecten die voor deze organisaties zelf te groot (omwille van budgettaire reden, zoals bijvoorbeeld bij renovatie) of te complex (omwille van juridische reden, zoals bijvoorbeeld bij onteigeningen) zijn. Hiervoor lanceert de provincie Antwerpen jaarlijks een Open Oproep. De provincie ondersteunt door zelf gronden en/of gebouwen te verwerven en deze nadien in erfpacht te geven aan de betrokken organisatie. De afgelopen legislatuur ondersteunde de provincie jaarlijks één grootschalig project.

Met haar Open Oproep 2015 zoekt de provincie naar voorstellen met als extra invulling de link Wonen-Welzijn, meer bepaald het thema ‘noodopvang’. Daarom wordt deze oproep ook gericht aan alle welzijnsactoren en lokale besturen.

Het gebrek aan noodopvang is een problematiek waarmee vele doelgroepen (jongeren, ouderen, personen met een beperking, slachtoffers van intrafamiliaal geweld,…) worden geconfronteerd. Met deze oproep wil de provincie organisaties de mogelijkheid bieden om te experimenteren rond noodopvang. Hoe de invulling van noodopvang binnen het project gebeurt, eng (project volledig toegespitst op noodopvang) of breed (noodopvang als onderdeel van reguliere sociale huisvesting), wordt opengelaten.

De oproep is bedoeld voor alle sociale huisvestingsmaatschappijen, lokale besturen en welzijnsactoren met hoofdzetel in de provincie Antwerpen. De ingediende projecten worden beoordeeld op volgende criteria: duurzaamheid, renovatie en/of nieuwbouw, modelkarakter, levenslang wonen en stads-/dorpskern vernieuwend. Ook het proces wordt beoordeeld. Hoe is het project tot stand gekomen? Hoe ziet de initiatiefnemer de realisatie op het terrein? Hoe krijgt de verankering tussen lokaal bestuur en welzijnsactor(en) concreet vorm ?

De stad Antwerpen wordt op verschillende beleidsdomeinen geconfronteerd met een tekort aan opvang voor verschillende doelgroepen. Vanuit de administratie werdern er twee voorstellen voorgelegd die in aanmerking komen voor de open oproep 2015 van de provincie: "Doorstarthuis Kasteelplein" en "Zorghostel".

1. doorstarthuis Kasteelplein:
Doorstarthuis Kasteelplein biedt een woonaanbod voor (grote) gezinnen die slachtoffer zijn van intrafamiliaal geweld. Bedoeling is om het pand, gelegen in de Kasteelpleinstraat 14-16, 2000 Antwerpen te renoveren zodat het beschikt over studio’s die een antwoord bieden op het tekort aan crisisopvang en appartementen voor langer verblijf. De bestaande diensten van het Centrum voor Algemeen Welzijnswerk (CAW) Antwerpen en het OCMW staan in voor de begeleiding. Het OCMW heeft daarbij goede ervaringen met haar ‘precair wonen’-project. Wanneer verscheidene diensten betrokken moeten worden om – via het woonaanbod – het intrafamiliaal geweld op een duurzame wijze te stoppen, kan beroep gedaan worden op CO3. CO3 is een samenwerkingsverband tussen bestuur, politie, justitie en hulpverlening met als doel het geweld binnen gezinnen te stoppen.

De focus ligt op gezinssituaties die gekenmerkt worden door veelvuldig geweld, problemen op verschillende leefdomeinen (kleine huisvesting, schulden, alcoholmisbruik, vechtscheidingen), een moeilijk opstart van hulpverlening of andere begeleiding en een zorgwekkende opvoedingssituatie voor de kinderen. Via een ketenmodel worden de verschillende werkingen afgestemd in een gezamenlijk plan van aanpak. Daarbij gaat niet alleen aandacht naar de geweldsfeiten, maar ook de achterliggende problemen in het gezin komen aan bod. Binnen één gezin wordt de samenwerking tussen organisaties verzorgd door één medewerker, de casusregisseur.

Op dit moment ontbeert de stad een gepaste opvang voor vrouwen met meerdere kinderen. In eerste instantie is het de bedoeling een meer stabiele woonsituatie te creëren. Huisvesting is een basisvoorwaarde om met een gezin aan de slag te kunnen gaan. Wanneer dit niet in orde is, kunnen cliënten zich minder focussen op een verbetering op het vlak van andere levensdomeinen.

In tweede instantie is het de bedoeling cliënten die opvangen worden in het doorstroomhuis toe te leiden naar permanente huisvesting. 

2. “zorghostel”
Dit is een alternatief woonaanbod voor daklozen met een verslavingsproblematiek die niet in staat zijn alleen te wonen. Vanwege de jarenlange verslaving hebben de bewoners vaak een slechte lichamelijke en geestelijke conditie. Omwille van hun middelengebruik is een verblijf in een opvanghuis niet haalbaar. Deze groepen verblijven momenteel grotendeels in De Biekorf (biedt enkel nachtopvang).

In de hostels krijgt men de benodigde zorg en begeleiding van professionele hulpverleners. Dit betekent dat bewoners van een hostel een beter perspectief geboden kan worden, het biedt mogelijkheden aan bewoners om verandering aan te brengen in hun leven. Hierdoor kan een omslag in het leven van de doelgroep worden bewerkstelligd. De bewoners slapen niet meer op straat of in openbare ruimten. Het middelengebruik wordt gestabiliseerd en de drugs hoeven niet meer op straat te worden gebruikt. Dit heeft een indirect effect op de ervaren overlast in de stad, terwijl ook de druk op overige opvangvoorzieningen afneemt, aangezien hostelbewoners daar geen gebruik meer van hoeven te maken.

Dit voorstel kan bijdragen aan een duurzame verbetering van de levenskwaliteit van verslaafde dak- en thuislozen en een verbetering van de leefbaarheid in de stad. Een hostel is een 24-uursopvangvoorziening waarin verslaafde dak- en thuislozen, zonder maximale verblijfsduur, kunnen wonen.

Hostels hebben veelal twee hoofddoelstellingen: het bieden van opvang, huisvesting en zorg aan verslaafde dak- en thuislozen enerzijds en het terugdringen van overlast die deze groep veroorzaakt anderzijds. 

De woonladder
Beide projecten baseren zich op de methodiek van de “woonladder”:

• trede 1: buitenslapen;
• trede 2: laagdrempelige opvang;
• trede 3: wonen met toezicht (wonen met toezicht is een woonvorm waarbij cliënten nog op heel intensieve manier begeleid worden.  Zij kunnen beroep doen op 24-uur zorg);
• trede 4: begeleid wonen (bij begeleid wonen kan er geen beroep meer gedaan worden op deze intensieve zorg. De cliënt heeft de nodige zelfredzaamheid om vrij zelfstandig te functioneren. Hij krijgt ambulante begeleiding waarbij de begeleider een of twee keer per week langskomt);
• trede 5: kamers met kansen (is vooral gericht op jongeren en biedt naast een woonbegeleiding ook een traject aan dat gericht is op leren of werken);
• trede 6: zelfstandig wonen (cliënten hebben voldoende zelfredzaamheid ontwikkeld om zonder enige vorm van begeleiding zelfstandig te functioneren).

Het voorstel Kasteelplein situeert zich op de, momenteel ontbrekende, trede 4 in de woonladder voor slachtoffers van intrafamiliaal geweld. Het voorstel ‘zorghostel’ situeert zich op de voor die doelgroep, eveneens ontbrekende, tweede trede.

Hoewel beide projecten inhoudelijk in aanmerking komen voor de projectoproep, is het toch opportuun om enkel met het eerste verder te gaan. Dit project zit namelijk in een verdere fase van uitwerking: er is een geschikt pand waarvoor afspraken gemaakt zijn over financiering, renovatie en verdere exploitatie.