2014_CBS_04543 - Uitvoering Vlaams integratie en inburgeringsbeleid - Timing en aanpak. Principebeslissing - Goedkeuring

Op 7 juni 2013 heeft de Vlaamse regering het decreet betreffende het Vlaamse integratie- en inburgeringsbeleid, door het Vlaams Parlement in plenaire zitting goedgekeurd op 29 mei 2013, bekrachtigd en afgekondigd. Op 26 juli 2013 werd dit decreet gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad.

Artikel 17 van het decreet betreffende het Vlaamse integratie- en inburgeringsbeleid omvat volgende kerntaken voor het integratie- en inburgeringsbeleid:

1. adviesverstrekking en begeleiding op maat in functie van empowerment van individuele burgers van de bijzondere doelgroepen met het oog op zelfstandige en evenredige participatie, actief burgerschap en sociale samenhang via: 
   a) het aanbieden van inburgeringstrajecten voor inburgeraars en toeleidingstrajecten voor minderjarige nieuwkomers en anderstalige kleuters;
   b) het aanbieden van een specifiek trajectmatig vormings- en begeleidingsaanbod op maat, hetzij individueel, hetzij in groep, in samenwerking met reguliere voorzieningen, om de inburgeraars te bereiken en te versterken;
2. adviesverstrekking en praktijkondersteuning op maat in functie van structureel werken aan integratie met het oog op zelfstandige en evenredige participatie, toegankelijkheid van alle voorzieningen, actief burgerschap en sociale samenhang via:
   a) dienstverlening sociaal tolken en sociaal vertalen;
   b) taalbeleid;
   c) taalpromotie;
   d) integratiewerk;
   e) juridische dienstverlening aangaande de rechtspositie van vreemdelingen;
3. adviesverstrekking en praktijkondersteuning op maat in functie van het draagvlak, de beeldvorming en de wederkerigheid van integratie en in functie van sociale samenhang;
4. adviesverstrekking en praktijkondersteuning op maat in functie van een onderbouwd, afgestemd, gecoördineerd en inclusief beleid.

Artikel 16 §1 van het decreet bepaalt dat de Vlaamse regering gemachtigd wordt om namens de Vlaamse gemeenschap onder de door dit decreet bepaalde voorwaarden, een privaatrechtelijk vormgegeven extern verzelfstandigd agentschap, verder EVA, op te richten. De Vlaamse Regering richtte dit EVA op 22 november 2013 op. 

Het decreet bepaalt dat dit EVA het Vlaamse integratie- en inburgeringsbeleid uitvoert op het terrein en als werkingsgebied het volledige Nederlandse taalgebied en het tweetalige gebied Brussel-Hoofdstad heeft (artikel 16 §3). 

Daarnaast zet het decreet de gemeenten aan om een kwalitatief en integraal integratie-en inburgeringsbeleid te voeren. Het legt een belangrijke verantwoordelijkheid voor het ontwikkelen van een integratiebeleid bij de lokale besturen. Dit werd geconcretiseerd in artikel 25 van het decreet. Het decreet voorziet  in artikel 25 §1 dat de taken van het  Vlaamse EVA ook kunnen toevertrouwd worden aan een lokaal bestuur, de Vlaamse Gemeenschapscommissie of een vereniging zonder winstoogmerk. 

Met het uitvoeringsbesluit (21 maart 2014) dat uitvoering geeft aan artikel 25 van het decreet biedt de Vlaamse regering de principiële mogelijkheid om de bestaande werkingen in Antwerpen en Gent niet te laten inkantelen in het Vlaamse EVA. Deze lokale overheden beschikken volgens de Vlaamse overheid over voldoende bestuurskracht om het Vlaamse integratiebeleid zelf op hun grondgebied uit te voeren. De stad dient een aanvraag in te dienen bij het Vlaamse agentschap voor binnenlands bestuur. Het uitvoeringsbesluit (artikel 3) geeft ook aan waaruit deze aanvraag moet bestaan:

1. het engagement van het lokaal bestuur om de vier kerntaken te realiseren zoals opgenomen in het decreet onder artikel 17;
2. de beslissing van het lokaal bestuur betreffende de organisatievorm waarin de stad het integratiebeleid realiseert;
3. een transitieproces ten einde een vlotte inkanteling te verzekeren van de huidige uitvoerders van het, door Vlaanderen gesubsidieerde,  lokale integratiebeleid in de gekozen organisatievorm;
4. een samenwerkingsovereenkomst met de bevoegde minister waarin wordt aangegeven op welke wijze zal voorzien worden in de nodige afstemming met het Vlaamse EVA.

De huidige uitvoerders omvatten het integratiecentrum de8 vzw, de dienst samen leven/onthaalbureau inburgering, CISO vzw en de dienst districts- en loketwerking/stedelijke tolk- en vertaaldienst Antwerpen. Het besluit vermeldt expliciet dat voor de personeelsleden van voornoemde werkingen CAO nummer 32bis van 7 juni 1985 betreffende het behoud van de rechten van de werknemers bij wijziging van de werkgever ingevolge de overgang van ondernemingen krachtens overeenkomst van toepassing is. Van deze drie diensten is dus enkel de8 vzw een werking die niet ingebed is in de groep stad Antwerpen. Aangezien de Vlaamse financiering van de8 vzw, het onthaalbureau inburgering en de tolk- en vertaaldienst ophoudt op 31 december 2014, dient de stad Antwerpen zich dus te organiseren in functie van het Vlaamse integratie- en inburgeringsbeleid.

De stad Antwerpen als uitvoerder van het Vlaamse integratie- en inburgeringsbeleid

Het nieuwe decreet voorziet het realiseren van het integratie- en inburgeringsbeleid vanuit één lokale structuur. De doelstellingen van deze herdefiniëring zijn: 

1. integratie van de uitvoerende actoren van het integratiebeleid;
2. betere afstemming tussen de verschillende actoren in het integratieproces;
3. verhoging van de efficiëntie en de effectiviteit en duidelijke profilering gericht op de eindgebruiker.

Het integratiedecreet en het ontwerp-uitvoeringsbesluit bij artikel 25 van het integratiedecreet voorziet dat de8 vzw, de dienst samen leven/onthaalbureau inburgering en de dienst districts- en loketwerking/stedelijke tolk- en vertaaldienst Antwerpen in één structuur dienen samen gebracht te worden. Ofwel worden de drie werkingen opgenomen in een Vlaamse EVA, ofwel neemt de stad Antwerpen het initiatief voor een structurering op stedelijk niveau. 

De stad Antwerpen schrijft zich in in de uitgangspunten en de uitvoering van het Vlaamse integratie- en inburgeringsdecreet zoals omschreven in de kerntaken die krachtens artikelen 17 en 25 van het integratie- en inburgeringsdecreet kunnen toevertrouwd worden aan de lokale overheid. In de beheers- en beleidscyclus van de stad Antwerpen wordt dit duidelijk. De stedelijke ambities omtrent integratie- en inburgeringsbeleid worden in diverse doelstellingen gevat. We beperken ons hier tot de drie belangrijkste horizontale doelstellingen om duidelijk te maken dat er stadsbreed aan het integratiebeleid wordt gewerkt:

• horizontale doelstelling 1HHM01 SOCIAAL BELEID: “De sociale grondrechten van alle Antwerpenaren en in het bijzonder van mensen in armoede zijn gegarandeerd”;
• horizontale doelstelling 1HHM02 INTEGRATIE EN INBURGERING: “Alle Antwerpenaren beschikken over gelijke kansen om deel te nemen aan de stadsgemeenschap en deze actief mee vorm te geven;
• horizontale doelstelling 1HHM03 TAAL: “De Nederlandse taal verbindt ons allemaal”.

In deze doelstellingen worden ook de hogergenoemde werkingen (met inbegrip van de werking van de8 vzw) gevat, maar niet alleen. Het is daarom belangrijk om deze inhoudelijke rol van de stad Antwerpen ook organisatorisch te vertalen. Een keuze voor inkanteling in het Vlaamse EVA zou immers impliceren dat de stad Antwerpen haar instrumenten (onthaalbureau inburgering en tolk- en vertaaldienst en de verregaande samenwerking met het Huis van het Nederlands) uit handen geeft.

Een keuze voor een stedelijke organisatie omtrent integratie en inburgering impliceert dat ook integratiecentrum de8 vzw hierin wordt geïntegreerd. De stad Antwerpen neemt op deze manier het hele instrumentarium van integratie en inburgering zelf in handen waarmee een betere afstemming wordt gerealiseerd op de verschillende werkwijzen en meer tastbare resultaten op het terrein kunnen geboekt worden. Waar nu vaak vanuit verschillende organisaties, met verschillende visies en eigenheden, aan één onderdeel van het integratiebeleid wordt gewerkt, zal het in de toekomst mogelijk zijn om die expertises vanuit één overkoepelende visie, gezamenlijk in te zetten. De stad Antwerpen wenst zo een lokale inbedding voor het integratie-en inburgeringsbeleid en zich dus niet in te kantelen in het Vlaamse EVA.

Organisatievorm en juridische vorm
De stad Antwerpen zal voor de inbedding van het Vlaamse integratie- en inburgeringsbeleid op haar grondgebied, en de facto bij de overname van de huidige werkingen qua organisatiemodel kunnen kiezen uit twee mogelijkheden:

• een gemeentelijke dienst;
• een gemeentelijk extern verzelfstandigd agentschap.

Het college besliste op 4 december 2013 (jaarnummer 12746) om het aantal vzw's maximaal in te perken en waar mogelijk de vzw's te vereffenen. Het college besliste CISO vzw in te kantelen binnen de stadsadministratie, waarbij het personeel wordt overgenomen door de stad. Dit met de opdracht om een oplossing te vinden voor de subsidies omtrent inburgering. Beide keuzes kunnen hier antwoord op bieden, maar hebben een verschillende impact op de stad:

• indien geopteerd wordt voor inkanteling, zal de rechtspositieregeling van het stadspersoneel volledig van toepassing zijn. Een EVA is niet gehouden aan de rechtspositieregeling. In beide gevallen worden de personeelsleden gesubsidieerd door de Vlaamse overheid.  Het is evenwel niet zeker dat deze financiering volstaat om gelijke tred te houden met de rechtspositieregeling. Een EVA biedt in de huidige context ook nog net iets meer flexibiliteit dan de reguliere stedelijke diensten. Door onder meer de inzet van interim-medewerkers kan flexibel ingespeeld worden op de wisselende instroom van inburgeraars;
• een stedelijke dienst heeft geen nieuwe rechtsvorm nodig. Dit geldt wel voor een EVA. Het Vlaamse EVA is onder vorm van een private stichting opgericht. Voor het stedelijke EVA is een vzw de meest aangewezen vorm omwille van het feit dat:
  1. Het de mogelijkheid biedt om maximaal draagvlak te creëren door de betrokken stakeholders op te nemen;
  2. Er voldaan moet worden aan de pluraliteitsvoorwaarde (min. drie stichtende leden en onafgebroken drie zetelende leden hebben). Dit maakt het mogelijk om evenwicht en draagvlak te behouden binnen de politieke eindverantwoordelijkheid. Dit biedt ook de kans om een belangrijke partner als het Huis van het Nederlands te betrekken bij het EVA. Het Huis van het Nederlands is actief omtrent taalbeleid en taalpromotie, ook opdrachten van de nieuwe structuur;
  3. Het een transparante structuur is, die participatie mogelijk maakt van alle gemeenteraadfracties in de bestuursorganen. Een beheersovereenkomst tussen het EVA en de stedelijke overheid kan de stedelijke betrokkenheid extra bestendigen daar o.a. de informatie- en rapportageverplichtingen van het EVA scherp te stellen.

Er kan bij de keuze voor een EVA voortgebouwd worden op een bestaande vzw (CISO vzw). Het onthaalbureau inburgering is volledig geïntegreerd in deze vzw, die ook diensten leverde aan de stedelijke tolk- en vertaaldienst en huidige werkgever is van vele andere medewerkers die een rol spelen in het brede integratiebeleid. CISO vzw is ook servicecenter voor het huis van het Nederlands, een belangrijke partner van het EVA.

Voorstel timing en aanpak
De oprichting van een stedelijk EVA (en bijhorende inkanteling) of de inbedding in een stedelijke dienst moet voltooid zijn tegen 1 januari 2015. Per organisatie zal rekening gehouden moeten worden met specifieke aandachtspunten. Vanuit de Vlaamse overheid is begeleiding voorzien door een externe consultant. Deze zal het proces begeleiden met het oog op het realiseren van een gewenst organisatiemodel.

Decreet van 7 juni 2013 betreffende het Vlaamse integratie- en inburgeringsbeleid.

Gemeentedecreet van 15 juli 2005, betreffende oprichting van Extern Verzelfstandigde Agentschappen.

CAO nr 32 bis van 7 juni 1985 betreffende het behoud van de rechten van de werknemers bij wijziging van de werkgever ingevolge de overgang van ondernemingen krachtens overeenkomst.

Uitvoeringsbesluit van 21 maart 2014 betreffende de toekenning van taken en kerntaken aan een lokaal bestuur als vermeld in artikel 25, §1, eerste lid, 1°, van het decreet van 7 juni 2013 betreffende het Vlaamse integratie- en inburgeringsbeleid.