2014_RES_00003 - 2014_RES_00003 - Voorstel tot resolutie van raadslid Hans Gooris: Borgerhout: Bijenvriendelijk district

Dat het met de bijenpopulatie wereldwijd slecht gesteld is, is niets nieuw. In grote delen van de wereld zijn bijen de belangrijkste natuurlijke bestuivers van heel wat land- en tuinbouwgewassen. In Europa is er een groot verschil op te tekenen tussen het noorden en het zuiden. Landen zoals Griekenland, Italië en Spanje, waar de sterfte tijdens de wintermaanden minder dan 10% bedraagt, doen het merkelijk beter dan pakweg Denemarken, toch een land dat op het vlak van ecologie een voortrekker is, Zweden en Groot Brittannië die vlotjes de kaap van 20% overschrijden. Wat België betreft hebben we de twijfelachtige eer om dit dodenlijstje aan te voeren met een gemiddelde bijensterfte van 33,6%. Deze massale bijensterfte vormt een grote bedreiging voor de wereldwijde land- en tuinbouw. Ook Vlaanderen ontsnapt niet aan deze zeer zorgwekkende evolutie.

Het belang van bijen als bestuiver van gewassen is nochtans immens. Niet alleen voor het ecosysteem, maar ook voor onze economie. Uit recent onderzoek blijkt dat 52% van de dagelijkse productenmix in onze supermarkten zou verdwijnen als er geen of onvoldoende bijen meer zullen zijn. In ons land alleen betekenen bijen een economische waarde van bijna 500 miljoen euro.

Over wat de oorzaak van deze massale bijensterfte is, lopen de meningen sterk uiteen. Het United Nations EnvironmentProgramme stelde in 2011 dat er meer dan 12 factoren samenwerken die de achteruitgang van de bijenpopulatie beïnvloeden. Drie van deze factoren halen regelmatig de nationale en internationale pers en brengt het probleem van de bijensterfte tot in de huiskamers.

Recent werden we geconfronteerd met een Europees symbooldossier rond bestrijdingsmiddelen die nicotinoïdenbevatten. Deze stoffen werken zelfs bij lage dosissen in op de hersenen van de bijen waardoor ze volledig gedesoriënteerdgeraken. Een recent onderzoek van de University of Maryland heeft echter aangetoond dat het verbod van nicotinoïden niet heiligmakend is. Ook schimmelbestrijdingsmiddelen doen hun dodelijke duit in het zakje en zijn volgens deze studie zelfs schadelijker dat pesticiden. Het toont ons dat het probleem van de bijensterfte een complex probleem is dat met de nodige omzichtigheid moet worden aangepakt. Een tweede factor die nog moeilijker onder controle te krijgen is, is de moeilijk te bestrijden varraomijt. Een derde factor is een factor die ieder van ons met een beetje goede wil mee kan helpen oplossen. De biodiversiteit in Vlaanderen neemt af. Een studie heeft onlangs aangetoond dat sinds 1980, 70% van de belangrijkste bloeiers zijn verdwenen uit ons ecosysteem. Dit heeft niet in het minst te maken met de monocultuur die al geruime tijd op het platteland zichtbaar is. Deze afnemende biodiversiteit heeft tot gevolg dat er minder bloeiende bloemen en plantenzijn, en dus ook minder voedsel voor de bijen. Vooral het gebrek aan bloeiende planten in het najaar zorgt er voor dat veel bijen verzwakt de winter ingaan en zo extra gevoelig zijn voor bedreigingen van buitenaf. Daar waar op het platteland de overlevingskansen voor bijen afnemen, werd aangetoond dat een stedelijke omgeving eerder een positieve invloed heeft op het terugdringen van de bijensterfte. Dit door minder gebruik te maken van pesticiden en fugiciden en door de vele voor- en najaar bloeiers die de balkons, bloembakken en stadtuintjes sieren.

Daarom wil ik vandaag een oproep doen om van Borgerhout een bijenvriendelijke district te maken en dus ook een bijenvriendelijk beleid op poten te zetten. Een reeks kleine maatregelen die van Borgerhout een echte thuis voor bijen maakt. Dat sommige maatregelen in samenspraak met de hogere beleidsniveau’s moeten worden uitgewerkt mag in deze echter geen belemmering zijn, want iedereen heeft baat bij een gezonde en rijke bijenpopulatie.  De maatregelen passen trouwens perfect binnen het groenbeleid van het district.

Maatregel 1: Het voorzien in nectar en stuifmeelbronnen.

Dit kan gebeuren door het inzaaien van braakliggende kleine en/of grote terreinen, bermen, plantsoenen … met bijenvriendelijke zaden. Hierbij wil ik wel een kanttekening maken. Deze maatregel vraagt uiteraard om een aangepaste wiedpolitiek. Aangezien het gebruik van pesticiden voor lokale besturen vanaf 2015 wordt verboden en het wieden handmatig zal moeten gebeuren, lijkt het me opportuun om nu al werk te maken van een alternatieve inkleding van onze plantsoenen en bermen.

Alhoewel bloemen een heel zichtbare impact zullen hebben op de hoeveelheid stuifmeel en nectar, is dit toch voornamelijk een kortetermijnoplossing. Daarom pleit ik ook voor het aanplanten van bestuiversvriendelijke heesters en bomen. Denk maar aan de bloempotten op de Turnhoutsebaan. In het najaar werden hierin buxus geplant. Misschien moeten deze groenblijvende heesters worden geflankeerd door heesters met een hoge voedingswaarde voor bestuivers.

Maatregel 2: Stimuleren om bijenhotels te plaatsen. Veel mensen denken dat bijen alleen vertoeven in kolonies die een bijenkast nodig hebben. Het merendeel van de bijen zijnechter solitaire bijen, waarvan 25% zich graag nestelt in dood hout, en zijn dus even belangrijk voor de biodiversiteit en het ecosysteem.

Maatregel 3: Sensibilisatie om zo weinig mogelijk gebruik te maken van fytosanitaire producten. Veel pesticiden komen niet op plaatsen terecht waarop ze bedoeld zijn. 25 tot 75% bezinken niet op het doel dat men wil behandelen. Zo vloeit tot 40% van de gebruikte herbiciden in een stedelijk milieu af via het oppervlaktewater.

Drie maatregelen die van Borgerhout een bijenvriendelijkerdistrict kunnen maken. Daarom ook mijn vraag: Is het district bereid om een heel doelgericht en geïntegreerd bijenbeleid uit te stippelen en de inwoners van Borgerhout te ondersteunen en te informeren om dit beleid mee invulling te geven? HetEcohuis geeft momenteel al het goede voorbeeld en kan met zijn bijenkasten de motor worden voor dit bijenbeleid.