2014_CBS_01487 - Stadsadvocaten. Btw-plicht - Heronderhandeling basisuurtarieven. Principes. Collegiale brief aan verzelfstandigde entiteiten - Goedkeuring

Deze principebeslissing heeft geen financiële gevolgen.

Volgens artikel 57 §3, 4° van het Gemeentedecreet is het college bevoegd voor het voeren van de gunningsprocedure, de gunning en de uitvoering van overheidsopdrachten.

Met ingang van 1 januari 2012 werden door de stad Antwerpen raamovereenkomsten afgesloten met verschillende stadsadvocaten in 7 rechtsdomeinen.

Deze raamovereenkomsten hebben een initiële duurtijd van 3 jaar. Hierna kan de opdracht door de stad Antwerpen maximaal 3 keer stilzwijgend verlengd worden met telkens 1 jaar. De maximale duurtijd bedraagt dus 6 jaar, zijnde tot 31 december 2017.

Jaarlijks vindt een globale evaluatie plaats van de samenwerking met elke stadsadvocaat. Indien uit de jaarlijkse evaluatie blijkt dat de dienstverlener niet voldoet aan de verwachtingen van de stad Antwerpen, kan de stad Antwerpen in overleg met de advocaat concrete afspraken maken om de kwaliteit van de uitvoering van de opdracht te verbeteren, of kan de stad Antwerpen beslissen om de overeenkomst te beëindigen. Daarnaast is in de raamovereenkomst uitdrukkelijk het recht voorzien voor de stad Antwerpen om in gevallen van bedrog, fraude of zware fout in de uitvoering van de dienstverlening, de overeenkomst op eender welk moment met onmiddellijke ingang te beëindigen.

Met ingang van 1 januari 2014 werd de vrijstelling van btw-plicht voor advocaten opgeheven. Voor alle prestaties verricht na 1 januari 2014 zijn de advocaten bijgevolg verplicht om 21% btw aan te rekenen.  Aangezien de stad Antwerpen zelf geen btw-plichtige activiteiten uitoefent en de kost van btw dus niet kan aftrekken, heeft dit een impact op het budget voorzien voor advocatenkosten.

In de raamovereenkomsten met elke stadsadvocaat is de volgende clausule opgenomen met betrekking tot het uurtarief: “Voor wat de prijsbepaling betreft handelt het om een opdracht tegen prijslijst. De inschrijver dient een opgave te doen van de uurprestatievergoeding (= forfaitair bedrag per uur) die in de te behandelen dossiers zal aangerekend worden. Bij de bepaling van de uurprestatievergoeding dient de inschrijver niet alleen rekening te houden met zijn gemiddelde ereloon (onder meer ook rekening houden met het ereloon van de teamleden die de dossiers mede zullen behandelen), maar tevens met alle kosten en lasten die verbonden zijn aan de behandeling van de dossiers (met uitzondering van gerechtskosten en van verplaatsingsonkosten zoals vermeld in artikel 22). Bovenop de uurprestatievergoeding, de verplaatsingsonkosten en de gerechtskosten, mag de dienstverlener geen enkele kost aanrekenen.”

Met elke advocaat werd eind 2011 een (voordelig) uurtarief onderhandeld. Nergens (noch in de raamovereenkomsten noch in de offertes ingediend door de advocaten) is vermeld of dit uurtarief inclusief of exclusief btw is.

Voor de prestaties verricht nà 1 januari 2014 waren er dus verschillende opties:

Optie 1

De stad Antwerpen zou kunnen opwerpen dat de overeengekomen uurtarieven vaste tarieven zijn voor minstens 3 jaar (mogelijk voor 6 jaar) die geacht worden alle kosten te omvatten, inclusief eventuele btw die moet aangerekend worden. Dit zou een stringent standpunt zijn om de volgende redenen:

• btw wordt in principe geacht ten laste te worden genomen door de eindgebruiker (in dit geval dus de stad Antwerpen)
• Opgegeven tarieven worden ‘in het handelsverkeer’ in principe geacht exclusief btw te zijn.
• De huidige tarieven van een aantal advocaten zijn reeds eerder laag; het zou voor de advocaten een enorme kost betekenen om zelf de volledige 21% btw ten laste te nemen.

Optie 2

De advocaten zouden kunnen opwerpen dat de stad Antwerpen de volledige 21% btw dient ten laste te nemen, bovenop de overeengekomen uurtarieven. Ook dit zou een stringent standpunt zijn om de volgende redenen:

• De advocaten hebben vanaf 1/1/2014 een recht van aftrek. Dit betekent dat zij professionele kosten kunnen aftrekken die kunnen worden toegewezen aan btw-belaste activiteiten.
• Historische aftrek is mogelijk mits bepaalde voorwaarden.

Optie 3

De bijkomende kost van 21% btw wordt gedeeltelijk gedragen door de advocaten, in de mate dat er een aftrek van btw voor hen mogelijk is. De basisuurtarieven die de advocaten aanrekenden voor alle prestaties verricht tot 31 december 2013, worden verlaagd met een bepaald percentage.

Er werd gekozen voor de laatste optie. In december 2013 werd door bestuurszaken/juridische dienst en de directeur van de aankoopcentrale met elk van de stadsadvocaten een gesprek gevoerd. Na dit gesprek werd door elk van de advocaten een voorstel ingediend tot verlaging van hun basisuurtarief. Deze verlaging situeert zich tussen 4 à 8%.

Door een aantal advocaten werden evenwel bepaalde voorwaarden verbonden aan een tariefverlaging. Hieronder volgt een overzicht van de verschillende voorwaarden, en het standpunt van het college daarover:

• De verlaagde basisuurtarieven gelden enkel ten aanzien van de stad Antwerpen en niet ten aanzien van Ethias (verzekeraar burgerlijke aansprakelijkheid, rechtsbijstand en arbeidsongevallen): deze voorwaarde werd besproken met Ethias, die liet weten akkoord te kunnen gaan met dit voorstel. De stad Antwerpen kan deze voorwaarde dan ook aanvaarden.
• De stad Antwerpen garandeert dat de raamovereenkomsten blijven lopen voor de volledige duur van 6 jaar: op dit vlak kan het college bevestigen dat het de intentie is van de stad Antwerpen om de raamovereenkomsten ook na de initiële duur van 3 jaar nog driemaal te verlengen met telkens een jaar. De stad  Antwerpen blijft zich echter het recht voorbehouden om bij knelpunten in de samenwerking, die niet onderling kunnen opgelost worden, bij zware fouten, bedrog of fraude en bij omstandigheden die elke verdere samenwerking onmogelijk maken, de overeenkomst onmiddellijk te beëindigen.
• De uurtarieven worden geïndexeerd bij afloop van de eerste periode van 3 jaar: de stad Antwerpen kan niet ingaan op deze vraag; het was vanaf de aanvang van de raamovereenkomst duidelijk dat de onderhandelde basisuurtarieven zouden gelden voor de volledige duur van de raamovereenkomst, zonder indexatie. De budgettaire situatie van de stad Antwerpen laat een indexatie niet toe.
• De stad Antwerpen garandeert een minimaal volume aan nieuwe dossiers: de stad  Antwerpen kan niet ingaan op deze vraag; in de bestekken werd uitdrukkelijk opgenomen dat de advocaat in geen geval aanspraak kan maken op een minimaal aantal dossiers. Er werd enkel meegegeven hoeveel dossiers gemiddeld op jaarbasis binnen het betrokken rechtsdomein werden toevertrouwd aan een advocaat in de jaren voorafgaand aan de inwerkingtreding van de raamovereenkomsten. Die gegevens werden enkel ten titel van inlichting gegeven en zijn dus op geen enkel vlak bindend. De stad Antwerpen streeft bovendien naar een evenwichtige verdeling van het aantal dossiers tussen beide advocaten aangesteld voor een specifieke rechtsmaterie (buiten de materie voor overheidsopdrachten, waarvoor slechts één kantoor werd aangesteld).

Deze principiële standpunten zullen worden overgemaakt aan de advocaten, waarna hen zal worden gevraagd een concrete finale offerte in te dienen. Deze offertes zullen vervolgens opnieuw ter goedkeuring worden voorgelegd aan het college.

Het is aangewezen dat binnen de Groep stad Antwerpen de samenwerking met de advocaten op een gelijkaardige manier verloopt. Het college adviseert daarom dat alle verzelfstandigde entiteiten:

• in de mate van het mogelijke (namelijk voor die materies waarvoor de stad Antwerpen beschikt over gespecialiseerde stadsadvocaten) een beroep doen op de raamovereenkomsten van de stad, waarin de formule van aankoopcentrale voorzien is;
• indien geen beroep wordt gedaan op de stadsadvocaten, eigen gespecialiseerde advocaten worden aangesteld op basis van dezelfde uitgangspunten en principes als de samenwerking tussen de stad Antwerpen en de stadsadvocaten (bv opleggen van een verbod om op te treden in gerechtelijke procedures tegen de stad en haar verzelfstandigde entiteiten);
• indien geen beroep wordt gedaan op de stadsadvocaten en indien de verzelfstandigde entiteit geen beroep kan doen op een recht van aftrek van btw, een gelijkaardige heronderhandeling wordt gevoerd met de eigen advocaten om de basisuurtarieven te verlagen.

Hierover zal een collegiale brief verstuurd worden aan de verzelfstandigde entiteiten van de Groep Stad Antwerpen.