In het kader van het openbaar onderzoek, dat een onderdeel is van de wettelijke procedure, werd een bekendmaking door de dienst stadsontwikkeling/onroerend erfgoed/monumentenzorg op 20 december 2013 aan het stadhuis en op de kraan zelf aangeplakt. Binnen de voorziene periode van 30 dagen werden bij het stadsbestuur geen bezwaarschriften ingediend.
Op 13 december 2013 ontving de stad Antwerpen een aangetekende brief van de Vlaamse minister van bestuurszaken, binnenlands bestuur, inburgering, toerisme en Vlaamse rand die bevoegd is voor onroerend erfgoed. In deze brief was al bijlage een ministerieel besluit houdende de vaststelling van een ontwerp van lijst van als monument te beschermen havenkraan DE296, met inbegrip van de volledige uitrusting, Rijnkaai zonder nummer, 2000 Antwerpen, toegevoegd.
Het beschermingsdossier werd opgemaakt door het agentschap Onroerend Erfgoed van de Vlaamse overheid. De havenkraan wordt beschermd omwille van de historische, industrieel-archeologische en sociaal-culturele waarde.
Havenkraan DE296 is een kraan uit de DC-DE-reeks die in 1930-1931 in gebruik werd genomen en ongeveer zestig jaar gediend heeft. Het is het enig nog overgebleven exemplaar van de oorspronkelijk 48 kranen uit deze reeks. De kraan heeft weinig herstellingen en aanpassingen gekend en is daarom bijzonder authentiek. Ze werd gebouwd in de Ateliers Métallurgiques de Nivelles, dat door fusies en overnames vandaag een onderdeel is van Bombardier in Brugge. Op technologisch vlak illustreert de DE296 een belangrijke fase in de evolutie van havenkranen. Het nieuwe systeem met uitgebalanceerde giek met tegengewichten en een katrollensysteem werd later veelvuldig toegepast.
Op 5 juli 1974 besliste het college van burgemeester en schepenen van de stad Antwerpen om bij verschroting van de havenkranen minstens één representatief exemplaar per reeks te behouden en over te dragen aan het Nationaal Scheepvaartmuseum, vandaag opgegaan in het Museum aan de Stroom. De collectie van het MAS bevat zeventien historische havenkranen waarvan er momenteel veertien beschermd zijn. De collectie is uniek in de wereld en illustreert de ontwikkeling in de techniek van de havenoverslag vanaf de laatste vijfentwintig jaar van de negentiende eeuw tot in de jaren 1960. Het merendeel van de collectie staat aan de Rijnkaai. Meerdere kranen in de collectie zijn of worden gerestaureerd met steun van de Vlaamse overheid.
In 2013 schonk Euroports de DE296 aan de Stad Antwerpen. De drijvende reuzenkraan Brabo plaatste de DE296 op 3 juli 2013 op de Rijnkaai bij de rest van de collectie havenkranen. De DE296 is verwaarloosd en ten prooi aan duiven, vandalisme en roest. De kraan werd al enkele jaren voor de overdracht aan het MAS niet meer onderhouden. Structureel is de kraan nog in goede staat. De bescherming als monument heeft het voordeel dat bij restauratiewerken aanspraak kan gemaakt worden op een restauratiepremie ten belope van tachtig procent van de kosten wanneer de eigenaar op het moment van de werken een openbaar bestuur is of veertig procent wanneer de eigenaar een privaatrechtelijk persoon is.
Het beschermingsdossier omvat een goede inhoudelijke onderbouwing en argumentatie van de verschillende erfgoedwaarden. Voor alle criteria die bij een bescherming als monument afgetoetst worden (zeldzaamheid, gaafheid en herkenbaarheid, authenticiteit, representativiteit, ensemblewaarde, contextwaarde) scoort de havenkraan DE296 hoog.
De dienst stadsontwikkeling/onroerend erfgoed/monumentenzorg staat positief tegenover de bescherming van de havenkraan DE296. Deze bescherming vormt een belangrijke aanvulling op het reeds beschermd havenindustrieel erfgoed. Om de historische rol van Antwerpen als wereldhaven te duiden is het essentieel dat in het stadsbeeld een aantal erfgoedrelicten bewaard blijven.
De dienst cultuur, sport, jeugd en onderwijs/musea en erfgoed/museum aan de stroom adviseert de bescherming gunstig. De kraan past volledig in het verhaal van de collectie van het MAS. Dankzij de bescherming, waarvoor de procedure momenteel loopt, hebben we ook de mogelijkheid om ze in een duurzaam onderhouds- en ontsluitingsbeleid op te nemen. In industrieel-archeologisch opzicht heeft deze kraan een belangrijke schakelfunctie. In de jaren 1920-1930 zochten kraanbouwers naar een systeem om tijdens de topbeweging van de kraan de last horizontaal te houden. De Antwerpse collectie bevat nu vijf unieke elektrische topkranen met ieder een ander concept en mechanisme voor de topbeweging en compensastiesysteem voor de hijskabel. De DE-kraan is uitgerust met het zogenaamde CVK-systeem dat met behulp van drie katrollen de loop van de hijskabel verkort of verlengt tijdens de topbeweging. Het werd in de jaren 1930 toegepast op verschillende kraantypes. De DE-kraan is het enige bewaarde exemplaar.
Er werd een ministerieel besluit houdende vaststelling van een ontwerp van lijst van voor bescherming vatbare monumenten opgemaakt, overeenkomstig de bepalingen van het decreet van 3 maart 1976 tot bescherming van monumenten, stads- en dorpsgezichten, gewijzigd bij de decreten van 18 december 1992, 22 februari 1995, 22 december 1995, 8 december 1998, 18 mei 1999, 7 december 2001, 21 november 2003, 30 april 2004, 10 maart 2006, 27 maart 2009 en 11 mei 2012, voorziet de mogelijkheid tot wijziging van een bestaande bescherming als monument en stadsgezicht.
Het college neemt kennis van het resultaat van het openbaar onderzoek naar aanleiding van de voorgenomen bescherming als monument van Havenkraan DE296 aan de Rijnkaai zonder nummer, 2000 Antwerpen met inbegrip van de volledige uitrusting.
Het college beslist de voorgenomen bescherming gunstig te adviseren.