2014_CBS_00711 - Duurzame stad - Potentieelkaarten groendak en hernieuwbare energie. Projectaanpak en toelage Digipolis voor ontwikkeling viewer - Goedkeuring

Er wordt voorzien in een toelage van 40.000,00 EUR aan Digipolis voor omzetting van de digitale datasets, aangeleverd door het AGIV, naar een webapplicatie en -viewer op de te vernieuwen website van   www.antwerpen.be/zoominopuwdak.

De stad Antwerpen wenst haar bewoners te ondersteunen bij het benutten van het potentieel van daken op vlak van energie en milieu. Vele daken hebben een sterk potentieel qua energiebesparing, energieopbrengst, waterbuffering en kunnen ook bijdragen aan de biodiverstiteit. De stad geeft daartoe gerichte informatie, advies en financiële steun rond onder andere dakisolatie en groendaken.

Voor bouwaanvragen vanaf 1 januari 2014 geldt dat elke nieuwe of grondig verbouwde woning in Vlaanderen een minimumhoeveelheid energie moet halen uit hernieuwbare bronnen. Die verplichting is geïntegreerd in de energieprestatieregelgeving (EPB). Daarnaast wordt het E-peil strenger vanaf 2014. Nieuwe gebouwen mogen dan maximaal een E-peil van E60 behalen, in plaats van E70. Vanaf 2014 wordt het ook verplicht om de muren, daken, vloeren, ramen … nog beter te isoleren.

Het Agentschap voor Geografische Informatie Vlaanderen (AGIV) stimuleert en coördineert in Vlaanderen het optimale gebruik van geografische informatie. Het AGIV staat onder meer in voor het aanmaken en bijhouden van het Grootschalig Referentie Bestand (GRB) en voor het actualiseren van het digitale hoogtemodel van Vlaanderen (DHMV).

Het GRB is een authentieke geografische gegevensbron in wording die een unieke en objectgerichte kaart levert met precieze informatie van gebouwen, administratieve percelen, wegen, waterlopen en spoorbanen. De gegevens worden zodanig in detail opgenomen dat zij kunnen voorgesteld worden op een schaal tussen 1/250 en 1/5.000. De opmaak, het beheer en de toegang tot het GRB is geregeld in het Vlaamse GRB-decreet. 

Het actualiseren van het bestaande digitaal hoogtemodel (uit de periode 2001-2004) ging van start begin 2013. Via de techniek van laseraltimetrie (Lidar) worden hoogtemetingen met een gemiddelde puntendichtheid van 16 punten per m² ingewonnen. Op basis van de ruwe data zullen afgeleide productdata (bijvoorbeeld digitaal oppervlaktemodel (digital surface model of DSM) in rasterformaat met grondresoluties 1 meter en 5 meter)  toegankelijk worden gesteld. De data-inwinning is gestart in de winter van 2013 en vindt plaats tijdens de komende wintervliegseizoenen om minimale hinder te ondervinden van het bladerdek in gebieden met een dichte vegetatie. Het doel is om in 2015 gans Vlaanderen gebiedsdekkend te hebben. Daarnaast wil AGIV ook de analyse uitvoeren naar het potentieel met betrekking tot de aanmaak van specifieke datasets en dit aan de hand van en op maat van bijvoorbeeld stedelijke en gemeentelijke voorbeeldprojecten.

Het geactualiseerde DHMV-II biedt voor de stad Antwerpen interessante mogelijkheden om de ondersteuning van de inwoners op vlak van het benutten van het potentieel van hun daken te versterken. Daken kunnen bijdragen aan de energievoorziening van een woning, kunnen bijdragen aan een beter woonklimaat onder het dak en aan het behalen van de klimaatdoelstellingen van de stad Antwerpen. Tevens bieden ze kansen voor groene buitenruimte, planten en kruiden, het bufferen van water en ze kunnen bijdragen aan de biodiversiteit in de stad.

Via het AGIV kan, via de aanmaak van afgeleide datasets gebaseerd op de verwerking van de referentiedata zoals GRB en DHMV-II, het potentieel voor groendaken en hernieuwbare energie van de stad beter in kaart gebracht worden. Voor de levering van deze datasets zal via de gemeenschappelijke aankoopcentrale gestart worden. De datasets zullen een beeld vormen van:

1. de platte daken en mogelijkheden voor aanleg en investering in een groendak;
2. de bezonning en de potenties voor investeringen in zonne-energie;
3. optioneel: het potentieel voor microschalige windenergie op gebouwen, aan de hand van de hoogte en het reliëf van gebouwen, in combinatie met de Vlaamse windsnelhedenkaart.

De door AGIV aangeleverde datasets zullen in beeld gebracht worden op de door Digipolis te vernieuwen website www.antwerpen.be/zoominopuwdak waarop bewoners zelf de potenties van hun dak kunnen nagaan, de voorwaarden voor de investeringen en de terugverdientijd ervan kunnen berekenen. Via dezelfde website zal later (2015) ook de geactualiseerde thermografische foto die een beeld geeft van de isolatiegraad van de daken ontsloten worden.

Timing:

• begin 2014: functionele en technische analyse van eerste datasets (noordelijk gedeelte grondgebied) via overleg tussen AGIV, Digipolis en de dienst stadsaontwikkeling/energie en milieu Antwerpen + bepaling parameters nodig voor toelevering voor de aanmaak van testtoepassingen door Digipolis;
• midden 2014: toelevering datasets met basisinformatie voor aanmaak van de testomgeving met klantgerichte webtoepassing door Digipolis;
• najaar 2014: aanmaak datasets voor de rest van Antwerpen (afhankelijk van beschikbaarheid data-inwinning hoogtegegevens) + toelevering aan en vernieuwing toepassing zoominopuwdak door Digipolis;
• najaar 2015: communicatie naar bouwsector en bewoners.

Het AGIV heeft aangegeven dat het resterende gedeelte van de stad Antwerpen een prioritair gebied is bij de verdere hoogtedata-inwinning. Indien de hoogte-inwinning bij AGIV vlot verloopt (afhankelijk van weersomstandigheden), worden de kaarten in 2014 en het voorjaar van 2015 aangemaakt en digitaal in beeld gebracht, om vervolgens in het najaar van 2015 breed gecommuniceerd te worden naar de bewoners.

Er worden in de webapplicatie die door Digipolis ontwikkeld wordt minstens twee kaarten bekomen:

• Een groendakenkaart: op basis van hoogtedata en gebouwen kan de grootte van de platte daken in kaart gebracht worden en gekoppeld aan oppervlakte, investering en subsidie kan een kostenraming gemaakt worden. Onder andere de stad Wenen maakte er werk van: http://www.wien.gv.at/umweltschutz/raum/gruendachpotenzial.html;
• Een zonne-energiekaart: op basis van hoogtedata en gebouwen wordt de potentie van daken voor zowel warm water als elektriciteitsopwekking getoond. De oriëntatie van de daken en de grootte van de daken geven een zicht op de mogelijke opbrengst. Gekoppeld aan de investeringen, subsidies en leningen kan de terugverdientijd van de investering berekend worden. Het initiatief kende al succes in Nederlandse steden zoals Arnhem (http://www.zonatlas.nl/arnhem/ontdek-de-zonatlas/) en Amersfoort: http://solar.aerodata-shop.nl/Amersfoort;
• Optioneel: een analyse naar haalbaarheid van een windpotentieelkaart: op basis van hoogtedata en gebouwen en in combinatie met de Vlaamse windsnelhedenkaart kan de gemiddelde jaaropbrengst van een microwindturbine en bijhorende terugverdientijd berekend worden. Een mooi voorbeeld hiervan is de energiepotentieelkaart van Vermont: http://www.vtenergyatlas.com.