Op regelmatige basis dienen luchtkwaliteitskaarten voor agglomeraties opgemaakt te worden. Dit gebeurt in het kader van de Europese kaderrichtlijn luchtkwaliteit 96/62/EG van 27 september 1996 inzake de beoordeling en het beheer van de luchtkwaliteit, en de bijhorende dochterrichtlijnen, herzien en geïntegreerd in de richtlijn 2008/50/EG van het Europees Parlement en de Raad van 20 mei 2008 betreffende de luchtkwaliteit en schonere lucht voor Europa.
Op 28 juni 2013 keurde het college het bestek met oog op de actualisatie van de luchtkwaliteitskaarten goed (jaarnummer 6591). De opdracht werd door het college op 26 juli 2013 gegund aan VITO (jaarnummer 7575).
Geactualiseerde berekeningen werden doorgevoerd op basis van de meest recente gegevens, die het college onder meer liet opvragen bij het Vlaams Verkeerscentrum (jaarnummer 9176).
VITO maakte hoge resolutiekaarten op voor de polluenten stikstofdioxide (NO2), de grovere (PM10 ) en fijnere (PM2.5) fracties van fijn stof en elementair koolstof (EC). Het referentiejaar is 2012, de toekomstscenario’s zijn opgemaakt voor de zichtjaren 2015 en 2020.
De opdracht werd correct opgeleverd in overeenstemming met het opgegeven tijdpad in de offerte.
Voor het referentiejaar 2012 en zichtjaar 2015 werden de achtergrondconcentraties voor NO2, PM10 en PM2.5 bepaald en is een inschatting gemaakt van de achtergrondconcentraties voor EC op basis van de beschikbare data voor het grondgebied binnen de stadsgrenzen. De verkeersemissies zijn berekend op basis van de verkeersintensiteiten met een update van het wagenpark.
Voor het scenario 2020 zijn dezelfde polluenten in kaart gebracht, maar werd bij de prognose van verkeersemissies ook rekening gehouden met de invoering van een lage emissiezone in de Antwerpse kernstad en het havengebied (voor vrachtwagens), een aantal belangrijke werken in het kader van het Masterplan 2020, Brabo II, LIVAN, de heraanleg van IJzerlaan en omgeving en de invoering van het rekeningrijden voor vrachtwagens vanaf 3,5 ton in Vlaanderen in 2016.
Op basis van de geactualiseerde kaarten kunnen enkele conclusies getrokken worden over de huidige en de te verwachten luchtkwaliteit in Antwerpen.
Voor NO2 wordt een afname verwacht met 1 à 2 µg/m³ tussen 2012 en 2015 en versterkte daling met 3 à 4 µg/m³ tussen 2015 en 2020. In 2012 en 2015 wonen respectievelijk 20% en 10% van de Antwerpenaars in een gebied waar de Europese jaargemiddelde norm van 40 µg/m³ wordt overschreden. In 2020 leeft minder dan 1% van de bevolking in zones waar de jaarnorm kan worden overschreden. Voor deze zones, waarin locaties voor een aantal gevoelige groepen vallen, blijft bij ongunstige meteorologische condities een overschrijding van de NO2-jaarnorm in 2020 mogelijk.
De concentraties voor PM10 en PM2.5 nemen af met ongeveer 0,9 µg/m³ tussen 2012 en 2015. De waarden stagneren tussen 2015 tot 2020. De Europese jaargemiddelde norm voor PM10 (40 µg/m³) en PM2.5 (25 µg/m³) wordt gerespecteerd voor alle woongebieden, zowel in 2012, 2015 als 2020. In 2020 wordt volgens de modelsimulaties voor het hele woongebied een PM10- en PM2.5-concentratie onder respectievelijk 28,5 µg/m³ en 18 µg/m³ verwacht. De zones met de hoogste PM-concentraties bevinden zich in de onmiddellijke nabijheid van drukke verkeersaders zoals de snelwegen, de Leien, enkele steenwegen en een aanzienlijk deel van de haven.
Elementair koolstof daalt met 0,3 tot 0,5 µg/m³ tussen 2012 en 2015 en neemt verder af met ongeveer 0,1 µg/m³ tussen 2015 en 2020. De modellering geeft voor nagenoeg alle woonplaatsen (> 99%) en gevoelige locaties in 2020 een concentratie onder 2 µg/m³.
Wat elementair koolstof betreft mag worden opgemerkt dat er vandaag geen EU-standaarden of WHO-richtlijnen (World Health Organisation) bestaan, waaraan deze waarden kunnen getoetst worden. De WHO hanteert dezelfde richtwaarden voor NO2 als die uit de EU-richtlijn. Voor PM10 en PM2.5 halveert de WHO de jaargemiddelde waarden die aan de Europese lidstaten zijn opgelegd: respectievelijk 20 µg/m³ en 10 µg/m³. Deze normen worden vrijwel nergens gehaald in de stad, omdat de achtergrondconcentraties al erg hoog liggen. In knelpuntzones waar de risico's op overschrijding blijven bestaan, zijn bijkomende gebiedsgerichte maatregelen aangewezen.
Tegenover de vorige versie van de luchtkwaliteitskaarten worden aanzienlijk hogere NO2- en lagere PM10- en PM2.5-concentraties gemodelleerd.
Naast de dagelijkse metingen van de polluentconcentraties door de Vlaamse Milieumaatschappij dienen de luchtkwaliteitskaarten als basis voor de bepaling van (beleids)maatregelen om de luchtkwaliteit in de stad Antwerpen te verbeteren en de blootstelling van inwoners en bezoekers aan slechte luchtkwaliteit te beperken.
Deze kaarten zullen ontsloten worden voor de medewerkers van de stad in ‘stad in kaart’ en voor het grotere publiek via website en ‘open data’-systemen.
Het college neemt kennis van de geactualiseerde luchtkwaliteitskaarten.
Het college keurt goed dat de geactualiseerde luchtkwaliteitskaarten voor medewerkers en publiek ontsloten worden via GIS ('Stad in kaart'), website en open data.