Op 25 januari 2013 ondertekende de Vlaamse minister voor Onroerend Erfgoed het ministerieel besluit voor de voorlopige bescherming van de schooltjalken Ortelius en De Gerlache. Om de beschermingsprocedure voor beide tjalken verder te kunnen zetten, stelde het Agentschap voor Onroerend Erfgoed op 21 november 2013 de vraag wat de plannen van de stad Antwerpen zijn met de schooltjalken.
In de praktijk is er nog één schooltjalk, de 'De Gerlache', in de vaart. Dit schip werd, om te kunnen varen met groepen schoolkinderen, volledig vernieuwd, zowel het vlak van de romp als de binneninrichting en de veiligheidsuitrusting.
De tweede schooltjalk, de 'Ortelius', ligt sinds 2011 op het droge in de haven. Een rapport van Monumentenwacht Vlaanderen geeft een duidelijk overzicht van de bewaringstoestand van het schip en doet een aantal aanbevelingen voor de bewaring op het droge. Het schip kreeg sindsdien echter geen verder onderhoud, herstelling of restauratie.
Wat vaststaat voor de stad Antwerpen is dat de historische waarde en betekenis van de twee schooltjalken het uitgangspunt zal zijn voor het verdere behoud en gebruik van de schepen.
Voor de verdere exploitatie zal de stad Antwerpen rekening houden met de historische waarde zoals die is omschreven in het besluit van 25 januari 2013 houdende de voorlopige bescherming als varend erfgoed van onder meer de schooltjalken ‘Ortelius’ en ‘De Gerlache’.
Beide schepen hebben dezelfde historische en wetenschappelijke waarde. De ‘De Gerlache’ heeft bovendien een sociaal-culturele waarde als ‘uniek voorbeeld van een historisch schip sinds 1948 ingezet voor educatieve doeleinden en nog steeds actief varend voor dit doel.’ De plannen die de stad Antwerpen uitwerkt voor het toekomstige beheer en gebruik van de schepen, zullen vertrekken van deze betekenis en niet enkel van de educatieve waarde, en zullen met dit onderscheid tussen beide vaartuigen rekening houden.
Vooraleer het stadsbestuur een concrete beslissing neemt in verband met beheer, exploitatie en samenwerking met partners, ronden we echter eerst en vooral het dossier af in verband met de exploitatie tot einde 2013. De behandeling hiervan is bij collegebeslissing op 20 december 2013, toevertrouwd aan de dienst interne audit en dient afgerond te zijn tegen 31 januari 2014.
Het college keurt de collegiale brief goed aan het Agentschap Onroerend Erfgoed betreffende de schooltjalken Ortelius en De Gerlache.