2014_CBS_01058 - Patrimonium stadsbeheer. Jan Van Rijswijcklaan - Voorontwerp Cromwell tank (bevrijdingstank) - Overeenkomst met Projektbureau Signa nv - Goedkeuring

De uitgave wordt geraamd op 2.000,00 EUR, 21% btw inbegrepen en kan verrekend worden op het investeringsbudget. Er is voldoende budget beschikbaar.

De Cromwell tank is een uniek oorlogsmonument dat na de Tweede Wereldoorlog aan de stad Antwerpen geschonken werd. Een viertal jaar geleden merkte de bedrijfseenheid stadsbeheer op dat het schadebeeld aan de tank toenam. Er was een reëel risico dat de tank verdere onherstelbare schade zou oplopen, indien ze niet spoedig gerestaureerd werd.

De stad Antwerpen beschikt niet over de expertise om dit monument te restaureren. De stad Antwerpen heeft zich met een collegiale brief van 29 oktober 2010 (jaarnummer 13193) tot het Ministerie van Defensie gewend om logistieke en financiële ondersteuning te vragen bij de restauratie van de Cromwell tank.

Het Ministerie van Defensie heeft in haar brief van 16 maart 2011 verklaard dat zij akkoord gaat om de restauratiewerken aan de Cromwell tank deels te financieren. Voor de restauratiewerken moet de stad Antwerpen geen arbeidskosten betalen, enkel de materiaalkosten worden doorgerekend aan de stad Antwerpen voor een bedrag van 2.545,00 EUR. Gezien de aanzienlijke prioritaire werklast konden de werken door Defensie pas aangevat worden vanaf 2014.

Het college van 2 september 2011 (jaarnummer 13203) keurde de "verbintenisverklaring" tussen de stad Antwerpen en het Ministerie van Defensie (met referentie ‘2010/VW/0630-restauratie Cromwell tank ten voordele van de stad Antwerpen’) goed.

Overeenkomstig artikel D1 van de "verbintenisverklaring" nam de stad Antwerpen het laden aan de vorige locatie (A12) en het transport van de Cromwell tank naar het Competentiecentrum van Rollend Materieel in Rocourt voor haar rekening. De opdracht werd uigevoerd door de firma nv Stadsbader, Kanaalstraat 1, 8530 Harelbeke.

Het college keurde op 15 februari 2013 (jaarnummer 1396) goed dat de tank, na restauratie, verplaatst wordt naar een nieuwe locatie, het plantsoen gelegen aan de Jan Van Rijswijcklaan ter hoogte van de AXA building.

De verplaatsing drong zich op omwille van volgende redenen:

• Te weinig ruimte voor de jaarlijkse herdenkingsceremonies rond de tank. Deze ceremonies hebben ruimte nodig voor 2 tribunes, een doorgang voor een militair defilé, een sprekersstoel, een optreden van de militaire band en toeschouwers;
• De tram die op 2 meter van de bestaande sokkel rijdt, maakt het gevaarlijk voor geïnteresseerden en bezoekers;
• De nabijheid van de tram zorgt voor moeilijkheden bij organisatie van ceremonies. Zo zal de tank enkel te voet bereikbaar zijn via een kronkelend wandelpad;
• De tank zal ingesloten zijn tussen tramlijnen en palen. Dit benadeelt de esthetiek.

De bedrijfseenheid stadsbeheer werkte een voorontwerp uit voor de integratie van de Cromwell tank. De bedrijfseenheid stadsbeheer neemt het beheer op zich van de beelden die eigendom zijn van de stad Antwerpen.

Op eigen initiatief stelde vzw Antwerp Cromwell tank Memorial Comité (ACT), (Boshovenstraat 78, 2100 Deurne), een architect (Projektbureau Signa nv) aan om parallel hieraan een eigen ontwerp uit te werken.

Gezien het belang, zowel gevoelsmatig als politiek, om de betrokken partijen, in deze de vzw ACT en the Royal British Legion, te respecteren in hun hoge betrokkenheid bij de tank en de herdenking van de bevrijding van de stad Antwerpen in 1945, is het zinvol om het ontwerp van vzw ACT te beschouwen als een volwaardige variant tegenover het ontwerp van de bedrijfseenheid stadsbeheer.

Aan het college wordt voorgesteld om het ontwerp opgemaakt in opdracht van vzw ACT goed te keuren. Het ontwerp van vzw ACT geniet de voorkeur vanuit de verenigingen en individuen die nauw betrokken zijn met de Cromwell tank en de herdenking aan de Tweede Wereldoorlog. Deze verenigingen en individuen kunnen beschouwd worden als de vertegenwoordigers van de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog.

De realisatie dringt zich op korte termijn op, gezien begin september 2014 de herdenkingsplechtigheid van de Tweede Wereldoorlog georganiseerd wordt op het nieuw aangelegde plantsoen.

Voorstel vzw ACT:
Basisconcept:
De Cromwelltank is een schenking van de geallieerden aan de stad Antwerpen en geldt als symbool van de bevrijding. Het herinnert ons aan de gesneuvelden en de slag die geleverd is om de stad Antwerpen te bevrijden. De inrichting van de site is een gelegenheid om de bevrijding onder de aandacht te brengen. In het ontwerp wordt getracht om de aanwezigheid van de tank te laten opmerken.

In het ontwerp is het strategische manoeuvre dat de geallieerden maakten in de gemeente Boom, verwerkt. Dit manoeuvre was cruciaal om de weg richting de stad Antwerpen open te stellen en de stad te bevrijden.
Zo wordt in het grondplan van het ontwerp van vzw ACT een lijn van het manoeuvreplan verwerkt.

De sokkel is van cruciaal belang om de tank en de bevrijding naar historische en emotionele waarden te plaatsen en te onderstrepen. In de sokkel wordt een schuin vlak verwerkt voor de bloemenneerlegging.

Door het toevoegen van 3 verticale panelen wordt getracht om:

• de aanwezigheid van de tank te onderstrepen;
• een educatief platform te bieden;
• de historisch context  toe te lichten;
• de 3 slagen die nodig waren om de stad Antwerpen te bevrijden weer te geven.

Voorstel van de bedrijfseenheid stadsbeheer:
Basisconcept:
Het creëren van herinnering en het in de aandacht brengen van de tank staat centraal in dit ontwerp.
De tank wordt op het maaiveld geplaatst en tracht een object tussen de mensen te worden. Het belang van de tank wordt weergegeven door het markeren van de zone rond de tank. Het ontwerp dwingt de bezoeker te herinneren en te waarderen. Zo wordt in het ontwerp:

• een zone voor beleving en herinnering uitgewerkt door middel van een compositie van verschillende betonstroken, verwerkt in het maaiveld;
• een zitbank tegenover de tank geplaats, ter confrontatie;
• een strook vanuit het voetpad naar de tank toe getrokken, om de voorbijgangers naar de tank toe te trekken.

Planning:
De planning is zeer strak. Op 4 september 2014 wordt aan het nieuw aan te leggen plantsoen een herdenkingsceremonie voor de Tweede Wereldoorlog georganiseerd. Dit is de uiterste deadline voor de finalisering van het project.

Overdracht van ontwerp
Projektbureau Signa nv, Koningsstraat 237, 1210 Sint-Joost-ten-Node, draagt het voorontwerp voor een som van 2.000,00 EUR (btw inclusief) over aan de stad Antwerpen volgens de overeenkomst.

Volgende stappen
Administratieve stappen:

• De bedrijfseenheid stadsbeheer onderzoekt of een ontwerpbesluit ingediend kan worden rond de vraag van ondersteuning bij opladen en transport van de tank aan het Ministerie van Defensie. De stad Antwerpen voorziet hierbij een kraan om de tank af te laden.
• De rol van vzw ACT in de verdere uitwerking van het ontwerp en het bouwproces dient scherpgesteld te worden.

Uitklaren bij uitwerking uitvoeringsontwerp:

• De locatie van de bronzen plaat met inscriptie ‘generaal Robert plantsoen’ heeft nog geen concrete locatie in het ontwerp. In het ontwerp van vzw ACT kan gekozen worden om de plaat te bevestigen aan de sokkel. De bedrijfseenheid stadsbeheer onderzoekt of het nieuwe plantsoen de naam kan overnemen.
• In het ontwerp van vzw ACT stelt men voor om op de drie verticale panelen een historiek weer te geven. De concrete uitwerking van deze teksten dient nog opgenomen te worden.
• De inplanting van de ceremonie en het ontwerp dient verder uitgewerkt, rekening houdend met het vrijhouden van de openbare weg. 
• De bedrijfseenheid stadsbeheer bekijkt of het mogelijk is om de bomen achter de tank in te snoeren, het struikgewas onder de bomen te laten insnoeien en gras te laten inzaaien. Dit om de tank meer visibiliteit en zonlicht te geven.  
• De bedrijfseenheid stadsbeheer bekijkt op welke wijze de grondankers voor de nodige vlaggen kunnen verwerkt worden.

Volgens artikel 11.2 van het uitvoeringsbesluit van 14 april 2000 is er geen stedenbouwkundige vergunning nodig voor het plaatsen van standbeelden, gedenktekens en andere artistieke werken ongeacht de afmeting.

Conform artikel  26 § 1.1°.a  van de wet van 15 juni 2006, de goed te keuren uitgave niet hoger is dan de door de Koning vastgelegde bedragen zonder belasting over de toegevoegde waarde.