Op 22 november 2013 ontving de stad Antwerpen een aangetekende brief van de Vlaamse minister van bestuurszaken, binnenlands bestuur, inburgering, toerisme en Vlaamse rand die bevoegd is voor onroerend erfgoed met in bijlage een ministerieel besluit betreffende de gedeeltelijke opheffing van het ministerieel besluit van 16 september 1994 houdende de bescherming als monument van de spoorwegberm tussen het Centraal Station en de Zurenborgstraat te Antwerpen.
Op 16 september 1994 werd de spoorwegberm tussen het Centraal Station en de Zurenborgstraat met inbegrip van de bruggen ter hoogte van de Ploegstraat, Lange Kievitstraat, Plantin en Moretuslei, Belgiëlei en Provinciestraat omwille van de stedenbouwkundig-esthetische en industrieel-archeologische waarde beschermd als monument.
Met voorliggend besluit wordt de bescherming van drie centers die deel uitmaken van voornoemde bescherming opgeheven. Deze centers zijn te situeren achter de hoek van de Stoomstraat / Van Spangenstraat, in de richting van Berchem, aan de westzijde van de nrs. 10-12 in de Van Spangenstraat.
Deze centers vormden mee de oostelijke keermuur van de voormalige zogenaamde “bundel Congo”, een buiten de bescherming gelegen verbreding van de spoorwegberm met dienstgebouwen en uitwijksporen voor herstellingen van treinen. Na stelselmatige afgraving van de ‘bundel Congo’, verloren de betreffende centers hun oorspronkelijke ruimtelijke context en is hun erfgoedwaarde aangetast.
Bij het ministerieel besluit van 16 september 1994 houdende de bescherming van de spoorwegberm tussen het Centraal Station en de Zurenborgstraat te Antwerpen was geen plan gevoegd. De nieuwe afbakening van de beschermde spoorwegberm tussen het Centraal Station en de Zurenborgstraat te Antwerpen, met inbegrip van de bruggen ter hoogte van de Ploegstraat, Lange Kievitstraat, Plantin en Moretuslei, Belgiëlei en de Provinciestraat, wordt gevoegd bij het ministerieel besluit van 16 september 1994 houdende de bescherming als monument van de spoorwegberm tussen het Centraal Station en de Zurenborgstraat te Antwerpen.
De dienst stadsontwikkeling/onroerend erfgoed/monumentenzorg staat positief tegenover deze gedeeltelijke opheffing van de bescherming. In de actuele stedenbouwkundige context vormde het deel van de centers dat nu uit de bescherming wordt gehaald geen meerwaarde meer binnen de omgeving. Terwijl bij het oorspronkelijke beschermingsbesluit voor de centers geen plan gevoegd werd is dit nu wel het geval. Zo wordt in de toekomst discussie over de juiste afbakening van de bescherming vermeden.
AG Stadsplanning adviseert gunstig. Met de gedeeltelijke opheffing van de bescherming wordt de ontwikkeling van bouwzone II van het Gemeentelijk Ruimtelijk Uitvoeringsplan Kievit II (goedgekeurd door de Vlaamse Regering op 27 januari 2012) op een kwalitatieve manier mogelijk. AG Stadsplanning adviseert om de afbraak van de centers pas toe te staan wanneer er een voorstel wordt voorgelegd voor de ontwikkeling van bouwzone IIa. Deze ontwikkeling moet aansluiting vinden bij de te behouden synagoge en Joodse jongensschool in de Van Spangenstraat (CB van 29 april 2005) en bij (het ontwerp van) bouwzone IIb. Om beide bouwzones architecturaal en stedenbouwkundig op elkaar af te stemmen worden ze idealiter samen ontworpen.
Er werd een gedeeltelijke opheffing van een bescherming opgemaakt. Het decreet van 3 maart 1976 tot bescherming van monumenten en stads- en dorpsgezichten, gewijzigd bij de decreten van 18 december 1992, 22 februari 1995, 22 december 1995, 8 december 1998, 18 mei 1999, 7 december 2001, 21 november 2003, 30 april 2004, 10 maart 2006, 27 maart 2009 en 11 mei 2012, voorziet de mogelijkheid tot wijziging van een bestaande bescherming als monument en stadsgezicht.
Het college neemt kennis van de gedeeltelijke opheffing van de bescherming als monument van de spoorwegberm tussen het Centraal Station en de Zurenborgstraat te Antwerpen.