2014_CBS_01005 - OVAM - Integrale zwerfvuilprojecten 2014 - Indiening projectvoorstel Antwerpen aan 't woord - Goedkeuring

De te ontvangen toelage van OVAM en de uit te betalen toelage aan de vzw Antwerpen aan 't woord zullen opgenomen worden in de budgetwijziging 2014.

Antwerpen aan 't woord vzw wil voor Antwerpen 2060 een actieplan opmaken voor een integrale zwerfvuil/sluikstort aanpak. Zij willen hiervoor gebruik maken van de ondersteuning die de Vlaamse openbare afvalstoffenmaatschappij (OVAM) op dit vlak biedt in het kader van het programma 'integrale zwerfvuilprojecten 2014'. Dit programma richt zich evenwel tot de lokale openbare besturen. Antwerpen aan 't woord vzw vraagt stad Antwerpen hun projectdossier bij OVAM te willen indienen. Indien het projectvoorstel aanvaard wordt, krijgt het project van OVAM ondersteuning vanuit het door OVAM georganiseerde netheidsnetwerk en een financiële tegemoetkoming van maximaal 25.000,00 EUR.

Antwerpen aan ’t woord vzw, Gasstraat 12, 2060 Antwerpen is een autonome beweging van ervaringsdeksundigen actief in de politiek, administratie, middenveldorganisaties en/of bewonersgroepen in stad Antwerpen. Het is geen bewonersgroep, wel een netwerk van mensen en organisatie die geloven dat participatie en samenwerking nodig is om te komen tot een ‘betere’ stad. De vzw verenigt momenteel iets meer dan 1000 vrijwilligers en organisaties uit stad Antwerpen in zijn netwerk. Mensen werken rond projecten samen in los samenwerkingsverband. Een kerngroep van een twintigtal personen zorgt voor de continuïteit.

Situering en opzet van de proefprojecten
Het lokale zwerfvuil- en netheidsbeleid kan op Vlaams niveau financiële ondersteuning krijgen via de projecten ‘indevuilbak’.  'Indevuilbak' is een initiatief van de Vlaamse overheid (de OVAM en het kabinet Leefmilieu) de verpakkingsindustrie (Fostplus), VVSG, de sigaretten-, kauwgom- en distributiesector. Vanuit dit initiatief worden reeds enkele jaren opruimmateriaal, communicatiemateriaal (Vlaamse campagne) en kleinschalige lokale projecten gefinancierd. Sinds 2011 selecteert 'indevuilbak' integrale proefprojecten. Dit zijn projecten die ofwel voor de hele gemeente een omvattend zwerfvuilbeleid opzetten (integrale projecten) ofwel een vernieuwend beleid voor Vlaanderen uittesten voor bepaalde elementen van het zwerfvuilbeleid. Deze projecten ontvangen zowel financiële ondersteuning als begeleiding door de medewerkers van het netheidsnetwerk. In 2014 doet OVAM opnieuw een open oproep aan alle lokale besturen om in te tekenen voor deze projecten.

De OVAM zoekt projecten van lokale besturen met een integrale visie op de zwerfvuilproblematiek en de openbare netheid. Een integrale visie van de zwerfvuilproblematiek in Vlaanderen rust op vijf pijlers en de monitoring en evaluatie van deze vijf pijlers. Deze aanpak stelt dat zowel acties op vlak van infrastructuur, omgeving, communicatie, handhaving en participatie nodig zijn om zwerfvuil in Vlaanderen terug te dringen en de openbare netheid te bevorderen. Een andere doelstelling van de projecten is informatie verzamelen over aspecten van dit vijfpijlerbeleid die nog weinig onderbouwd zijn, zoals bijvoorbeeld beeldgericht reinigen, omgevingsgerichte aanpak van zwerfvuil en aspecten van handhaving zoals werken met sociale controle en het beboeten van zwerfvuil, andere thema's die een voldoende vernieuwende aanpak bewijzen kunnen ook ingebracht worden. De resultaten van de proefprojecten worden verspreid naar andere lokale besturen.

De lokale projecten die ondersteund worden via deze proefprojecten van ‘indevuilbak' zijn essentieel voor de uitvoering van het Vlaamse beleid inzake zwerfvuil en openbare netheid. Steden en gemeenten hebben als burger-nabij-bestuur een directe invloed op de netheid van de openbare ruimte. Maar deze lokale projecten stellen niet altijd een integrale of onderbouwde aanpak voorop, omwille van een gebrek aan financiële middelen, aan personeel of expertise. Met de begeleiding van de medewerkers van het netwerk van deze proefprojecten wil OVAM de leereffecten maximaliseren voor de lokale besturen, maar ook de resultaten verspreiden naar andere gemeentes in Vlaanderen. Deelnemers aan de proefprojecten engageren zich dus ook om hun resultaten ter beschikking te stellen van andere lokale besturen op de manier die wordt afgesproken met de medewerkers van het netheidsnetwerk.

Ondersteuning vanuit OVAM:

1. Financiële ondersteuning (per gemeente beperkt tot 25.000,00 EUR) voor de meerkosten die een rechtstreeks gevolg zijn van het project.
Volgende uitgaven kunnen in rekening genomen worden:

• aankoop van materiaal dat niet via andere kanalen kan gesubsidieerd worden (dus niet: opruimmateriaal (hesjes, handschoenen..., straatvuilnisbakken);
• communicatiemateriaal (met het logo 'indevuilbak');
• organisatie van vergaderingen, persvoorstellingen, evenementen ...;
• vergoedingen of attenties voor vrijwilligers;
• verplaatsingskosten.

Deze uitgaven worden niet in rekening genomen:

• alle overheadkosten (voor kantoren, ICT-materiaal...);
• personeelskosten (behalve heel kortlopende, heel specifieke opdrachten in het kader van het project zoals jobstudenten of uitzendkrachten. Het mag niet gaan om personeel dat al in dienst was van de gemeente of van een partner van het project of personeel dat onder een andere subsidieregeling valt;
• accommodatiekosten.

2. Ondersteuning van de medewerkers van het netheidsnetwerk.

De medewerkers van het netheidsnetwerk treden op als facilitator en procesbegeleider, maar nemen geen bevoegdheden en taken van de gemeente over. De medewerkers van het netheidsnetwerk zullen als actieve partner regelmatig aanwezig zijn in de gemeente. Hieronder enkele voorbeelden van wat wel en niet tot het takenpakket van het netheidsnetwerk behoort.

Mogelijke taken van het netheidsnetwerk zijn:

• ondersteuning in de ontwikkeling van een (gemeentelijk) zwerfvuilbeleid, onder andere prioriteiten stellen, maatregelen kiezen, ...;
• ondersteuning bij de toepassing en uitvoering van de maatregelen uit dit zwerfvuilbeleid;
• mee organiseren van de coördinatie van het zwerfvuilbeleid binnen de gemeentes en met alle betrokken actoren;
• knelpunten mee helpen oplossen;
• opleiding over de netheidsbarometer geven, resultaten helpen interpreteren en terugkoppelen naar de beleidsmaatregelen;
• evalueren van het project.

Taken die niet door het netheidsnetwerk worden opgevolgd:

• uitvoeren van metingen voor de netheidsbarometer;
• opmaken van eventuele tools, zoals communicatiemateriaal, draaiboeken... ze kunnen hier wel input over geven;
• opvolgen of uitvoeren van het reguliere zwerfvuilbeleid. 

Selectie van de projecten door OVAM
Voor de projecten van 2014 is een open projectoproep gelanceerd en kunnen alle steden, gemeenten en intercommunales van Vlaanderen een project indienen aan de hand van een standaard projectfiche.

Antwerpen aan 't woord vzw wil meewerken aan het creëeren van een draagvlak en het stimuleren tot het gebruik van ondergrondse sorteerstraatjes. Hun doelgroep zijn per definitie de bewoners van Antwerpen-noord maar zijn bereid hun aanpak af te stemmen op de concrete uitwerking van het stedelijk project sorteerstraatjes. Rond de praktische uitwerking zal nauw overleg plaatsvinden met het projectteam 'sorteerstraatjes' van stad Antwerpen. Uitgangspunt van het project van Antwerpen aan 't woord vzw is door middel van een gamification-benadering, op een positieve wijze de burger aan te moedigen om van huis-aan-huis ophaling over te schakelen naar het gebruiik van sorteerstraatjes, zodat op de middellange termijn de huis-aan-huis ophaling kan gestaakt worden dan wel substantieel gereduceerd, met een reductie van het zwerfvuil (en opruimkosten) tot gevolg.

Gamification verwijst naar het gebruik van spelelementen en -technieken (dus geen volledig spel) buiten een spelcontext om het menselijk gedrag (bij) te sturen. Een eenvoudig voorbeeld van hoe gamification in een zwerfvuilcontext  kan werken is  “Werelds diepste papiermand” waarbij, voorbijgangers er toe worden aangezet hun papier of afval in de vuilnisbak te werpen, doordat telkens er iets in de vuilbak wordt gegooid de vuilnisbak een mysterieus geluid maakt.

Deze doelstelling sluit naadloos aan bij de beleidsdoelstellingen rond netheid van het openbaar domein, het stimuleren van een algemene mentaliteitswijziging rond de eigen verantwoordelijkheid van de burger en de verdere uitrol van de sorteerstraatjes. De bedrijfseenheid stadsbeheer is dan ook bereid het projectvoorstel bij OVAM in te dienen. De toelage van 24.774,75 EUR die in het projectdossier gevraagd wordt zal enkel uitbetaald worden indien OVAM bevestigt dat dit bedrag effectief aan stad Antwerpen zal worden overgemaakt.