Op 11 december 2013 lanceerde Vlaams minister van steden Freya Van den Bossche de (inmiddels) 8ste oproep Stadsvernieuwing. Stadsvernieuwingsprojecten worden gedefinieerd als innoverende projecten die een hefboomfunctie vervullen voor een stadsdeel en de algemene leefkwaliteit van het stadsdeel wezenlijk verhogen.
Net zoals bij de vorige oproepen kunnen er voorstellen worden ingediend voor projectsubsidies en conceptsubsidies. De projectsubsidie betreft een financiële bijdrage in de realisatie van projecten (een investeringssubsidie van maximum 5.000.000,00 EUR), terwijl de conceptsubsidie (maximum 60.000,00 EUR) bedoeld is voor de verdere begeleiding van projecten die in de conceptfase zitten (en dus nog niet voldoende rijp zijn voor een projectsubsidie). In 2013 (7de oproep) verwierf de stad Antwerpen een projectsubsidie voor de ontwikkeling van de IJzerlaan, en conceptsubsidies voor de invulling van de spoorwegcenters in Borgerhout en voor thematisch onderzoek naar veilig ontwerp en beheer.
De indieningsperiode loopt tot en met vrijdag 28 maart 2014. Een multidisciplinaire jury adviseert de minister bij de beoordeling van de dossiers en toetst de ingediende projecten op een aantal criteria. Voor de projectsubsidies zijn dit zowel uitsluitingscriteria (investeringsvolume van minimum 3.000.000,00 EUR en een private inbreng van minimum 30%) als kwaliteitscriteria (projectinzet, integrale duurzaamheid, coproductie, totaalkarakter, multifunctionaliteit en synergie, kwaliteitsvolle ruimtelijke planning en ontwerp, realiseerbaarheid/haalbaarheid). Voorstellen voor conceptsubsidies worden beoordeeld op de inzet, de onderzoeksvragen en de realiseerbaarheid.
Net zoals bij de vorige oproepen zorgt afdeling fondsen (dienst strategisch coördinator) voor ondersteuning en begeleiding bij de indiening van voorstellen. Op vrijdag 13 december 2013 werd een schrijven gericht aan de leden van het managementteam, stadsbouwmeester, OCMW en relevante dochters met de vraag om tegen 31 januari 2014 mogelijke voorstellen in te dienen. Het college nam tijdens de zitting van 20 december 2013 kennis van de oproep en indieningsprocedure.
Afdeling fondsen ontving in totaal 3 voorstellen voor projectsubsidie, die werden toegestuurd vanuit bedrijfseenheid stadsontwikkeling en AG Stadsplanning. Deze voorstellen werden uiteengezet in beknopte projectfiches. Op basis van de informatie in deze fiches werden de verschillende voorstellen door afdeling fondsen getoetst aan de hierboven vermelde criteria. Het college wordt nu gevraagd te beslissen welke voorstellen ingediend worden bij de Vlaamse overheid. De geselecteerde voorstellen moeten vervolgens uitgeschreven worden in een volledig aanvraagdossier. De sjablonen zijn beschikbaar via de website van Thuis in de Stad. De uiteindelijke indiening van de dossiers dient te gebeuren tegen de deadline van 28 maart 2014. Voordien moeten deze dossiers namens het college ondertekend worden door burgemeester en stadssecretaris.
Op basis van een toetsing aan de beoordelingscriteria wordt voorgesteld om, mits inachtneming van de nodige randvoorwaarden, volgende voorstellen te weerhouden voor een aanvraag tot projectsubsidie:
Masterplan Hoboken centrum, stadsvernieuwing in de 'voorstad', een intelligente centrumfiguur
Masterplan Hoboken centrum zoekt naar samenhang en synergie tussen een slinger van bestaande projecten, die doorheen het projectgebied en los van elkaar zijn ontwikkeld, en tekent een netwerk uit als ontbrekende schakel tussen deze projecten. Door voornamelijk in te zetten op de publieke ruimte, met als zwaartepunt het centrum of de Kiosk-Lelieplaats, wil het masterplan de identiteit van de diverse plekken in het projectgebied versterken. Het vernieuwende karakter van dit projectvoorstel schuilt in de versterking van de 20ste-eeuwse gordel, om ook daar tegemoet te komen aan de nood aan nieuwe woningen, werkplekken en voorzieningen. De drie krachtlijnen van de gewenste ruimtelijke structuur voor het centrum van Hoboken zijn: 'versterkt centrum', 'Hoboken bereikbaar', en 'Hoboken naar de Schelde'. De krachtlijn 'versterkt centrum' zal deze legislatuur worden uitgevoerd, en wordt gekenmerkt door twee deelprojecten: de centrumfiguur en de jongerencluster.
Dit voorstel beantwoordt duidelijk aan huidige stedelijke én Vlaamse prioriteiten: het 'opvangen' van de verwachte demografische groei in de 20ste-eeuwse gordel ('voorstad'), en de ontwikkeling van voorzieningen voor jongeren (wat aansluit bij de Vlaamse focus op 'kindvriendelijke stad'). De meerwaarde van de subsidie, namelijk de versterking van de publieke ruimte door middel van de centrumfiguur, is helder, en het project scoort sterk op het aspect sociale duurzaamheid. Randvoorwaarden voor indiening zijn: op punt stellen van het project- en subsidiebudget, verduidelijking van de private inbreng (minimumdrempel van 30%), en bijkomende aandacht voor ecologische en economische duurzaamheid (dit zijn in aanvulling op sociale duurzaamheid immers belangrijke aspecten van 'integrale duurzaamheid').
Antwerpen Nieuw Zuid - Smart City District
Specifieke duurzaamheidsambities voor de ontwikkeling van Nieuw Zuid werden reeds vastgelegd in de nodige samenwerkingsovereenkomsten tussen de stad Antwerpen en private ontwikkelaar. De focus hierbij ligt op het voorzien van de basisinfrastructuur om op termijn te evolueren naar een klimaatneutrale en integraal duurzame ontwikkeling. Met de huidige financieringsmix van stad en ontwikkelaar worden hoofdzakelijk die maatregelen uitgevoerd die geen bijkomende subsidies vergen. Met de projectsubsidie worden niet enkel subsidies gevraagd voor investeringen die financieel minder evident zijn (bijvoorbeeld hernieuwbare- of restwarmteproductie voor het warmtenet), maar ook voor innovatieve oplossingen die nog niet veel marktverspreiding hebben (bijvoorbeeld grijswaterzuivering). Daarnaast wordt ook aandacht besteed aan thema's waarvoor tot dusver nog weinig concrete acties ondernomen zijn (bijvoorbeeld lucht en geluid), of die belangrijk zijn voor de integraliteit van de duurzaamheidsbenadering.
De maatregelen die binnen dit voorstel voor projectsubsidie naar voren worden geschoven, hebben tot doel om de duurzaamheid van de wijkontwikkeling naar een hoger niveau te tillen: van goed naar excellent. De ambitie is om met behulp van de subsidie Nieuw Zuid te ontwikkelen als referentieproject in Vlaanderen en daarbuiten.
Wat de kwaliteitscriteria betreft, scoort dit project zeer sterk op ecologische duurzaamheid en innovatief karakter. Bovendien kan de subsidie zorgen voor een versterking van de regierol van de stad Antwerpen binnen een grotendeels private ontwikkeling. Het voorstel is een mooi vervolgtraject op de lopende conceptsubsidie, en zet naast investeringsgerichte en technische maatregelen ook het essentiële aspect van gebruikersgedrag in de verf. Door de aandacht voor het opwekken van energie (en dus niet louter voor het verminderen van de energiebehoefte) wordt daarnaast ook een totaalbenadering nagestreefd. Bijkomende aandacht voor het hergebruik van regenwater, duurzame mobiliteit en vermindering van hinder vullen dit totaalplaatje aan. Wat de zoektocht naar bijkomende subsidies betreft, beantwoordt dit projectvoorstel aan het engagement van de stad Antwerpen om verder in te zetten op bepaalde verduurzamingsaspecten uit het Masterplan die niet door de projectontwikkelaar gerealiseerd zullen worden.
Randvoorwaarden voor indiening zijn: de nood aan bijkomende aandacht voor het aspect sociale duurzaamheid (hoe 'genieten' andere stadsdelen en bewonersgroepen van de bijkomende duurzaamheidsambities voor Nieuw Zuid?), en voor afstemming met de private partner om te voldoen aan de vereisten inzake publiek-private samenwerking. Vraag is eveneens hoe bijkomende investeringen in de eerste fase en dus een deel van de gebouwen een replicatiepotentieel zullen hebben naar latere fases toe.
Spoor Oost - 'Event-Park-Ing'
Momenteel lopen tussen de stad Antwerpen en NMBS gesprekken over het vrijgeven van een aanzienlijk deel (10,8 hectare) van het spoorwegemplacement Oost, oftewel de site Spoor Oost. Hoewel een definitieve bestemming vandaag nog niet aan de orde is, werkt de stad Antwerpen aan een strategische oplossing voor de tussentijd. Spoor Oost zou tijdelijk gebruikt kunnen worden als multifunctioneel terrein met afwisselend drie hoofdfuncties, als onderdeel binnen het concept 'Event-Park-Ing': een evenemententerrein (een optie voor herlocatie van de Sinksenfoor en een plek voor openluchtevenementen in de maanden mei tot september), een informeel mineraal park (als antwoord op het gebrek aan open ruimte en groen in de aanpalende wijken, vooral met het oog op de lente- en zomermaanden), en een overloopparking (als antwoord op de vraag naar parkeerplaatsen voor Sportpaleis en Lotto Arena, vooral in de periode van intensieve programmeringen in herfst en winter). Deze functies zouden worden aangevuld met een 'conciërge-programma', om de sociale controle en levendigheid op het terrein te waarborgen. De projectsubsidie zou gebruikt worden voor een minimale inrichting van het terrein voor de drie functies en voor het huisvesten van de conciërge-functie.
Het atypische karakter van dit projectvoorstel, namelijk de tijdelijke invulling, moet uitgespeeld worden als innovatief element. Tijdelijk en multifunctioneel gebruik van ruimte zijn immers ook Vlaamse prioriteiten, gelinkt aan de nood om - in het dichtbebouwde en verstedelijkte Vlaanderen - in te breiden en te verdichten. Het geplande participatietraject en de aandacht voor sociale duurzaamheid zijn eveneens sterke punten. Het dossier staat echter nog niet op punt, en volgende zaken moeten met het oog op indiening verder uitgeklaard worden: princiepsovereenkomst tussen stad en NMBS, collegiale beslissing over het concept 'Event-Park-Ing', uitwerking van project- en subsidiebudget, en de nodige engagementen inzake private inbreng (in het kader van de parkeer- en evenementenfuncties).
Met het oog op een tijdige indiening van de voorstellen worden bedrijfseenheid stadsontwikkeling en AG Stadsplanning verzocht om de volledige aanvraagdossiers tegen ten laatste maandagochtend 24 maart 2014 aan afdeling fondsen te bezorgen. Hierbij wordt gevraagd om rekening te houden met bovenstaande toetsing. Afdeling Fondsen zal de projectaanvragen verder begeleiden en een finale screening doorvoeren van de dossiers die tegen 24 maart 2014 worden afgeleverd. Afdeling fondsen zal tevens de handtekeningspagina's van de aanvraagdossiers ter ondertekening voorleggen aan burgemeester en stadssecretaris, en de volledige dossiers indienen bij het Team Stedenbeleid van de Vlaamse overheid tegen de deadline van 28 maart 2014.
Het college neemt kennis van de projectaanvragen in het kader van de 8ste oproep Stadsvernieuwing, en keurt de indiening van de weerhouden voorstellen tot projectsubsidie goed, mits het hierna vermelde voorbehoud. De weerhouden voorstellen zijn: 'Masterplan Hoboken centrum, stadsvernieuwing in de voorstad, een intelligente centrumfiguur', 'Antwerpen Nieuw Zuid - Smart City District', en 'Spoor Oost - Event-Park-Ing'.
De aanvraag voor het project 'Spoor Oost - Event-Park-Ing' zal pas kunnen ingediend worden voor zover voorafgaandelijk een overeenkomst met NMBS werd bereikt én nadat het project ook integraal door het college werd goedgekeurd.
Namens het college worden de aanvraagdossiers voor de deadline van 28 maart 2014 door de burgemeester en de stadssecretaris ondertekend.