Aanleiding en Toelichting
Werkzoekende schoolverlaters die een inschakelingsstage (d.i. een wachttijd van 12 maanden) doorlopen, hebben recht op een inschakelingsuitkering. De regering Di Rupo besliste om vanaf 1 januari 2012 deze inschakelingsuitkeringen te beperken in de tijd, tot een duur van maximum 36 maanden. Een eerste periode van 3 jaar is nu voorbij op 01/01/2015 en heel wat werkzoekenden zullen bijgevolg het slachtoffer worden van deze maatregel. Een recente studie van het ABVV schat dat er in de loop van het jaar 2015 over heel het land 55.000 jongeren dreigen uitgesloten te worden van een uitkering. De studie maakte ook een schatting voor de stad Antwerpen. In onze stad zouden tussen 1500 en 2000 jongeren hun uitkering verliezen. Als zoveel jongeren zonder inkomen vallen, dan is dat een geprogrammeerd sociaal drama dat grote aandacht vereist van het stadsbestuur. Er zijn gevolgen voor de arbeidsmarkt in de stad, er zullen budgettaire gevolgen zijn door de grote stijging van de armoede, maar nog het meest verdienen de schrijnende gevolgen voor de jongeren in Antwerpen alle aandacht. De toepassing van dit federaal beleid op Antwerpen toont heel duidelijk aan dat je de werkloosheid moet bestrijden, niet de werklozen.
1. Wie zijn die jongeren?
Volgens de statistieken van de RVA ontvangen er 2900 Antwerpenaren een inschakelingsuitkering (cijfers RVA 12/2013). Het gaat om veelal laaggeschoolde jongeren die er niet in slagen om genoeg aansluitende dagen te werken, met name 312 dagen gedurende een jaar en 9 maanden, om recht te hebben op een volwaardige werkloosheidsuitkering.
1500 onder hen is ouder dan 25 jaar. Ze zitten verstrikt in een web van tijdelijke mini-contracten en interims. Ze maken amper kans op een volwaardig voltijds contract van onbepaalde duur. Dat is trouwens niet verwonderlijk als je weet dat volgens de arbeidsmarktfiche van de stad Antwerpen (cijfers VDAB 12/2013) de helft van de openstaande vacatures in Antwerpen interimjobs zijn.
Een meerderheid van hen zijn jonge vrouwen. Bij de groep van met uitsluiting bedreigde werkzoekenden stijgt het aantal vrouwen nog tot 2/3e. Volgens vrouwenorganisaties zijn 25% van de toekomstig uitgeslotenen vrouwen met kinderen ten laste.
Het gaat om jongeren die zeer actief naar werk zoeken. Zij worden van dichtbij opgevolgd door de VDAB. Om het recht op een inschakelingsuitkering te openen moeten zij twee positieve evaluaties ondergaan. Eens zij een uitkering ontvangen, moeten zij om de zes maanden hun zoekgedrag verantwoorden aan de RVA of ze riskeren geschorst te worden.
2. Gevolgen voor het budget en het OCMW
Het valt te verwachten dat veel van de jongeren die uitgesloten worden, zullen moeten aankloppen bij het OCMW. Het OCMW zal maar best goed voorbereid zijn, contact opnemen met de RVA om de exacte cijfers te bekijken en extra middelen voorzien. De federale regering en staatssecretaris Maggie Deblock hebben wel compensaties beloofd, maar de vraag is of die niet zullen sneuvelen in een volgende besparingsronde na de verkiezingen van 25/05.
Uitgesloten worden van sociale zekerheid en beroep moeten doen op sociale bijstand is een ernsige zaak. Aan de aanvraag voor een leefloon is een middelentoets verbonden. Je moet bewijzen dat je behoeftig bent, nadat je al je rechten of beschikbare bestaansmiddelen hebt uitgeput. Dat betekent eerst spaarcenten opsouperen, verhuizen, beroep doen op 'familiale solidariteit' voordat je een leefloon mag ontvangen onder de armoedegrens en in een activeringsprogramma de job uit moet oefenen dat je vroeger ook al hebt gedaan, maar nu word je er veel minder voor betaald.
3. Jongeren uitsluiten creëert geen jobs
Er wordt geen enkele job gecreëerd in Antwerpen door meer dan duizend jongeren uit te sluiten. Wel worden zij verplicht tegen slechte voorwaarden te gaan werken en worden zo de lonen en werkomstandigheden van alle werknemers naar beneden gedrukt. Dit is dus niets minder dan het Duits model dat we hier in actie zien.
Dit soort uitsluitingsbeleid schuift de schuld in de schoenen van de werkzoekenden. Men doet alsof de verantwoordelijkheid voor de werkloosheid bij de werklozen ligt. Het jeugdwerkloosheidsplan van de schepen van werk was trouwens al in hetzelfde bedje ziek. Laten we eens de situatie in Antwerpen beter bekijken. De meest recente arbeidsmarktfiche van de stad levert ons interessante informatie op: De stad telde in december 2013 35.829 niet-werkende werkzoekenden terwijl er slechts 3.741 openstaande vacatures waren. 46,8% van die vacatures zijn bovendien binnen de interimsector. Bij die 36.000 werkzoekenden moet je daarenboven nog een paar duizend leefloners tellen die in aanmerking komen om geactiveerd te worden en mensen die buiten de statistieken vallen. Er is dus in Antwerpen 1 job beschikbaar voor 11 werkzoekenden.
Vraag aan schepen van jeugd, Nabila Aït Daoud
De uitsluitingen zullen in de eerste plaats de jongeren, de toekomst van Antwerpen, treffen. Is de stad en in het bijzonder de schepen van Jeugd voorbereid om dit geprogrammeerd sociaal drama op te vangen? Welke maatregelen worden er getroffen?