2013_CBS_11492 - Bestek GAC/2013/1890 - LABO XX, Ontwerpend onderzoek rond verdichting en stadsvernieuwing 20ste-eeuwse gordel Antwerpen. Gunning. - Goedkeuring

Nr.

Naam

Motivering

Score

Gunningscriterium nr. 1: De kwaliteit van concept- en visievorming van het onderzoeksvoorstel
Beoordeling op 60 punten

1

TV Stramien - Uytenhaak

Evolutie

De presentatie van het ontwerpteam was zeer onduidelijk en wijd lopend, het ontbrak aan focus. De focus zoals beloofd  in het eerste ingediende dossier, namelijk de inbreng van het sociaal onderzoek, verdampte tijdens de presentatie, zowel in overtuigingskracht en aanwezigheid, als inhoudelijk. Het team formuleerde zeer veel met voorbehoud. Er is binnen de Universiteit Antwerpen vandaag nog geen onderzoek opgestart, maar de intenties om te werken op het suburbane gebied zijn er wel. Bij de offerte heeft het ontwerpteam hier meer duidelijkheid in gebracht. De  focus ligt op een sociaal ruimtelijke benadering. Maar de uitwerking en voornamelijk het plan van aanpak blijven bij de beoordelingscommissie vraagtekens oproepen.

Sterkte

De sterkte van het dossier is het thema, de invalshoek. Dit zijn de lagen 3 en 4 van de catalogus die het team als eindproduct voorstelt. De voorgestelde visie is zeker anders en complementair aan de andere teams. Tegelijkertijd is de beoordelingscommissie van mening dat het net deze invalshoek is die zorgt voor een zeer moeilijke en uitgebreide onderzoeksopdracht.

De beoordelingscommissie stelt zich de vraag waarom dit onderzoek niet aan een universiteit wordt gedaan. Het lijkt fundamenteel onderzoek: “Op die manier wordt de interactie tussen ruimtelijke verandering en sociale dynamiek verder onderzocht.” Hoewel dit een enorm interessante vraag is die zeker relevant is in dit onderzoek, is het zeer wijd lopend en zeer academisch. Tijdens de presentatie werd gezegd dat men aan het begin van dit onderzoek staat binnen de Universiteit Antwerpen. Het lijkt een zeer interessante onderzoekpiste. Maar de beoordelingscommissie oordeelt dat dit niet in deze formule van 4 workshops, in het tijdsbestek van de opdracht en de financiering beantwoord kan worden. Er is vandaag weinig onderzoek over de link tussen woonvormen en sociaal economische status. Dit betekent dat er zeer weinig literatuur is om op terug te vallen en vandaag het ontwerpend onderzoek van Labo XX te voeden.

Kwaliteit visie

Het team heeft de visie in hun offerte meer benoemd dan tijdens de eerste fase, maar toch wordt het niet concreet. Het team stelt voor drie soorten analyses uit te voeren: de morfologische analyse, de analyse waar er kansen zijn voor verandering of ontwikkelingskansen en dan een analyse waar de ruimtes van verandering zijn. De voorbeelden die zij aanhalen zijn interessant en relevant. Maar het gaat steeds over uitvoeringsprojecten waarbij concrete situaties aanleiding geven tot conflict en participatie hierover. Hoe dit in een onderzoeksfase zoals Labo XX kan bijdragen, blijft onduidelijk.

Op basis daarvan moet er ontwerpend onderzoek gebeuren, maar dit is de zwakte van de inzending, het ontwerpend onderzoek lijkt in deze offerte ontoereikend. Labo XX is een studie waar ontwerpend onderzoek centraal staat en dit komt niet sterk genoeg naar voren. Het is niet duidelijk hoe het sociaal economische onderzoek en het onderzoek naar conflicten en betaalbaarheid tot ontwerpend onderzoek leiden.

45

2

THV MAAT-Ontwerpers - POSAD - 3E - Shinsekai Analysis

Evolutie

De aanvullingen die het ontwerpteam in de offerte heeft gedaan zijn waardevol. Ze hebben een duidelijk antwoord geformuleerd op de bijkomende vragen na de selectiefase en de vragen tijdens de presentatie.

Sterkte

De beoordelingscommissie vindt dit een inzending met een sterke focus. De visie speelt op verschillende schalen: de schaal van het microcentra waarop wordt ingezet, maar tegelijkertijd gaan zij kijken wat dit op de schaal van de stadsregio betekent. Het team  heeft ook de reflex om te kijken wat dit betekent voor mobiliteit en duurzaamheid. Eerst versmalt de visienota naar een duidelijke  focus, maar nadien zie je dat die focus terug open geplooid wordt naar relevantie voor de hele gordel. De beoordelingscommissie vindt dit een belangrijke meerwaarde.

Kwaliteit visie

Tegelijkertijd zet de visie duidelijk voorzieningen op de agenda, iets wat een enorme uitdaging wordt en wat soms in de discussie rond verdichting naar de achtergrond gaat.

Op vlak van visie doet het team een duidelijk voorstel dat vele thema’s aanraakt, zonder alles volledig te willen uitwerken voor de ganse stad. Ze willen specifiek met de voorzieningen en de programmeringen werken. Het is tevens een beeldend concept waardoor het ook aantrekkelijk is.

De beoordelingscommissie is van mening dat de visie ook over schaal gaat. Hoe je een succesvolle ingreep brengt in suburbaner stedelijk weefsel. De visienota stelt voor de cases niet alleen uit te werken als ontwerpen. In de visienota wordt de vraag waar je een microcentra kan ontwikkelen, welke flexibiliteit en variatie erin zit in een verschillende context en wat zo een centra kan betekenen in de omliggende buurt eveneens aangeraakt.

Die micro centraliteiten kan je begrijpen als iets op het niveau van de buurt, maar kan je ook begrijpen als drie in elk district. In hun offerte was er sprake van 50 tot 150 woningen. Dit heeft al een redelijke schaal. De beoordelingscommissie is van mening dat uit het verdere onderzoek zal moeten blijken wat mogelijk is.

De beoordelingscommissie vindt de visie en insteek beloftevol en is reeds aan het discussiëren over de volgende stappen, wat aantoont dat de visie de potentie heeft om uit te groeien tot een sterk en interessant onderzoek.

50

3

THV Palmbout - De Nijl Architecten - Feddes Olthof Landschapsarchitecten - Blauwdruk Stedenbouw

Evolutie

De offerte is vereenvoudigd  en daardoor helderder. Het ontwerpteam heeft zich meer gericht, in de tekst en kaarten, op de overgang van groen naar bebouwing. Het team heeft de schaal van ingrepen verkleind van 25 tot 50 woningen.

Sterkte

De sterkte van de offerte is de invalshoek. Dit team heeft een duidelijke focus gekozen op basis van realiseerbaarheid. Ook heeft deze focus de potentie om een terugkoppeling te vinden op schaal van de ganse stad: ‘Bouwen aan de rand van het groen’. Deze focus kwam ook naar voren in hun presentatie. Het gaat niet alleen om de groenstructuren zelf, maar om de toegankelijkheid ervan, verder dan de rand van het park. Het team zag  dit breder dan 100 meter voorbij de bomen.

De beoordelingscommissie is van mening dat er  de potentie is om ook in te zetten op de fijnmazige restruimte die overal her en der te vinden is in de 20^ste-eeuwse gordel. Dit komt in de visienota ook terug in het voorbeeld over een mogelijke vervlechting van de kern van Wilrijk met nieuwe woongebieden.  Hier wordt de focus over de relatie groen en woonbuurten duidelijk: hoe kan je veel buurten toegang geven tot groen in de buurt? Hoe zorg je dat wonen in de 20^ste-eeuwse gordel meer betrokken is op het groen? Dit kan een duidelijke identiteit geven aan het wonen in de 20^ste-eeuwse gordel en hier heeft de invalshoek van de rafelranden een relevantie voor de ganse 20^ste-eeuwse gordel.

De opschaling van deze visie is een belangrijke meerwaarde aan het voorstel. Op deze manier eindigt het voorstel niet met een gigantisch masterplan voor de grote groene structuren of de uitwerking van enkele cases, maar plooit het terug naar de ganse 20^ste-eeuwse gordel.

Kwaliteit visie

De visie is zowel op vlak van betaalbaarheid als op vlak van verdichting zeer realistisch. Deze nuchtere aanpak is complementair met alle andere teams die minder uitvoeringsgericht en meer onderzoeksmatig de opdracht aanpakken. Het team gebruikt de GIS data en maakt een interessante screening van de stad.

50

4

Bureau Urbanisme - Buur

Evolutie en sterkte

Op de presentatie volgde een goed en constructief gesprek tussen team en beoordelingscommissie. Er was een gezamenlijke instemming dat de grootste sterkte van het dossier de grotere structuur is. Het ontwerpteam stelt dat ook zelf vast door in de offerte naar de andere teams te verwijzen bij sommige van hun cases. De andere teams onderzoeken hoe er verdicht en vernieuwd kan worden en dit ontwerpteam  onderzoekt verder waar dit kan.

Het ontwerpteam heeft zijn visie verder genuanceerd zonder de eerste insteek te verlaten of te verzwakken. Niet alleen de aanwezigheid van de bestaande of toekomstige tram, maar eveneens onderzoek naar CO² reductie en de tekortenanalyse kan potentiële plekken aanduiden.

De rol van Futureproofed is verder verduidelijkt in de offerte. Waar Futureproofed niet overtuigend overkwam op de presentatie, hebben zij de rol en inbreng van Futureproofed in de offerte verder uitgewerkt. Futureproofed zal de CO² neutrale stad verder cijfermatig uitwerken. Ook voor andere cases bieden zij ondersteuning op aanpasbaarheid van het huidige gebouwenstock, optimalisatie van de 'total cost of ownership' van gebouwen, randvoorwaarden voor de ontwikkeling van warmtenetten en kenmerken van duurzame wijken.

Kwaliteit visie

De beoordelingscommissie waardeert de globale benadering en de gekozen insteek. Het zou een meerwaarde zijn dat het onderzoek dat gestart is voor de rocade ook op bestaande tramassen toegepast zou worden. Het team heeft in de offerte ook gekozen voor een meer multimodaal voorstel, maar er is  toch vastgehouden aan het belang van de tramassen. Dit is een duidelijke nuancering van de visie. Dit wordt door de beoordelingscommissie gewaardeerd.

52

5

51N4E bvba

Evolutie

De offerte is minder (dan de andere offertes) aangepast tegenover de eerste fase en de presentatie. Waar het ontwerpteam tijdens de presentatie sprak over cases die aanleunde bij AG VESPA projecten, kiezen zij nu resoluut voor generieke projecten. De cases van het ontwerpend onderzoek zijn generische cases die je in heel de stad kan inzetten. Dit vindt de beoordelingscommissie een enorm interessante insteek aangezien het merendeel van de bijkomende woningen en gebouwen op deze wijze gerealiseerd zal worden. Dit onderdeel komt bij de andere kandidaten minder sterk naar voren.

De vraag uit de eerste fase werd verduidelijkt door een hele lijst aan banken en contactpersonen toe te voegen waarmee reeds contact werd opgenomen.

Sterkte en kwaliteit visie

In de offerte is ontwerpend onderzoek belangrijk en voldoende aanwezig, maar het ontwerpteam ziet dit als een instrument, en  wil uitkomen bij systemen. De beoordelingscommissie vindt de financiële insteek en de focus de sterkte van de offerte, maar vindt dit tegelijkertijd een grote gok. Een ambitie die er bij de andere offertes veel minder in zit, is het inspelen op een mechanisme die de natuurlijke groei van de stad kan sturen: ‘Aan de knoppen draaien van de stedenbouwkundige regelgeving’. Een tweede ambitie is tot een voorwaarde set te komen voor financierbare en uitvoerbare projecten. Dit is een unieke insteek die complementair is aan andere dossiers en waarnaar verwezen wordt door de andere teams.

50

Gunningscriterium nr. 2: De kwaliteit en geloofwaardigheid van het plan van aanpak
Beoordeling op 30 punten

1

TV Stramien - Uytenhaak

Het plan van aanpak blijft algemeen geformuleerd, niet ontwerpmatig. Het team heeft, zoals hierboven geformuleerd, een zeer ambitieus sociaal onderzoek over ruimtelijke veranderingen en sociale dynamiek. Daarbij komt het voorstel om dit zowel in interactie met bewoners als randgemeenten te doen. Tegelijkertijd spreken zij van een morfologische analyse en het belang van tramassen en de vingerstad. Dit is zeer allesomvattend. Het lijkt de beoordelingscommissie niet haalbaar in de tijdspanne en de verloning van Labo XX.

Samenwerking

De offerte zoekt geen associaties of synergiën met andere bureaus. Zij lijken het meest gesloten bureau, ze organiseren de participatie naar buurgemeenten zelf en verwachten weinig inbreng van de stad buiten de workshops.

20

2

THV MAAT-Ontwerpers - POSAD - 3E - Shinsekai Analysis

De rol van Shinsekai werd verduidelijkt tijdens de presentatie: trendanalyses en dynamieken, investeringen stimuleren in stedelijk milieu. Dit wordt aangepakt via bevragingen, interviews met burgers, systeemanalyse en trendanalyse. Dit lijkt een correcte manier van werken. In hun visie ligt er ook een nadruk op die lokale economie, kleinschalige geproduceerde bedrijvigheid en retail. Dit sluit goed aan bij de rol van Shinsekai.

De visienota stelt niet alleen ontwerpend onderzoek voor naar hoe je micro centraliteiten ontwerpt, maar het team gaat ook onderzoeken hoe men dit kan toepassen in de 20^ste-eeuwse gordel. Het team onderzoekt hoe de 20^ste-eeuwse gordel vandaag functioneert en draait op een aantal systemen. Men kan gaan kijken hoe dat men ingrijpt op die systemen door daar een punt (microcentra) in te steken. De beoordelingscommissie vindt dit een meerwaarde van het voorstel. Hier plooit het concept terug open naar een stedenbouwkundige context.

Samenwerking

De spirit om samen en in groep te werken komt zeer goed uit het dossier, ze zoeken aansluiting bij andere teams.

25

3

THV Palmbout - De Nijl Architecten - Feddes Olthof Landschapsarchitecten - Blauwdruk Stedenbouw

Het ontwerpen wordt praktisch ingezet en minder als onderzoek: 110% realisme. Deze nuchtere aanpak heeft als voordeel dat de beoordelingscommissie zich iets kan voorstellen dat uitvoerbaar is. Tegelijkertijd stelt de beoordelingscommissie de vraag of deze rafelranden net geen atypische ontwerpoplossingen vragen. De woorden: verkaveling, streng en economisch, is dat realistisch op deze atypische plekken? De discussie onder de leden van de beoordelingscommissie die erop volgde, toont aan dat de visie en plan van aanpak potentie heeft om verder te groeien en uitgediept kan worden.

Samenwerking

De spirit om samen en in groep te werken komt goed uit het dossier naar voor.

25

4

Bureau Urbanisme - Buur

De offerte toont een zeer precieze en realistische manier van werken. De rocade is een geknutselde tangentieel. Het is een tramstructuur, maar de invulling is precies en realistisch. Het team kan berekenen hoeveel nieuwe gebruikers zo een tram zou kunnen bedienen. Het team heeft  reeds zeer concrete voorstellen.  De visualisering van het plan van aanpak in de verschillende schema’s is minder overtuigend.

Samenwerking

Ook de spirit om samen en in groep te werken komt goed uit het dossier naar voor.

25

5

51N4E bvba

Het ontwerpteam spreekt over een vijfhoek. Hier vraagt de beoordelingscommissie zich af wat de rol van de ondernemingen en burgers kan betekenen in het voorstel: is dit niet eerder een driehoek zoals het getoond wordt; een illustratie van de offerte: beleid, regelgeving, kapitaal? Ook lijkt het de beoordelingscommissie duidelijk dat de workshops met de banken naast de workshops met de teams plaats hebben. De offerte sluit dit niet uit en biedt hier verschillende mogelijkheden.

Het plan van aanpak wordt duidelijk en concreet op het moment dat de output verduidelijkt wordt in de fase 'implement'. Hoewel het succes zeer afhankelijk is van de workshops met de banken, geeft het plan van aanpak voldoende garanties om dat er een grote bereidheid en kennisoverdracht mogelijk is. Het gaat over waarschijnlijkheidsinschattingen. Dat is de rol die de banken kunnen opnemen. De banken maken de inschatting wanneer zij er al of niet een product in zien.

Samenwerking

Samenwerking met andere bureaus werd niet expliciet opgenomen in de offerte.

25

Gunningscriterium nr. 3: De kostenbeheersing van het project
Beoordeling op 10 punten

1

TV Stramien - Uytenhaak

Het ontwerpteam doet geen specifieke uitspraak over de kostenbeheersing. Ze engageren zich om de opdracht binnen het vooropgestelde budget en in haar volledigheid uit te voeren. De ingediende offerte heeft een lagere prijs dan het door de opdrachtgever vooropgesteld forfaitair bedrag.

7

2

THV MAAT-Ontwerpers - POSAD - 3E - Shinsekai Analysis

Het ontwerpteam gaat uit van de vastgelegde forfaitaire prijs zoals door de opdrachtgever meegegeven maar geeft in de tabel duidelijk weer wat ze voor dit bedrag zullen doen en wie dit zal doen. Het ontwerpteam maakt onderscheid tussen experten en ontwerpers waarbij per workshop de experten een gerichte input zullen geven.

8

3

THV Palmbout - De Nijl Architecten - Feddes Olthof Landschapsarchitecten - Blauwdruk Stedenbouw

Het ontwerpteam doet geen specifieke uitspraak over de kostenbeheersing. In een tabel verduidelijkt het team wel de inbreng per workshop van de verschillende leden van het team. De ingediende offerte heeft een lagere prijs dan het door de opdrachtgever vooropgesteld forfaitair bedrag.

7

4

Bureau Urbanisme - Buur

Het ontwerpteam geeft aan de vooropgestelde forfaitaire vergoeding van de opdrachtgever eerder beperkt is. Het ontwerpteam engageert zich een aantal kosten niet in rekening te brengen of een korting van 20% te geven en grijpen deze opdracht aan om hun eigen expertise uit te bouwen.

Het team geeft transparant de uren en tijdbesteding weer voor deze opdracht.

8

5

51N4E bvba

Het ontwerpteam doet geen specifieke uitspraak over de kostenbeheersing. In een tabel verduidelijkt het team wel hoe de tijdsbesteding is van hun verschillende fases en workshops. De ingediende offerte heeft een lagere prijs dan het door de opdrachtgever vooropgesteld forfaitair bedrag.

7

Nr.

Naam

Score

2

THV MAAT-Ontwerpers - POSAD - 3E - Shinsekai Analysis

83

4

Bureau Urbanisme - Buur

83

3

THV Palmbout - De Nijl Architecten - Feddes Olthof Landschapsarchitecten - Blauwdruk Stedenbouw

82

5

51N4E bvba

82

1

TV Stramien - Uytenhaak

72