2013_CBS_10830 - Groene Singel. Singelfietspad Noordersingel - Combinatie met voorbereidende werken Oosterweelverbinding - Goedkeuring

In 2012 startte de stad Antwerpen in samenwerking met verschillende mobiliteitspartners (AWV, MOW, provincie, verkeerspolitie) een intensief proces in functie van een heraanleg van het Singelfietspad. Aanleiding voor de heraanleg van het fietspad is het gebrek aan veiligheid, comfort, leesbaarheid en eenvormigheid bij het huidige fietspad langsheen de Singel.

Van bij de start van het project Singelfietspad werd de Singel van Kaaien tot Noorderlaan afgebakend als studiegebied. Er werd afgesproken om voor het ganse traject van Kaaien tot Noorderlaan eenzelfde beeld voor de Singel na te streven met een uniform en herkenbaar fietspad. Het beeldkwaliteitplan en de visie voor de strategische ruimte Groene Singel vormen hierbij de leidraad.
Na veelvuldig overleg met de verschillende mobiliteitspartners  werd een consensus gevonden over een uniform profiel voor de Singel. De start- en projectnota voor dit uniforme profiel werd opgemaakt voor het geheel van de Singel tussen Kaaien en Noorderlaan en als dusdanig goedgekeurd en conform verklaard op de GBC en PAC.

Hoewel het ontwerp opgevat werd voor de Singel als geheel, waren de beschikbare budgetten tot nu toe ontoereikend om het Singelfietspad van Kaaien tot Noorderlaan te vernieuwen.
Het lopende dossier voor de heraanleg van het Singelfietspad start met de heraanleg vanuit het zuiden, van Kaaien tot aan Stenenbrug. Op die manier blijft het noordelijke deel van de Singel voorlopig een ontbrekende schakel in het bovenlokale functionele fietsroutenetwerk.
Met het goedkeuren van de samenwerkingsovereenkomst tussen nvBAM, nv De Scheepvaart, het Agentschap Wegen en Verkeer en de stad Antwerpen voor de realisatie van het project IJzerlaan/ IJzerlaanbrug wordt alvast het meest noordelijke deel van het Singelfietspad verwezenlijkt. Met het goedkeuren van de ruimtelijke uitgangspunten voor de heraanleg van de IJzerlaan werden ook hier dezelfde principes voor het Singelfietspad aangehouden.

Het uniforme profiel voor de Singel bevat brede fietspaden, 2m50 aan de binnenzijde en 3m aan de buitenzijde. Op langere termijn kunnen deze fietspaden in twee richtingen gebruikt worden. Vandaag zijn de kruispunten hier niet voor ingericht. Zolang de kruispunten niet grondig onder handen genomen zijn, blijft het Singelfietspad dan ook bedoeld voor éénrichtingsverkeer. Toch zijn de brede fietspaden op korte termijn eveneens relevant vanwege het toenemende fietsverkeer in de stad, de categorie van de weg en de grotere diversiteit aan fietsers met onder andere bakfietsen, fietskarren, e-bikes die meer ruimte eisen omwille van hun breedte én omwille van de differentiërende snelheden op het fietspad.

Bij het ontwerp van het Singelfietspad werd uitgegaan van het principe om niet te raken aan de rijweg. Deze blijft zoveel mogelijk behouden om de hinder te beperken en de kosten te drukken. De werken gebeuren voornamelijk aan weerszijden naast  de rijweg, waar vaak de parkeerstrook en het (verbrede) fietspad van plaats gewisseld worden. Daarnaast wordt tussen de rijweg en het fietspad een vergroende parkeerstrook als veiligheidsstrook voorzien. Deze parkeerstrook heeft afwisselend een invulling met groen en parkeren. Ook in de middenberm worden bomen voorzien om het beeld van de groene Singel te vervolledigen.

Het uitgangspunt om niet te raken aan de rijweg is moeilijk houdbaar in de Noordersingel. Het profiel biedt hier te weinig ruimte om een volwaardig fiets- en voetpad in te passen naast een groen- of parkeerstrook die deze als veiligheidsstrook van de rijweg scheidt. De beperkte ruimte in dit segment vereist, uitgaande van het uniforme profiel,  een andere aanpak voor het Singelfietspad dan in de overige segmenten.

In de Noordersingel, het segment van de Singel tussen Turnhoutsebaan en Schijnpoortweg, dienen door nvBAM voorbereidende werken uitgevoerd te worden in functie van de Oosterweelverbinding. In het profiel van de Noordersingel wordt een koker onder het maaiveld ingepast voor de afwatering van de R1. Deze afwateringskoker zou ter hoogte van de Buurtspoorweglei van de R1 naar de Noordersingel getrokken worden en vanaf daar noordwaarts naar het Lobroekdok lopen. Mogelijk dient ook een koker voor de Schijn-Scheldeverbinding in het profiel toegevoegd te worden. Deze tweede koker zou volgens de huidige inzichten ter hoogte van het containerpark in het profiel van de Noordersingel komen en eveneens noordwaarts naar het Lobroekdok lopen.

Deze beide afwateringskokers lijken op basis van de huidige inzichten onder de rijweg van de Noordersingel in de noordelijke rijrichting en de parkeerstrook en/of het fietspad ingepast te worden. Door deze aanpassingen aan de rijweg en de parkeerstrook en/of het fietspad, ontstaan er nieuwe mogelijkheden om het vooropgestelde profiel voor de Singel alsnog door te trekken in de Noordersingel en een volwaardig fietspad én vergroende parkeerstrook in te passen.

Wanneer de rijweg opengebroken wordt om de afwateringskokers in te passen, kan de te vernieuwen rijweg aangepast worden tot de benodigde breedte voor een 2x2-rijweg met een snelheidsregime van 70km/h. Op die manier kan het uniforme profiel met brede fietspaden en vergroende parkeerstroken over 80% van het segment Noordersingel gerealiseerd worden. Enkel in het gedeelte ter hoogte van Hof ter Lo/ Trix blijft er te weinig ruimte om binnen de rooilijnen het uniforme profiel te realiseren. Bovendien is het juist in dit stukje Noordersingel dat er geen werken door nvBAM uitgevoerd dienen te worden. De aanwezigheid van een achteruitbouwstrook van 8m en de lopende of te verwachten bouwaanvragen in deze zone zijn echter opportuniteiten om ook hier meteen het uniforme profiel te verankeren en gelijktijdig te realiseren.

Niet enkel ruimtelijk is het een opportuniteit om de werken van het Singelfietspad te combineren met de werken uitgevoerd door nvBAM, ook financieel betekent dit een optimalisatie door een efficiëntere inzet van investeringsmiddelen van de verschillende overheden waarbij de kosten verdeeld worden. De concrete financiële consequenties dienen verder uitgewerkt en onderhandeld te worden met nvBAM en het Agentschap Wegen en Verkeer.

Daarnaast zal dit deel van de Singel, heraangelegd voorafgaand aan de werken voor de Oosterweelverbinding, een aanzienlijke verbetering betekenen in de multimodale bereikbaarheid en verkeersveiligheid van deze omgeving tijdens de Oosterweelwerf. De heraanleg van dit deel van de Singel biedt zo een verbetering van het bovenlokaal functioneel fietsnetwerk. Deze realisatie kan dan ook een belangrijk effect hebben als minderhindermaatregel tijdens de grote infrastructuurwerken in kader van het Masterplan 2020. Door de werken in de Noordersingel te combineren bestaat de mogelijkheid om de hinder te minimaliseren, door de organisatie van een éénmalige werf of door het beperken van de werfduur.

Zowel de ruimtelijke voordelen die ontstaan door het project Singelfietspad Noordersingel te combineren met de noodzakelijke voorbereidende werken in functie van de Oosterweelverbinding als het efficiënt gebruik van middelen en het minimaliseren van de hinder pleiten er voor om het Singelfietspad in het segment Noordersingel verder uit te werken en de plannen en uitvoering af te stemmen op deze van nvBAM.

Bij nvBAM wordt momenteel volop werk gemaakt van het ontwerp, de timing en fasering van deze voorbereidende werken. Zij vragen de stad om een standpunt in te nemen om al dan niet de heraanleg van het Singelfietspad in de Noordersingel te combineren met de werken in functie van de Oosterweelverbinding. De tijdsdruk is hoog aangezien de werken om de afwatering van de R1 aan te passen moeten kunnen starten in april 2015. Dit betekent dat het definitief ontwerp, en hieraan gekoppeld de opmaak van het dossier van de bouwaanvraag, moet opgemaakt worden in april 2014. Hiervoor moet vanaf 2014 begonnen worden met de opmaak van de een voorontwerp. Deze krappe timing betekent dat de onderhandelingen over een samenwerkingsovereenkomst tussen de betrokken actoren, namelijk nvBAM, AWV en de stad Antwerpen, zo snel mogelijk moeten opgestart worden na deze principebeslissing om de werken te combineren. Deze overeenkomst moet meer duidelijkheid brengen over de timing, een verdeelsleutel voor de financiering, de samenwerking, taken en verantwoordelijkheden tussen de betrokken partijen.