In april 2011 is door de Vlaamse regering het Witboek Interne Staatshervorming goedgekeurd. Een van de beginselen van het Witboek is het streven naar minder bestuurslagen per beleidssector. Doorbraak 63, betreffende waterbeleid en waterbeheer, stelt als doel de inschaling van de onbevaarbare waterlopen te herbekijken in samenspraak met de betrokkene besturen. Het Witboek stelt dat de band tussen bestuurlijk niveau (gewest, provincie, gemeente) en waterloopcategorie (1, 2 en 3) blijft, maar dat de overnamepunten kunnen verschuiven.
Sinds november 2011 leidt de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) het overleg met onder meer de Provincie Antwerpen, polderbesturen en gemeenten. In een brief van 4 december 2011 stelt de provincie zich bereid het beheer van derde categorie onbevaarbare waterlopen op zich te nemen. Voor Antwerpen betreft het de Pluimbeek in district Ekeren en de Dorpsbeek/Zoutebeek, Zuidhavenloop en een traject van de Afwateringsgracht, gelegen in district Berendrecht Zandvliet en Lillo. De herinschaling betreft de zate van de waterloop, inclusief alle aanverwante infrastructuur. Andere belangrijke aspecten van de hervorming omvatten het opwaarderen van private grachten met een belangrijke gebiedsgerichte afwaterende functie naar 'stedelijke' grachten en het actualiseren van de Vlaamse Hydrografische Atlas. Trajecten van in onbruik geraakte waterlopen worden afgeschaft.
Op 24 augustus 2012 nam het college kennis van de doorbraak 63 van het Witboek en de haalbaarheidsstudies. Het college keurde het voorstel van de provincie voor herklassering van de Dorpsbeek, Zuidhavenloop en Afwateringsgang principieel goed (jaarnummer 8835).
Minister Schauvliege legde op 21 december 2012 de gebundelde adviezen voor aan de Vlaamse regering en stelde een plan van aanpak voor. Dit omvat een draaiboek, dat onder meer voorschrijft hoe de provinciebesturen elke gemeente bezoeken om de hervorming verder uitwerken en aan de gemeenteraad voor te leggen. De provincie Antwerpen heeft op 28 mei 2013 met het bevoegd kabinet van publiek domein en de bedrijfseenheid stadsontwikkeling overleg gehad om in detail de betreffende waterlopen en grachten te bespreken.
De diensten stadsontwikkeling/beheer en onderhoud en stadsontwikkeling/ontwerp en uitvoering publieke ruimte zijn betrokken bij het overleg en adviseren gunstig. Het districtscollege van Berendrecht - Zandvliet - Lillo gaf op 4 november 2013 een gunstig advies (jaarnummer 247).
Het provinciebestuur verwacht een formalisatie van de afspraken en goedkeuring van de voorgestelde maatregelen door het college en gemeenteraad tegen eind 2013.
Het herklasseren van onbevaarbare waterlopen van de derde categorie naar de tweede categorie is aan te raden omwille van efficienter waterbeheer. Hiermee wordt de versnippering van waterbeheerders tegengegaan, wat ook voor bewoners meer duidelijkheid brengt. Met de herinschaling naar tweede categorie doet de stad afstand van de verantwoordelijkheid voor beheer en onderhoud van de waterlopen, alsmede eigendomsrechten van de bedding (inclusief de infrastructuur en aanhorigheden). Betreffende waterlopen in poldergebieden ligt het beheer van zowel derde als tweede categorie bij het polderbestuur. Het polderbestuur ontvangt een vergoeding van de onderhoudskosten vanuit de gemeente (in geval derde categorie) of provincie (in geval tweede categorie).
De derde categorie onbevaarbare waterlopen op het grondgebied van de stad Antwerpen die in aanmerking komen voor herinschaling naar de tweede categorie zijn de Pluimbeek in district Ekeren, de Zuidhavenloop (inclusief de bestaande pompinfrastructuur gelegen aan Noordland), een traject van de Afwateringsgracht (tracé tussen Oudebroeksestraat en Antwerpsebaan) en Dorpsbeek/Zoutebeek (inclusief de overwelving in het Reigersbos) alle gelegen in district Berendrecht - Zandvliet - Lillo. Bestaande constructies van belang voor de afwatering, zoals beschoeiingen, inbuizingen, overwelvingen, roosters, stuwen en dammen maken integraal onderdeel uit van de waterloop en worden mee overgedragen aan de waterbeheerder. Het pompgebouw Noordland en de grond (het perceel) is eigendom van de stad. Provincie Antwerpen is bereid het pompgebouw, inclusief alle aanhorigheden en de grond van de stad over te nemen.
Afspraken met Provincie Antwerpen - Dienst Waterbeleid
De provincie streeft als waterbeheerder de doelen na zoals beschreven in het Decreet Integraal Waterbeheer. Ze neemt als nieuwe beheerder alle lasten met betrekking tot beheer en onderhoud van de overgenomen waterlopen en infrastructuur op zich. Net zoals bij de bestaande tweede categorie onbevaarbare waterlopen dienen vragen, meldingen en klachten over de geherklasseerde waterlopen gericht te worden aan de provincie. De afspraken worden gemaakt met de Dienst Waterbeleid van de Provincie Antwerpen en worden in een aparte samenwerkingsovereenkomst bekrachtigd.
De interne staatshervorming - doorbraak 63 - schrijft naast de opwaardering van derde categorie onbevaarbare waterlopen ook de volgende maatregelen voor:
De betreffende waterlopen en grachten worden beschreven in de bijlage.
Het districtscollege van Berendrecht - Zandvliet - Lillo gaf op 4 november 2013 een gunstig advies. De bedrijfseenheid stadsontwikkeling stelt voor de overdracht van waterlopen en overige maatregelen in het kader van doorbraak 63 gunstig te adviseren en legt de overeenkomst met de provincie ter goedkeuring voor aan de gemeenteraad.
Het decreet betreffende het integraal waterbeleid van 18 juli 2003, artikel 31, is van toepassing.
De provincieraad, gemeenteraad en de besturen van de betrokken polders en wateringen dienen de afspraken goed te keuren. De provincie Antwerpen bundelt deze beslissingen en maakt ze over aan de VMM, die de voorstellen van de provinciebesturen bezorgt aan de minister.
In een eerste fase zal de Vlaamse regering voorgesteld worden de overdrachten binnen eerste, tweede en derde categorie goed te keuren. Hierna organiseert de Provincie Antwerpen openbare onderzoeken met betrekking tot de afschaffing en klasseringen van niet- en oud geklasseerde waterlopen. Op basis van de resultaten van deze openbare onderzoeken zal de deputatie nieuwe punten van oorsprong vastleggen en tot een klassering beslissen voor de nieuwe trajecten. De effectieve overdracht van de waterlopen wordt op 1 juni 2014 verwacht.
De gemeenteraad geeft gunstig advies op het voorstel om de Pluimbeek in district Ekeren, Dorpsbeek / Zoutebeek, Zuidhavenloop en Afwateringsgracht in het district Berendrecht - Zandvliet - Lillo te herklasseren naar de tweede categorie onbevaarbare waterloop. Het waterbeheer wordt daarmee een taak van het provinciebestuur. De herinschaling omvat de waterlopen en alle aanverwante infrastructuur aanwezig op de waterlopen, zoals beschoeiing, taludversteviging, inbuizingen, overwelvingen, alsmede het pompstation Noordland.
De gemeenteraad geeft gunstig advies om in onbruikzijnde waterlopen en grachten af te schaffen en te deklasseren en om private (perceels-)grachten met een belangrijke afwaterende functie op te waarderen tot grachten van algemeen belang (‘light statuut’).
De gemeenteraad keurt de overeenkomst met de provincie goed betreffende overleg, communicatie, inspraak en beheer van de tweede categorie onbevaarbare waterlopen.