We kunnen er al lang niet meer omheen: Vlaanderen en in het bijzonder ook Antwerpen gaat gebukt onder een slechte luchtkwaliteit. Enkele citaten uit onze binnenlandse pers, alleen al maar van de afgelopen weken:
“Een pendelaar krijgt tot 30 procent meer roetdeeltjes binnen dan zijn huisgenoot die thuisblijft.”
"Elke Belg verliest gezond levensjaar door luchtvervuiling"
“De lucht in grote Vlaamse steden als Brussel, Antwerpen en Gent is bij de ongezondste in Europa.”
En de mensen zijn er ook echt mee bezig. Een Eurobarometer-enquête van begin dit jaar toonde aan dat luchtvervuiling een belangrijke zorg van de EU-burgers is. 72% van de burgers zegt dat de overheid niet genoeg doet om een goede luchtkwaliteit te bevorderen en 87% denkt dat aandoeningen aan de luchtwegen een ernstig gevolg van slechte luchtkwaliteit zijn. Een half miljoen voortijdige sterfgevallen worden elk jaar binnen Europa veroorzaakt door slechte luchtkwaliteit. Dit wordt door EU burgers geassocieerd met hoge kosten; ziekenhuisopnames, ziekteverlof en schade aan ecosystemen.
Vooral kinderen in de stad zijn extra gevoelig voor vervuiling, want zij reageren er anders op dan volwassenen doordat ze nog volop in ontwikkeling zijn. Zo ademen kinderen per kilogram lichaamsgewicht 50 % meer lucht(vervuiling) in, en ook hun natuurlijke weerstand tegen agressieve stoffen is nog niet optimaal. Bovendien spelen en sporten kinderen vaker buiten in vergelijking met volwassenen, waarbij ze meer vervuilde lucht inademen. Niet voor niets ook dat Childproof, het netwerk van middenveldverenigingen en wetenschappers dat de Gezinsbond oprichtte, bij het begin van het nieuwe schooljaar een oproep richtte aan het beleid om kinderen extra te beschermen.
De weerklank van de acties van Ademloos de afgelopen jaren, maar recent ook het Gentse initiatief (dat intussen ook elders opgevolgd wordt, onder meer in Antwerpen) om witte lakens uit het raam te hangen en de Brusselse picknickacties van de afgelopen weken, tonen aan dat de publieke opinie wakker ligt van deze slechte luchtkwaliteit en actie wil zien.
De huidige EU-normen voor luchtkwaliteit zijn zwakker dan de door de World Health Organization (WHO) aanbevolen normen die bedoeld zijn om de gezondheidseffecten van luchtverontreinigende stoffen te minimaliseren. Voor fijnstof (PM2.5), een van de meest verontreinigende stoffen met de hoogste impact op de gezondheid van mensen, is de maximaal toegestane concentratie 25 μg/m3. Deze is nu 2,5 keer zwakker dan wat de WHO voor deze verontreinigende stof aangeeft, en treedt pas in 2015 in werking. Ter vergelijking: de Amerikaanse Environmental Protection Agency (EPA) deed een voorstel voor een jaarlijkse limiet van 12 μg/m3 voor PM2.5. Veel ambitieuzer dan de EU-normen. De zwakke EU-normen, waarvan sommige al meer dan 10 jaar geleden werden afgesproken, worden momenteel door 18 van de 27 EU-lidstaten geschonden. Er volgen de komende weken dan ook nieuwe voorstellen van de Europese Commissie om normen aan te scherpen en meer in te grijpen aan de bron van de vervuiling.
Maar Antwerpen hoeft helemaal niet te wachten op andere beleidsniveaus om zelf aan de slag te gaan in de strijd tegen de luchtverontreiniging. Dat het stadsbestuur daar zelf in gelooft, blijkt uit de keuze voor de inrichting van een lage emissiezone in de binnenstad. Die maatregel is toe te juichen. Er is echter meer nodig en er is meer mogelijk.
In de haven kunnen initiatieven rond walstroom en het ter beschikking stellen van LNG voor zeeschepen uitgebreid worden. De stookinstallaties van het stedelijk gebouwenpatrimonium bieden nog heel wat marge, in bestekken van openbare werken kan meer nadruk gelegd worden op luchtkwaliteitseisen voor ingezet werfmateriaal, in het openbaar domein is een impuls voor elektrische voertuigen mogelijk door oplaadpunten uit te breiden, het parkeerbeleid kan een rol opnemen, mobiliteit kan inzetten op snelheidsverlagingen, enzovoort, enzovoort...
Ik wil daarom het stadsbestuur oproepen om de nodige urgentie aan de dag te leggen in de strijd tegen de luchtverontreiniging in Antwerpen.
Is de burgemeester bereid om het bestaande fijnstofplan te laten actualiseren, waar nodig aan te scherpen en om daarin een coördinerende rol op te nemen ten aanzien van de andere leden van het schepencollege zodat er een concreet actieplan over de stad en haar dochters kan worden uitgerold?
Is de burgemeester bereid om op korte termijn een vraag te richten aan de Vlaamse minister van Openbare werken en Mobililteit om een permanente snelheidsverlaging (naar bijvoorbeeld 70 km/u) door te voeren op de R1?
Raadslid Van Brempt houdt haar interpellatie.
De burgemeester geeft antwoord op de vragen.
Raadslid Van Brempt houdt nog een wederwoord.
- Het volledige debat is opgenomen en is digitaal raadpleegbaar op het stadsarchief.